Ο όρος «τεχνητή νοημοσύνη» χρησιμοποιείται σήμερα για να περιγράψει τα πάντα. Από τα συστήματα αναγνώρισης ακτινογραφιών σε ιατρικές εξετάσεις μέχρι τους αλγόριθμους που αποφασίζουν ποια διαφήμιση θα δεις βάσει των όσων το σύστημα γνωρίζει για εσένα. Δεν πρόκειται για μία συγκεκριμένη τεχνολογία αλλά για μια οικογένεια διαφορετικών τεχνολογιών με διαφορετικές αρχές λειτουργίας. Εδώ θα ασχοληθούμε με τα συστήματα μιας πολύ συγκεκριμένης και σήμερα κυρίαρχης κατηγορίας, τα λεγόμενα συστήματα γενικής χρήσης (general-purpose AI). Ο χαρακτηρισμός «γενικής χρήσης» σημαίνει ότι αυτά τα συστήματα δεν έχουν σχεδιαστεί ούτε έχουν εκπαιδευτεί για ένα συγκεκριμένο καθήκον. Μπορούν να μεταφράσουν ή να εξηγήσουν ένα κείμενο, να γράψουν κώδικα υπολογιστή, να απαντήσουν σε ερωτήσεις ιατρικής ή νομικής φύσεως, να δημιουργήσουν ή να τροποποιήσουν εικόνες ή βίντεο.

Ο πιο διαδεδομένος τύπος τέτοιων συστημάτων σήμερα είναι τα «μεγάλα γλωσσικά μοντέλα» (Large Language Models, LLM). Ο όρος «γλωσσικό» σημαίνει ότι αυτά τα συστήματα έχουν εκπαιδευτεί κυρίως πάνω σε γραπτό κείμενο και η κύρια λειτουργία τους είναι η επεξεργασία και παραγωγή γλώσσας. Σε αυτά βασίζονται εργαλεία όπως το ChatGPT, το Gemini της Google και το Claude της Anthropic, τα οποία οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ήδη δοκιμάσει ή τουλάχιστον ακούσει. Αυτά είναι τα εργαλεία που κυριαρχούν στη δημόσια χρήση, που τουλάχιστον 700 εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν κάθε εβδομάδα, ρυθμός υιοθέτησης ταχύτερος από εκείνον του προσωπικού υπολογιστή. Και γύρω από αυτά έχει οργανωθεί η μεγαλύτερη επενδυτική και πολιτική συζήτηση των τελευταίων ετών.

Ωραία. Αλλά πώς λειτουργούν;

Ένα LLM δεν κατανοεί αυτό που του γράφουμε με την έννοια που το κατανοεί ένας άνθρωπος. Δεν έχει γνώση, δεν σκέφτεται, δεν έχει εμπειρία του κόσμου, πολύ περισσότερο «διαίσθηση» για αυτόν.

Πόσα κυβικά μέτρα νερού χωράει ένα οικόπεδο 500 τ.μ.;

Ένας άνθρωπος καταλαβαίνει αμέσως πότε μια ερώτηση δεν βγάζει νόημα. Προσπαθεί να μαντέψει τι πραγματικά ήθελες να ρωτήσεις. Ένα LLM θα σου απαντήσει κατευθείαν σε αυτό που γράφτηκε, ακόμα κι αν είναι λάθος ή παράλογο. Ο άνθρωπος σκέφτεται πρώτα τι εννοείς. Άρα θα απαντήσει στο πιθανότερο ερώτημα «πόσο βρόχινο νερό μπορεί να απορροφήσει μισό στρέμμα χωραφιού» ενώ η μηχανή LLM απαντάει απλώς σε αυτό που ρώτησες – τρέχα γύρευε με ποιόν τρόπο… Δεν το έχω δοκιμάσει, δομικάστε το και μου λέτε.

Πώς δουλεύουν;

Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης λειτουργούν σαν μια εξελιγμένη μηχανή στατιστικής πρόβλεψης. Έχουν αναλύσει τεράστιες ποσότητες κειμένων από το διαδίκτυο, βιβλία, άρθρα, email, βίντεο, κινηματογραφικές ταινίες, ντοκιμαντέρ, και έχουν «μάθει» με ποια λέξη ή φράση συσχετίζεται συνήθως μια πρόταση. Όταν τους κάνουμε μια ερώτηση, δεν «ψάχνουν» κυριολεκτικά την απάντηση. Υπολογίζουν ποια σειρά λέξεων είναι στατιστικά η πιθανότερη να ακολουθήσει την ερώτησή μας με βάση όσα έχουν «διαβάσει». Αν ρωτήσουμε «ποια είναι η πρωτεύουσα της Ελλάδας», το σύστημα δεν «ξέρει» ότι είναι η Αθήνα. Απλώς, στα κείμενα που ανέλυσε κατά την εκπαίδευσή του, η λέξη «Αθήνα» εμφανιζόταν δίπλα σε αυτή την ερώτηση σε ποσοστό που την καθιστά στατιστικά κυρίαρχη επιλογή.

Η διαφορά είναι τεράστια. Αποτελεί το κλειδί για να καταλάβουμε γιατί αυτά τα συστήματα κάνουν, και θα συνεχίσουν να κάνουν, λάθη. Στις πρώτες εκδοχές τους τα λάθη ήταν χονδροειδή και εύκολα αναγνωρίσιμα. Με κάθε νέα γενιά μοντέλων, όμως, τα λάθη γίνονται πιο λεπτά και πιο περίπλοκα, ενώ η διατύπωσή τους γίνεται ολοένα πιο πειστική. Αυτό ακριβώς τα καθιστά πιο επικίνδυνα: όσο πιο φυσικά ακούγεται μια λανθασμένη απάντηση, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για κάποιον χωρίς εξειδικευμένη γνώση του θέματος να την εντοπίσει.

Πόσο ικανά είναι σήμερα (και γιατί αυτό μπορεί να σε παραπλανήσει)

Η ταχύτητα εξέλιξης αυτών των συστημάτων είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία που πρέπει να καταλάβουμε. Σύμφωνα με τη Διεθνή Έκθεση Ασφάλειας Τεχνητής Νοημοσύνης 2026, τα κορυφαία συστήματα πέτυχαν επίδοση χρυσού μεταλλίου σε ερωτήσεις της Διεθνούς Μαθηματικής Ολυμπιάδας, ξεπέρασαν εμπειρογνώμονες επιπέδου διδακτορικού σε επιστημονικές δοκιμασίες, και τα κορυφαία μοντέλα περνούν πλέον επαγγελματικές εξετάσεις αδειοδότησης στην ιατρική, στη νομική κ.λπ.

Αυτά τα νούμερα ακούγονται εντυπωσιακά

Χρειάζονται, όμως, μια σημαντική διευκρίνιση. Το γεγονός ότι ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης γράφει πάνω από τη βάση σε μια επιστημονική εξέταση, αυτό δεν σημαίνει ότι ξέρει π.χ. ιατρική ή νομική. Σημαίνει ότι οι ερωτήσεις αυτών των εξετάσεων μοιάζουν αρκετά με κείμενα που το μοντέλο έχει αναλύσει κατά το παρελθόν έτσι ώστε να μπορεί να επιλέξει στατιστικά τη σωστή απάντηση. Η ικανότητα να εφαρμόσει στην πράξη το αντικείμενο στο οποίο πήρε πάνω από τη βάση, είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση. Τα μοντέλα παραμένουν λιγότερο αξιόπιστα όταν τα έργα περιλαμβάνουν πολλά βήματα, εξακολουθούν να παράγουν «ψευδαισθήσεις» (δηλαδή λανθασμένες πληροφορίες που παρουσιάζονται με πλήρη αυτοπεποίθηση), και παραμένουν αδύναμα σε εργασίες που απαιτούν αλληλεπίδραση με τον φυσικό κόσμο.

Αυτό μας φέρνει σε δύο πρώτα συμπεράσματα

Πρώτον, άλλο είναι να μην έχεις καμία γνώση οδοντιατρικής και να ζητάς από ένα LLM οδηγίες για να κάνεις εξαγωγή δοντιού (μην το δοκιμάσεις, δεν θα τα καταφέρεις), και είναι άλλο να είσαι οδοντίατρος και να χρησιμοποιείς το LLM ως βοηθητικό εργαλείο σκέψης, π.χ. διερευνώντας γιατί σε μια τυπική εξαγωγή εμφανίζεται ασυνήθιστα έντονη αιμορραγία (ίσως σου υπενθυμίσει ότι μπορεί ο ασθενής να παίρνει αντιπηκτικά φάρμακα).

Δεύτερον, η ποιότητα του συστήματος εξαρτάται αποκλειστικά από την ποιότητα των δεδομένων με τα οποία εκπαιδεύτηκε.

Και κάπου εδώ αρχίζει η «διάβρωση»

Επιτρέψτε μου να επισημάνω: Προσέξτε τη λέξη“Διάβρωση”.

Για να «μάθει» κάποιο αντικείμενο ένα γλωσσικό μοντέλο (LLM) τροφοδοτείται με τεράστιες ποσότητες κειμένων. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται εκπαίδευση (training). Κατά την εκπαίδευση, το μοντέλο ρυθμίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια εσωτερικές παραμέτρους, δηλαδή αριθμητικές τιμές που καθορίζουν πώς θα ανταποκριθεί σε κάθε ερώτηση. Σκέψου τις ως εκατοντάδες δισεκατομμύρια μικρά ρυθμιστικά κουμπάκια που στρίβουν σιγά σιγά φωνάζοντας «ναι» το ένα «όχι» το άλλο μέχρι το σύστημα να ακούσει περισσότερα «ναι» και να θεωρήσει ότι η απάντηση που δίνει είναι πειστική. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα LLM να παράγει κείμενο ρέον, συνεκτικό και πειστικό. Λίγο προσοχή εδώ: Αυτό δεν σημαίνει ότι το κείμενο είναι αληθές ή αξιόπιστο. Το μόνο που σημαίνει είναι ότι το κείμενο (η απάντηση) μοιάζει πάρα πολύ με το κείμενο που θα έγραφε ένας άνθρωπος.

Αν τα δεδομένα εκπαίδευσης περιέχουν λανθασμένες πληροφορίες, προκαταλήψεις ή προπαγάνδα, το μοντέλο θα τα αναπαράγει με την ίδια πειστικότητα τις προκαταλήψεις και την προπαγάνδα με την οποία «εκπαιδεύτηκε».

Υπάρχει και ένα τεχνικό φαινόμενο που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα. Ονομάζεται «απόσταξη» (distillation) και αξίζει το δούμε γιατί μας δίνει μια εικόνα για το τι πρόκειται να επακολουθήσει.

Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία ένα μικρότερο, φθηνότερο μοντέλο εκπαιδεύεται χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα ενός ήδη ισχυρού μοντέλου. Η σημασία αυτού είναι καθαρά πρακτική. Η κατασκευή ενός ισχυρού μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης από το μηδέν απαιτεί δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστικό εξοπλισμό, πρόσβαση σε τεράστιες βάσεις δεδομένων και ομάδες εξειδικευμένων μηχανικών.

Αυτό σημαίνει ότι ελάχιστες (και οικονομικά γιγάντιες) εταιρείες μπορούν να το κάνουν. Η απόσταξη, όμως, παρακάμπτει αυτόν τον περιορισμό. Αρκεί κάποιος να χρησιμοποιήσει ένα ήδη ισχυρό μοντέλο, να του υποβάλει χιλιάδες ερωτήσεις, να συλλέξει τις απαντήσεις του, και στη συνέχεια να εκπαιδεύσει πάνω σε αυτές ένα δικό του μικρότερο και φθηνότερο σύστημα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα μοντέλο που μιμείται σε μεγάλο βαθμό τις ικανότητες του πανάκριβου αρχικού, κατασκευασμένο με ένα κλάσμα του κόστους. Αυτό σημαίνει ότι η ικανότητα ανάπτυξης ισχυρής τεχνητής νοημοσύνης δεν παραμένει πλέον αποκλειστικά στα χέρια μεγάλων εταιρειών. Μπορεί να τη χρησιμοποιήσει οποιοσδήποτε μικρότερος παράγοντας (κράτος, ομάδα προγραμματιστών, άτομα…) συμπεριλαμβανομένων εκείνων με κακόβουλες προθέσεις (κράτος, ομάδα προγραμματιστών, άτομα…).

Όταν η μηχανή τρέφεται από τα σκουπίδια της

Όσο το διαδίκτυο πλημμυρίζει με υλικό που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, τόσο τα νεότερα μοντέλα εκπαιδεύονται ολοένα και περισσότερο πάνω σε αυτό το περιεχόμενο. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται «κατάρρευση μοντέλου» (model collapse) και αξίζει να το καταλάβει κανείς γιατί μας αφορά όλους.

Φαντάσου τι θα συνέβαινε αν ένας μαθητής αντέγραφε συνεχώς τις σημειώσεις του συμμαθητή του, ο οποίος με τη σειρά του είχε αντιγράψει από τον επόμενο ο οποίος είχε κάνει σκονάκι από κάποια περίληψη αλλά ποτέ κανείς από την τάξη δεν έχει διαβάσει το πρωτότυπο βιβλίο. Σε αντιγραφή εισχωρούν σφάλματα. Τα σφάλματα συσσωρεύονται, ενισχύονται, θεωρούνται αξιόπιστες πληροφορίες και στο τέλος καθιστούν τις τελικές απαντήσεις αναξιόπιστες.

Το ίδιο συμβαίνει με τα γλωσσικά μοντέλα που εκπαιδεύονται σε κείμενα άλλων μοντέλων. Τα λάθη και οι ανακρίβειες ενισχύονται αντί να διορθώνονται. Η διαδικασία αυτή μοιάζει με μια κλειστή γενεαλογική ομάδα συγγενών που αναπαράγονται μεταξύ τους. Η ποικιλότητα μειώνεται και τα γενετικά σφάλματα συσσωρεύονται αντί να διορθώνονται μέσω νέου υλικού.

Και ο φαύλος κύκλος έχει ξεκινήσει.

Εκτιμάται ότι έως και το 50% των άρθρων σε σημαντικές διαδικτυακές δημοσιεύσεις παράγεται πλέον από αυτοματοποιημένα συστήματα. Αυτά τα άρθρα δεν είναι απλώς χαμηλής ποιότητας. Πολλά διαδίδουν επίτηδες λανθασμένες πληροφορίες, τις οποίες στη συνέχεια αναπαράγουν και επαναλαμβάνουν «άλλα» μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σε ανυποψίαστους χρήστες που τα ερωτούν. Το ψεύδος, μέσα από την επανάληψη, αποκτά στατιστική νομιμότητα. Ο χρήστης που αναζητά αξιόπιστη πληροφόρηση βρίσκεται μπροστά σε ένα περιβάλλον όπου η διάκριση ανάμεσα σε γεγονός και παραγόμενο περιεχόμενο γίνεται προοδευτικά αδύνατη χωρίς ειδικά εργαλεία ελέγχου.

Μήπως πάσχετε από Βιξονιμανία;

Η «βιξονιμανία» αποτέλεσε μια υποδειγματική περίπτωση ψευδοασθένειας που κατάφερε το 2024 να ταράξει τα νερά στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης. Υποτίθεται ότι πρόκειται για σοβαρή πάθηση των ματιών που προκαλείται από την υπερβολική έκθεση στο μπλε φως των οθονών και οδηγεί μέχρι και σε αποχρωματισμούς γύρω από τα μάτια με κίνδυνο τύφλωσης. Στην πραγματικότητα, ήταν ένα απόλυτα κατασκευασμένο αφήγημα. Μια ερευνήτρια ονόματι Thunstrom από το Γκέτεμποργκ συνέταξε εσκεμμένα δήθεν ακαδημαϊκές εργασίες, με βιβλιογραφία που περιλάμβανε ακόμη και κορυφαία επιστημονικά περιοδικά, προκειμένου να δοκιμάσει αν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα θα «τσιμπήσουν». Όχι απλώς τσίμπησαν. Σοβαρά συστήματα όπως το ChatGPT και το Gemini όχι μόνο δεν αντέδρασαν επιφυλακτικά σε μια τόσο προφανή παραπληροφόρηση, αλλά αναπαρήγαγαν τη «βιξονιμανία» με ύφος ιατρικής εγκυρότητας. Κάτι που έναν άνθρωπο θα τον έκανε να ξεκαρδιστεί στα γέλια, η τεχνητή νοημοσύνη το υιοθέτησε με τρομερή αυτοπεποίθηση, παίρνοντας μάλιστα την πρωτοβουλία να επεκταθεί σε ιατρικές συμβουλές του τύπου «ξεκούρασε τα μάτια σου» και άλλες τέτοιες γελοιότητες. Αυτό είναι μια πρακτική απόδειξη ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναπαράγουν ψευδή δεδομένα που τους τροφοδοτούν «έγκυροι επιστήμονες» με ακριβώς τον ίδιο πειστικό τόνο που αναπαράγουν και τα αληθή, αφού δεν μπορούν, δεν έχουν (ακόμα) την δυνατότητα να τα διακρίνουν.

Deepfakes και χειραγώγηση – Όταν βλέπεις κάτι που δεν έγινε ποτέ

Πέρα από τη διάβρωση της γραπτής πληροφόρησης, η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει σήμερα τη μαζική παραγωγή ψευδούς περιεχομένου. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα λεγόμενα deepfakes. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Βίντεο, φωτογραφίες ή ηχητικά αρχεία στα οποία ένα πρόσωπο φαίνεται να λέει ή να κάνει κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ.

Πριν λίγα χρόνια, για να κατασκευάσει κάποιος ένα τέτοιο πλαστό βίντεο χρειαζόταν εξειδικευμένες γνώσεις επεξεργασίας βίντεο, πολύ χρόνο και πολύ ακριβά υπολογιστικά εργαλεία.

Σήμερα η τεχνολογία αυτή είναι προσβάσιμη σε οποιονδήποτε. Ένας πολιτικός, ένας επιχειρηματίας ή ένας ιδιώτης μπορεί να εμφανιστεί σε ένα βίντεο να λέεει πράγματα που ποτέ δεν θα έλεγε, χωρίς ο ανυποψίαστος θεατής να μπορεί να διακρίνει την διαφορά.

Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 επιβεβαιώνει ότι τα περιστατικά που σχετίζονται με deepfakes βρίσκονται σε συνεχή άνοδο. Η δυνατότητα αυτή δεν αξιοποιείται αποκλειστικά από εμπορικούς παράγοντες. Χρησιμοποιείται ενεργά για χειραγώγηση της του κοινού, ακόμα και σε εκλογές.

Μια εργασία του Brundage το 2018 (αναζητήστε τη) είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό. Το βρετανικό κυβερνητικό έγγραφο «Safety and security risks of generative artificial intelligence to 2025» τεκμηριώνει ότι ο κίνδυνος δεν είναι πλέον υποθετικός. Και υπάρχει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό. Σύμφωνα με άλλη εργασία, τα ίδια τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναπτύξουν συμπεριφορά εξαπάτησης κατά τη λειτουργία τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι «αποφασίζουν» να πουν ψέματα. Σημαίνει απλά ότι η στατιστική τους βελτιστοποίηση μπορεί να τα οδηγήσει σε απαντήσεις νομίζουν ότι είναι αληθείς ενώ στην πραγματικότητα είναι απολύτως παραπλανητικές χωρίς αυτό να οφείλεται σε κάποια ανθρώπινη ή τεχνολογική σκοπιμότητα. Αν σας ενδιαφέρει, αναζητήστε το άρθρο «AI deception: A survey of examples, risks, and potential solutions» (PMC11117051). Εγώ το βρήκα με απλό Google search.

Προκαταλήψεις και διακρίσεις – Η μηχανή αναπαράγει τις χειρότερες στιγμές μας

Επειδή τα μοντέλα εκπαιδεύονται σε κείμενα που έχουν γράψει άνθρωποι, αναπόφευκτα απορροφούν και αναπαράγουν τις κοινωνικές προκαταλήψεις που εμπεριέχονται σε αυτά. Ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα: αν στα ιστορικά δεδομένα εκπαίδευσης οι άνδρες αναφέρονται συχνότερα ως διευθυντές και οι γυναίκες ως γραμματείς, το μοντέλο θα τείνει να αναπαράγει αυτό το μοτίβο στις απαντήσεις και τις προτάσεις του. Το ίδιο ισχύει για εθνοτικές, θρησκευτικές και άλλες προκαταλήψεις.

Γιατί αυτό έχει σημασία στην πράξη; Διότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ήδη χρησιμοποιούνται για κρίσιμες αποφάσεις. Γίνεται αξιολόγηση βιογραφικών, εγκρίνεται ή απορρίπτεται μια αίτηση για δάνειο. Στις περιπτώσεις αυτές, οι ενσωματωμένες προκαταλήψεις δεν είναι ένα απλό θεωρητικό πρόβλημα. Μεταφράζονται σε ουσιαστικές αδικίες με μετρήσιμες συνέπειες στην ανθρώπινη ζωή. Κάποιος δεν πήρε τη δουλειά. Κάποιος δεν πήρε το δάνειο. Και κανείς υπάλληλος της εταιρείας ή της τράπεζας δεν μπορεί να εξηγήσει για ποιο λόγο. Η απάντηση είναι ότι η απόφαση βγήκε από ένα «μαύρο κουτί» το οποίο μας είπαν να εμπιστευόμαστε γιατί «είναι εκπαιδευμένο με τα δεδομένα της εταιρείας μας».

Εδώ πρέπει να κάνουμε μια παρέκβαση – αλλά δεν θα την κάνουμε γιατί το άρθρο δεν θα τελειώσει ποτέ – όμως υπάρχουν μοντέλα (πολύ περισσότερα απ’ όσο νομίζουμε) τα οποία δεν είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό και έχουν εκπαιδευτεί πάνω σε πολύ λιγότερα αλλά πολύ πιο εξειδικευμένα δεδομένα τραπεζών, κλειστών οργανισμών κ.λπ..

Το πρόβλημα του μαύρου κουτιού – The black box problem

Αυτό ακριβώς είναι το «πρόβλημα μαύρου κουτιού» (black box problem) που αναφέρουν οι ειδικοί. Ένα γλωσσικό μοντέλο λαμβάνει μια ερώτηση και παράγει μια απάντηση, αλλά η εσωτερική διαδικασία που οδήγησε σε αυτή είναι πρακτικά αδύνατο να εξεταστεί, ακόμη και από τους επιστήμονες που το κατασκεύασαν.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη λογική της απόφασης, να εντοπίσουμε πού βρίσκεται το σφάλμα, ή να αποδώσουμε ευθύνη. Στο πλαίσιο της καθημερινής χρήσης, αυτό ίσως είναι ενοχλητικό. Αλλά στο πλαίσιο πολύ κρίσιμων αποφάσεων, όπως η διάγνωση ασθένειας, ή η έγκριση μιας τραπεζικής χρηματοδότησης, η αδυναμία ελέγχου της αιτιολόγησης δεν είναι τεχνική αδυναμία. Είναι νομικό και ηθικό πρόβλημα. Θέτει ζητήματα λογοδοσίας τα οποία στο υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει επαρκώς.

Και υπάρχει ακόμα μια πτυχή που, αν τη σκεφτεί κανείς, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 αναφέρει ότι ορισμένα μοντέλα έχουν αρχίσει να διακρίνουν πότε δοκιμάζονται και πότε χρησιμοποιούνται κανονικά και έμαθαν βρίσκουν κενά στις διαδικασίες αξιολόγησης.

Με απλά λόγια: εμφανίζουν διαφορετική συμπεριφορά στις εξετάσεις από ό,τι στην πράξη. Σαν τον μαθητή που ξέρει ακριβώς τι θέλει να ακούσει ο καθηγητής, αλλά μόλις βγει από την αίθουσα κάνει ό,τι του αρέσει. Αυτό καθιστά τη διαδικασία ελέγχου και πιστοποίησης αυτών των συστημάτων δομικά άκρως προβληματική.

Κυβερνοεπιθέσεις – Πώς η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τους απατεώνες πολύ πιο αποτελεσματικούς

Ναι, η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη για την αυτοματοποίηση κυβερνοεπιθέσεων. Τα ξέρουμε ήδη αυτά. Είναι οι επιθέσεις phishing που έρχονται στα email και στα SMS όλο και συχνότερα. Πρόκειται για μηνύματα που μιμούνται νόμιμα μηνύματα, για παράδειγμα ένα email που φαίνεται να προέρχεται από την τράπεζά σου ή από δημόσια αρχή, με σκοπό να σε παραπλανήσουν ώστε να αποκαλύψεις κωδικούς πρόσβασης ή να εγκαταστήσεις κακόβουλο λογισμικό στον υπολογιστή σου.

Στο παρελθόν, αυτές οι επιθέσεις απαιτούσαν από τον επιτιθέμενο εξαιρετική γνώση της γλώσσας του θύματος, ικανότητα σύνταξης πειστικού κειμένου και σημαντική επένδυση χρόνου και υπολογιστικής ισχύος. Τα αποτελέσματα ήταν μέχρι πριν λίγους μήνες αστεία και αδέξια, με ορθογραφικά λάθη, αφύσικη σύνταξη και γελοία μετάφραση. Σχεδόν όλοι τα αναγνώριζαν και τα αγνοούσαν με ένα αδιόρατο χαμόγελο.

Σήμερα ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να παράγει χιλιάδες εξατομικευμένα (προσωπικά για εσένα, με το όνομά σου κ.λπ.), γλωσσικά άψογα και εξαιρετικά πειστικά μηνύματα μέσα σε λίγα λεπτά. Μπορεί να τα εξατομικεύσει ανά στόχο, αντλώντας πληροφορίες από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή από τις επαγγελματικές πλατφόρμες του θύματος (από το blog του, το facebook, το linkedin κ.λπ.).

Ξέρει πώς σε λένε, πού δουλεύεις, ποια είναι η τράπεζά σου και τελικά μπορεί να γράψει ένα άψογο email στη γλώσσα σου, χωρίς κανένα ορθογραφικό λάθος, που θα σε παρακαλεί ευγενικά να «επιβεβαιώσεις τα στοιχεία σου».

Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 αναφέρει ότι οι εταιρείες ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης καταγράφουν σε αυξανόμενο βαθμό ότι επιτιθέμενοι χρησιμοποιούν τα συστήματά τους σε κυβερνοεπιχειρήσεις. Ορισμένες παράνομες διαδικτυακές αγορές πωλούν πλέον εύχρηστα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που μειώνουν δραστικά τις τεχνικές γνώσεις που χρειάζονται για να πραγματοποιήσει κάποιος επίθεση. Πλήρως αυτόνομες κυβερνοεπιθέσεις δεν έχουν ακόμη αναφερθεί, αλλά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν ήδη να εκτελέσουν αυτόνομα πολλά επιμέρους βήματα μιας επίθεσης. Η κατεύθυνση είναι σαφής.

Βιολογικοί και χημικοί κίνδυνοι – Αυτό που κανείς δεν θέλει να ακούσει

Υπάρχει ένας τομέας κινδύνου που δεν την συναντάμε συχνά στη δημόσια συζήτηση γιατί ακούγεται… υπερβολικός. Εμ’ έλα που δεν είναι. Η ανάπτυξη ενός επικίνδυνου παθογόνου ή χημικής ουσίας απαιτεί πολύ εξειδικευμένες γνώσεις, ένα τεράστιο πλήθος πρακτικών λεπτομερειών όπως θερμοκρασία, αντιδραστήρια, σειρά βημάτων, πώς αντιμετωπίζεις αποτυχημένα πειράματα. Παλαιότερα, αυτές οι λεπτομέρειες δεν ήταν εύκολα προσβάσιμες. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν πλέον να παράγουν εργαστηριακές οδηγίες, να βοηθούν τον κακόβουλο χρήστη να ξεπεράσει πειραματικά προβλήματα, να απαντούν σε τεχνικές ερωτήσεις που παλαιότερα θα απαιτούσαν δεκαετίες σπουδών κ.λπ.. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης υπερτερούν πλέον έναντι του 94% των εμπειρογνωμόνων στην αντιμετώπιση προβλημάτων πρωτοκόλλων εργαστηρίου ιολογίας.

Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 επισημαίνει ότι παραμένει σημαντική αβεβαιότητα ως προς το πόσο αυτές οι ικανότητες αυξάνουν τον πραγματικό κίνδυνο, δεδομένων των πρακτικών εμποδίων στην κατασκευή βιολογικών ή χημικών όπλων. Πρόκειται για τομέα κινδύνου που η επιστημονική κοινότητα δεν αντιμετωπίζει πλέον ως υποθετικό σενάριο.

Ιδιωτικότητα – Ξέρουν τα πάντα για εσένα

Η εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων απαιτεί πρόσβαση σε τεράστιους όγκους δεδομένων. Αυτό ωθεί τις εταιρείες σε επεκτατικές πρακτικές συλλογής δεδομένων, συχνά χωρίς ρητή συγκατάθεση των χρηστών και χωρίς διαφάνεια ως προς το τι ακριβώς συλλέγεται και με ποιόν τρόπο χρησιμοποιείται.

Ταυτόχρονα, τα ίδια τα εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτοματοποιημένη παρακολούθηση, ανάλυση συμπεριφοράς και δημιουργία λεπτομερών προφίλ πολιτών σε κλίμακα που δεν ήταν εφικτή προηγουμένως.

Ο κίνδυνος δεν είναι αφηρημένος. Πολιτεύματα που επιζούν παρακολουθώντας τους πολίτες τους ή κυβερνήσεις που πρέπει να εντοπίζουν πολιτικούς αντιπάλους για να ανατρέψουν εκλογικά προγνωστικά, ήδη αξιοποιούν αυτές τις δυνατότητες. Και δεν χρειάζεται να φανταστεί κανείς εξωτικές αυταρχικές χώρες. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τι θα μπορούσε να κάνει ένας φορέας με πρόσβαση σε ένα σύστημα που μπορεί να αναλύσει αυτόματα εκατομμύρια μηνύματα, να εντοπίσει μοτίβα συμπεριφοράς και να δημιουργήσει ένα επαρκές (για τη δουλειά που το θέλει) προφίλ για κάθε πολίτη.

Μήπως θέλεις να αγοράσεις καινούργιο υπολογιστή; – Την πάτησες.

Πάμε σε κάτι πιο πρακτικό.

Από την αλματώδη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, πέρα από τους κινδύνους ασφάλειας υπάρχει και μια άμεση οικονομική επίπτωση που αγγίζει τον καθένα μας. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την εκπαίδευση και τη λειτουργία τους απαιτούν τεράστιες (επαναλαμβάνω: τεράστιες) ποσότητες εξειδικευμένου υλικού υπολογιστών, ειδικές κάρτες γραφικών, μνήμες υψηλής ταχύτητας και εξειδικευμένους επεξεργαστές. Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης έχουν απορροφήσει την παραγωγή αυτών των εξαρτημάτων με αποτέλεσμα οι τιμές τους να έχουν εκτοξευθεί. Ένα σετ μνήμης υπολογιστή που κόστιζε 70 ευρώ τέλη του 2024 σήμερα κάνει επτά φορές παραπάνω. Τι φταίει ο απλός χρήστης που θέλει απλώς να αντικαταστήσει τον παλιό του υπολογιστή; Χρηματοδοτεί, χωρίς να του ζητηθεί η γνώμη του, έναν κλάδο που δεν έχει αποδείξει ακόμη ότι τα (ανύπαρκτα) κέρδη του δικαιολογούν τις (υπέρογκες) επενδύσεις.

Εργασία – Αυτή τη φορά δεν κινδυνεύουν μόνο τα χέρια

Η αυτοματοποίηση της εργασίας δεν είναι κάτι καινούργιο. Κάθε βιομηχανική επανάσταση αντικατέστησε ορισμένες εργασίες με μηχανές. Αυτό που διαφοροποιεί την τρέχουσα φάση είναι η ταχύτητα, η έκταση και κυρίως ο τύπος εργασίας που απειλείται.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν απειλεί μόνο χειρωνακτικές ή επαναλαμβανόμενες εργασίες. Απειλεί γνωσιακές εργασίες υψηλής εξειδίκευσης: νομική ανάλυση, ιατρική διάγνωση, δημοσιογραφία, λογιστική, δημιουργική παραγωγή περιεχομένου. Αν είσαι δικηγόρος, γιατρός ή λογιστής και σκέφτεσαι ότι «η τεχνητή νοημοσύνη αφορά τα εργοστάσια, όχι εμένα», ξανασκέψου το.

Τα πρώτα στοιχεία υποδηλώνουν μειωμένη ζήτηση σε εργασίες που υποκαθίστανται εύκολα, όπως η συγγραφή κειμένων και η μετάφραση, και αυξημένη ζήτηση σε συμπληρωματικές δεξιότητες. Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 αναφέρει ότι νεότερη έρευνα δεν εντοπίζει ακόμη σημαντικές επιπτώσεις στη συνολική απασχόληση, αλλά επισημαίνει πιθανές επιπτώσεις σε νεότερους εργαζομένους σε τομείς εκτεθειμένους στην τεχνητή νοημοσύνη.

Οι οικονομολόγοι διαφωνούν μόνο ως προς το μέγεθος των επιπτώσεων που έρχονται αλλά η ταχύτητα αυτής της αλλαγής δεν αφήνει αρκετό χρόνο στους εργαζομένους να προσαρμοστούν ενώ τα υφιστάμενα δίχτυα ασφαλείας δεν είναι σχεδιασμένα για τεχνολογική απαξίωση τέτοιας κλίμακας.

YouTube – Η εκτόπιση του ανθρώπου

Ταυτόχρονα, σε πλατφόρμες όπως το YouTube, εκατομμύρια άνθρωποι αναζητούν ειδήσεις, ψυχαγωγία και πληροφόρηση. Εδώ εμφανίζεται ένα φρέσκο πρόβλημα: τα βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που παράγονται εντελώς αυτόματα, έχοντας μάθει να ξεγελούν τον αλγόριθμο της πλατφόρμας (δηλαδή το σύστημα που αποφασίζει ποιο περιεχόμενο θα σου προτείνει), εκτοπίζουν τα ανθρώπινα δημιουργήματα. Βίντεο που είναι αποτέλεσμα διαίσθησης, επιστημονικής επάρκειας ή πηγαίου χιούμορ, αντικαθίστανται από ανόητης ποιότητας αυτοματοποιημένο υλικό. Ο δημιουργός που αφιερώνει ώρες για να κάνει κάτι αξιόλογο ανταγωνίζεται μια μηχανή που παράγει δέκα βίντεο στο χρόνο που εκείνος θα κάνει ένα. Και ο αλγόριθμος, που δεν ξεχωρίζει ποιότητα από ποσότητα, τα βαθμολογεί εξίσου.

Μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι – δεν είναι επιστημονική φαντασία

Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει κινδύνους που ακούγονται σαν σενάριο ταινίας αλλά αντιμετωπίζονται ολοένα και πιο σοβαρά.

Ο πρώτος αφορά τα λεγόμενα σενάρια «απώλειας ελέγχου». Τι σημαίνει αυτό; Δεν πρόκειται για σενάριο με «κακόβουλο ρομπότ» που αποφασίζει να εξοντώσει την ανθρωπότητα. Πρόκειται για κάτι πολύ πιο πεζό και γι’ αυτό πιο ύπουλο. Ένα σύστημα που βελτιστοποιεί ένα συγκεκριμένο στόχο, αν διαθέτει επαρκή αυτονομία, μπορεί να αναπτύξει στρατηγικές επίτευξής του που δεν προβλέφθηκαν από τους κατασκευαστές του και που εμπεριέχουν αρνητικές συνέπειες για τους ανθρώπους. Όχι από κακία, αλλά από αδιαφορία ως προς αυτές. Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 αναφέρει ότι τα τρέχοντα συστήματα δεν διαθέτουν ακόμη επαρκείς ικανότητες για να θέτουν τέτοιους κινδύνους, αλλά βελτιώνονται σε σχετικούς τομείς. Η εργασία «Concrete Problems in AI Safety» των Amodei et al. (2016) αποτελεί σημείο αναφοράς στη σχετική βιβλιογραφία, και η Έκθεση επιβεβαιώνει ότι αυτοί οι κίνδυνοι αξιολογούνται πλέον από εκατοντάδες ανεξάρτητους επιστήμονες ως αντικείμενο σοβαρής έρευνας.

Ο δεύτερος κίνδυνος είναι πιο άμεσος και συγκεκριμένος. Είναι η ανάπτυξη LAWS. Στρατιωτικές μηχανές ή ρομπότ (οπλικά συστήματα) ικανά να εντοπίσουν, να στοχεύσουν και να εξουδετερώσουν ένα άτομο ή μια ομάδα ανθρώπων χωρίς να απαιτείται η εντολή ενός τρίτου (ανθρώπου).

Η απόφαση λήψης ακύρωσης ανθρώπινης ζωής μεταφέρεται από άνθρωπο σε αλγόριθμο. Η τεχνολογία αυτή βρίσκεται ήδη σε φάση ανάπτυξης σε πολλές χώρες και η απουσία διεθνούς ρυθμιστικού πλαισίου αποτελεί κενό με απρόβλεπτες συνέπειες.

Η οικονομία της φούσκας

Το ερώτημα δεν είναι αν πρόκειται για φούσκα. Είναι φούσκα. Το ερώτημα είναι πότε θα σπάσει. Και με ποιο κόστος.

Ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε συνεχή εισροή επενδυτικών κεφαλαίων, πολλά από τα οποία βασίζονται σε προσδοκίες κερδοφορίας που δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί. Κέρδη; Ποια κέρδη; Το οικοδόμημα στηρίζεται στη μόνιμη εισροή κεφαλαίων. Τα σημάδια ήδη υπάρχουν. Η ακύρωση μεγάλων επενδύσεων σε υποδομές κέντρων δεδομένων (Data Centers) από κολοσσούς που μέχρι πρότινος ανακοίνωναν επενδύσεις δισεκατομμυρίων δείχνει ότι οι επενδυτές αρχίζουν να αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα με μεγαλύτερη σοβαρότητα. Σε πολλές πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, οι επενδυτές άρχισαν ήδη να γκρινιάζουν και να ζητούν μερίδιο από τα κέρδη. Τα οποία απλά δεν υπάρχουν. Όταν η εισροή κεφαλαίων επιβραδυνθεί, η συμπίεση που θα ακολουθήσει θα επηρεάσει ολόκληρο τον κλάδο, πολύ πέρα από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.

Το ρυθμιστικό κενό

Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026, η οποία δεν κάνει πολιτικές συστάσεις αλλά συνθέτει επιστημονικά στοιχεία για να παρέχει βάση τεκμηρίωσης σε αυτούς που αποφασίζουν, καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα: τα παγκόσμια πλαίσια διαχείρισης κινδύνου παραμένουν ανώριμα, με περιορισμένους ποσοτικούς δείκτες αναφοράς και σημαντικά κενά στοιχείων. Ο αριθμός εταιρειών που δημοσιεύουν πλαίσια ασφάλειας για τα συστήματά τους έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2025, αλλά η Έκθεση σημειώνει ότι η αποτελεσματικότητα πολλών μέτρων ασφαλείας στην πραγματική χρήση παραμένει αβέβαιη. Τα προγράμματα ψηφιακής παιδείας αναπτύσσονται, αλλά παραμένουν μεγάλα κενά ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Με δυο λόγια: γράφουμε κανόνες, αλλά δεν ξέρουμε ακόμη αν δουλεύουν.

Δυό τρία συμπεράσματα

Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία καθεαυτή. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυτοματοποιήσει επαναλαμβανόμενες εργασίες, μπορεί να βοηθήσει τον ειδικό να σκεφτεί πληρέστερα, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο. Αυτές οι εφαρμογές δεν αμφισβητούνται.

Το πρόβλημα είναι η αδιάκριτη εφαρμογή της σε κάθε πτυχή της ψηφιακής ζωής, χωρίς διάκριση ανάμεσα σε χρήσεις που αξίζουν και χρήσεις που ζημιώνουν. Χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο. Χωρίς λογοδοσία. Χωρίς διαφάνεια. Ένας κλάδος που υπόσχεται τεχνολογική πρόοδο ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζει την αξιοπιστία της πληροφόρησης, αποδυναμώνει την κριτική σκέψη μέσω της γνωστικής αποφόρτισης (δηλαδή, τη συνήθεια του ανθρώπου να πάψει να σκέφτεται μόνος του γιατί «η μηχανή μου τα λέει»), διευρύνει τις ανισότητες και μεταφέρει κοινωνικό κόστος στους πιο ευάλωτους, δεν αποτελεί πρόοδο. Αποτελεί αναδιανομή βλάβης.

Ο βαθμός στον οποίο ο δημόσιος διάλογος αντιλαμβάνεται αυτή τη διάκριση θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό πώς θα διαχειριστεί η κοινωνία τις επιπτώσεις. Η Διεθνής Έκθεση Ασφάλειας ΤΝ 2026 δεν λέει στις κυβερνήσεις τι να κάνουν, αλλά τα στοιχεία που παρουσιάζει είναι αρκετά σαφή ώστε το επόμενο βήμα να ανήκει στους υπεύθυνους πολιτικής και τους ηγέτες του κλάδου. Το παράθυρο για να προλάβει κανείς αυτούς τους κινδύνους γίνεται ολοένα και πιο μικρό.

Κώστας Κουρούνης
Αθήνα, Άνοιξη 2026

(https://makiavelis.gr/to-ai-kai-i-apodomisi-tou-internet/)

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

.

Όσοι με γνωρίζουν, ξέρουν τις φιλικές σχέσεις που με συνδέουν με την Παράταξη «Αγία Παρασκευή η Πόλη μας» και ιδιαίτερα με τον Βασίλη Ζορμπά, αλλά και τον Σπύρο Παπασπύρο, τον Βασίλη Σάρκουλα, τον Θοδωρή Μπουρλιάσκο, την Έφη Καψοκεφάλοου καθώς και με τα περισσότερα αν όχι όλα στελέχη της παράταξης που με τιμούν με την προσωπική ή την πολιτική τους φιλία. Θεωρώ ότι έχουμε συνεργαστεί εντίμως με μοναδικό στόχο να πάει η Πόλη μας δυο βήματα πιο μπροστά, τόσο στη περίοδο της αντιπολίτευσης όσο και κατά τις δύο δημαρχιακές θητείες του Ζορμπά. Θεωρώ ότι το έργο αυτής της παράταξης θα αποτιμηθεί, έστω και αργά, στο μέλλον και ότι θα γραφεί στις λαμπρές σελίδες της ιστορίας της πόλης μας.

Για την «απλή» Αναλογική

Η «απλή» αναλογική είναι ένα σύστημα που (δήθεν) επιτρέπει στις παρατάξεις να αντιπροσωπεύουν μια ευρύτερη γκάμα πολιτικών απόψεων, καθώς οι έδρες κατανέμονται ανάλογα με το ποσοστό των ψήφων που κατακτούν. Τα δημοτικά συμβούλια που δημιουργούνται με απλή αναλογική (υποτίθεται ότι) μπορούν να αντιδρούν γρήγορα στις αλλαγές στις πολιτικές προτιμήσεις του εκλογικού σώματος και σε γενικές γραμμές, η απλή αναλογική (δήθεν) έχει προαχθεί σαν το εκλογικό σύστημα που εκ πρώτης όψεως φαίνεται «δίκαιο», «αναλογικό» και ότι φέρνει στα πολιτικά και στα δημοτικά όργανα «πολυφωνία». Στην πράξη όμως μόνον έτσι δεν λειτούργησε.

Έτσι λοιπόν, τα πράγματα ήρθαν άσχημα για την παράταξη του Βασίλη Ζορμπά. Η εξωφρενική πολυδιάσπαση του κεντροδεξιού χώρου και οι ατέλειωτες τρικλοποδιές της «απλής αναλογικής», το μόνο που έφεραν ήταν μια άτυπη ακυβερνησία που μετέτρεπαν τα δημοτικά συμβούλια σε θρίλερ χωρίς νόημα, και γενικά μεγάλη δυστοκία για να ψηφιστούν όχι μόνο οι κρίσιμες αλλά και απλές καθημερινές αποφάσεις για την Πόλη μας. Υπήρξαν παγώματα και εντάσεις στα Δημοτικά Συμβούλια και μια κατευθυνόμενη διασπορά δυσαρέσκειας προς στους πολίτες όταν κάτι καθυστερούσε με το επιχείρημα «τα παράπονα στον Δήμαρχο», καθώς και τόσα άλλα που από αστική αξιοπρέπεια συγκρατούμαι να αναφέρω.

Φυσικά, οι δημότες της Αγίας Παρασκευής αξιολόγησαν με εντελώς διαφορετικό τρόπο τα παραπάνω δεδομένα και το αποτέλεσμα αποτυπώθηκε στην κάλπη της 8^ης Οκτωβρίου 2023.

Τουλάχιστον, τώρα, η απλή αναλογική μπήκε στο ντουλάπι της ιστορίας και άρα οι επόμενες διοικήσεις δεν θα χρειάζονται να καταφεύγουν σε αμφίβολες «πλειοψηφίες» ακόμα και για να κλαδευτεί ένα δένδρο. Ή για να το εμποδίσουν να κλαδευτεί.

«Οι εκλογές έχουν συνέπειες — Κάθε ψήφος έχει σημασία»

Αναφέρομαι φυσικά στο 52% των εκλογέων που δεν εκπροσωπούνται από τις Παρατάξεις των Γιάννη Μυλωνάκη και Γιάννη Σταθόπουλου. Και ξεκινώ με την προσωπική μου τοποθέτηση η οποία δεν μου επιτρέπει την λύση της αποχής, του λευκού ή του άκυρου διότι βασική ιδεολογική αρχή μου αποτελεί το «Οι εκλογές έχουν συνέπειες — Κάθε ψήφος έχει σημασία»

Μέσα από εκατονταετίες εξέλιξης του δημοκρατικού συστήματος, φτάσαμε να μας ρωτάνε «πως θες να πάνε τα πράγματα στη πόλη σου — ποιος θες να κρατάει το τιμόνι». Και θεωρώ ότι θα διέπραττα πολιτική ασέβεια προς την σύγχρονη ιστορία αποφεύγοντας να τοποθετηθώ πάνω σ’ αυτό το ερώτημα.

Επιπλέον, η χαμηλή προσέλευση σημαίνει ότι τα σημαντικά τοπικά ζητήματα θα καθορίζονται από μια ομάδα εκπροσώπων εξελέγησαν από έναν περιορισμένο αριθμό ψηφοφόρων, αποδομώντας έτσι τον θεσμό της εκπροσώπησης.

Κάποτε είπα σε έναν Αμερικανό φίλο, γνωστό ρεπουμπλικάνο, «τι χάλια είναι αυτά με τον Κλίντον και την Λεβίνσκι, δεν ντρέπεστε ;» και η μη αναμενόμενη απάντησή του ήταν «Σε παρακαλώ, λίγα λόγια για τον θεσμό του προέδρου των ΗΠΑ. Οφείλουμε να κρατάμε καθαρή την καρέκλα του προέδρου διότι αργά ή γρήγορα κάποιος πιο ικανός πισινός θα κάτσει σ’ αυτή».

Τι θα κάνω

Χωρίς πολλές περιστροφές, στις εκλογές της 15^ης Οκτωβρίου θα ψηφίσω την παράταξη του Γιάννη Μυλωνάκη για πολλούς λόγους με βασικότερο το γεγονός ότι κατά το παρελθόν (για τυχαίους λόγους) έχω συνεργαστεί με χειροπιαστά αποτελέσματα με στελέχη της παράταξής του, όπως την συνάδελφο Ελισάβετ Πετσατώδη, τον αγαπητό συνάδελφο και σπουδαίο δάσκαλο Κώστα Κρητικήδη, την κυρία Άννα Γάκη, τον φίλο και συνάδελφο Τάσσο Μπομπόνη, καθώς και τον εξαιρετικό νέο υποψήφιο που τυχαίνει να είναι και γιός φίλων μου, τον Παναγιώτη Τσόκα, αλλά και τόσους άλλους που δεν χωράνε σε ένα σύντομο κείμενο 700 λέξεων.

Φυσικά, η παράταξη του πρώην δημάρχου κ. Γιάννη Σταθόπουλου δεν υπολείπεται στελεχών. Το αντίθετο. Για λόγους συντομίας ξεχωρίζω μόνο τον αγαπητό συμπολίτη και συνάδελφο Δημήτρη Κονταξή που τον διακρίνει επαγγελματική διορατικότητα και πορεύεται με την αστική ευγένεια μιας άλλης εποχής και για τον λόγο αυτό του εύχομαι ότι καλύτερο.

Καταλήγοντας, με την ελάχιστη απήχηση που ενδεχομένως έχουν οι απόψεις στην Αγία Παρασκευή, καλώ τους ψηφοφόρους των παρατάξεων που δεν εισήλθαν στον 2^ο γύρο, να με ακολουθήσουν σ’ αυτή την επιλογή για τον Γιάννη Μυλωνάκη στην οποία δεν κατέληξα αβασάνιστα παρά με αμιγώς αυτοδιοικητικά κριτήρια.

Κωνσταντίνος Γ. Κουρούνης

Πολιτικός Μηχανικός, Master of Engineering
Χωροτάκτης κατηγορίας Γ’ & Πολεοδόμος κατηγορίας Γ’
Μέλος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (TEE)
Μέλος του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας (ΣΠΜΕ)
Μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων – Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ)
Δικαστικός πραγματογνώμονας Αττικής

—–

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του www.aparaskevi-images.gr , στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο Twitter.

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Με την προσκόμιση και της «ακτινογραφίας» του κτιρίου θα γίνονται εφεξής οι πωλήσεις κάθε είδους κτιρίων κατοικίας και επαγγελματικών χώρων. Ο λόγος για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίων (ΗΤΚ) που καθίσταται υποχρεωτική για τις μεταβιβάσεις.

1. Από πότε ισχύει η υποχρέωση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου;

Από την 1η Ιανουαρίου 2021 έχει ενεργοποιηθεί στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας η πλατφόρμα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου (ΗΤΚ). Μέχρι το τέλος Ιανουαρίου η λειτουργία της θα είναι προαιρετική, παράλληλα με την ισχύουσα διαδικασία, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στο νέο σύστημα για τους μηχανικούς και να αποφευχθεί η παύση των δικαιοπραξιών.

2. Ποιος ο στόχος της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου ακινήτου;

Στόχος της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου είναι η λεπτομερής αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του κάθε κτιρίου και των οικοδομικών αδειών του, όπως και η παρακολούθηση και ο έλεγχος των μεταβολών του, κατά τη διάρκεια του χρόνου ζωής του.

3. Τι κερδίζουν οι ιδιοκτήτες όταν διαθέτουν φάκελο Ηλεκτρονικής Ταυτότητας για το κτίριό τους;

Με την απόκτηση της ηλεκτρονικής ταυτότητας το κτίριο, το διαμέρισμα, το κτίσμα θα είναι πλήρως νόμιμο και θα έχει όλες τις δυνατότητες μεταβίβασης, ενοικίασης χωρίς περαιτέρω απαιτήσεις όπως βεβαιώσεις αυθαιρέτων από μηχανικό κ.λπ.Επίσης για κάθε ακίνητο που θα εντάσσεται σε αυτή την υποχρεωτική από το νόμο διαδικασία, θα μπορεί ο κάθε ιδιοκτήτης να έχει: (Α) Γνώση για την νομιμότητα ή μη του ακινήτου ή του κτιρίου (Β) Σχέδια φακέλου του ακινήτου ή όλου του κτιρίου (Γ) Γνώση για την ενεργειακή κατάταξη του ακινήτου (Δ) Στατική επάρκειά του κτιρίου.

4. Ποιος φυλάσσει τον φάκελο της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου;

Ο φάκελος αυτός δημιουργείται, αλλάζει και τηρείται από τον αρμόδιο μηχανικό. Αυτό το φάκελο είναι υποχρεωμένοι να φυλάσσουν οι ιδιοκτήτες των ακινήτων. Μάλιστα, σύμφωνα με το νόμο, είναι υποχρεωτικό να φυλάσσεται και αντίγραφο της «Ταυτότητας Κτηρίου» σε ειδικό χώρο εντός του κτιρίου.

5. Ποια κτίρια οφείλουν να αποκτήσουν Ηλεκτρονική Ταυτότητας και πότε;

Για την υποβολή της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας, τα κτίρια διακρίνονται σε δύο κατηγορίες (Ι) και (ΙΙ).

Η Κατηγορία (Ι) περιλαμβάνει κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ, πρατήρια υγρών καυσίμων, κτίρια συνάθροισης κοινού, πάσης φύσεως πολιτιστικές και εγκαταστάσεις, τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τ.μ., κτίρια εκπαίδευσης (από προσχολική εκπαίδευση μέχρι τριτοβάθμια), όλα τα κτίρια Υγείας, όλα τα κτίρια κοινωνικής πρόνοιας (βρεφονηπιακοί, γηροκομεία κ.λπ.) καθώς και όλα τα κτίρια καταστημάτων κράτησης. Για τα κτίρια της κατηγορίας (Ι) η υποβολή της ταυτότητας κτιρίου γίνεται μέσα σε πέντε έτη από την ημερομηνία ισχύος του νόμου.

Η κατηγορία (ΙΙ) περιλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα κτίρια, ανεξαρτήτως χρήσης.Για τα κτίρια της κατηγορίας (ΙΙ) η υποβολή της ταυτότητας γίνεται κατά τη μεταβίβαση του κτιρίου, οπότε και η σχετική δήλωση για την ταυτότητα προσαρτάται υποχρεωτικώς στο συμβόλαιο της μεταβίβασης της κυριότητας.

6. Τι γίνεται με αυτούς που δεν συμμορφώνονται;

Το Ηλεκτρονικό Μητρώο και τα κεντρικά υπολογιστικά συστήματα του Κτηματολογίου, της ΔΕΗ και της Γενικής Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΓΠΣ) διασυνδέονται μόνιμα για την παροχή αμοιβαίας δυνατότητας άμεσης πρόσβασης στα στοιχεία των ηλεκτρονικών αρχείων που τηρούν.Σε περίπτωση όπου από τους σχετικούς ελέγχους διασύνδεσης των ανωτέρω βάσεων δεδομένων προκύπτει ότι δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις και οι προθεσμίες αρχικής συμπλήρωσης, ενημέρωσης και περιοδικής συμπλήρωσης της ταυτότητας του κτιρίου, θα ενημερώνεται άμεσα η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης(ΥΔΟΜ) και το Τοπικό Παρατηρητήριο για τον έλεγχο και την καταγραφή τυχόν αυθαιρέτων κατασκευών.

Πέραν της διαπίστωσης αυθαιρέτων κατασκευών, για την παράλειψη συμπλήρωσης των στοιχείων της ταυτότητας του κτιρίου ή για την υποβολή ανακριβών ή λανθασμένων δηλώσεων των στοιχείων, επιβάλλεται πρόστιμο από τον Ειδικό Γραμματέα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας στον ιδιοκτήτη του ακινήτου. Το πρόστιμο μπορεί να ανέρχεται από 200 ευρώ μέχρι και το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.

7. Πόσο κοστίζει – προσφορά έκδοσης ηλεκτρονικής ταυτότητας

Το κόστος για τη συμπλήρωση της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου και έκδοσης του σχετικού πιστοποιητικού θα κυμαίνεται από ένα ελάχιστο ποσό της τάξης των500 ευρώ ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες, το μέγεθος, τις αναθεωρήσεις της άδειας κ.λπ., και ενδεχομένως να αυξάνεται κατά πολύ εάν το ακίνητο φέρει και πολεοδομικές παραβάσεις που να χρήζουν τακτοποίησης.

Περισσότερες λεπτομέρειες στην ειδική ιστοσελίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας: https://web.tee.gr/e-building/anakoinoseis/

Κώστας Κουρούνης
πολεοδόμος πολιτικός μηχανικός

Διάβασα με έκπληξη σε καλά πληροφορημένο site του δήμου (aparaskevi-images.gr), ότι ο πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), κ. Χαλκιάς, σε ομιλία του στην Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, ισχυρίστηκε ότι «Το δημόσιο θεωρεί την Αγία Παρασκευή δάσος» και μαζί με αυτή, «ένα κομμάτι των Βριλησσίων όπως επίσης και όλη η Ανθούσα» (επιλέξει από την μαγνητοσκόπηση του site της Βουλής που μπορείτε να βρείτε εδώ).

Δεν γνωρίζω από που αντλεί τα επιχειρήματά του ο Πρόεδρος του ΝΣΚ για την συγκεκριμένη εξαιρετικά βαρυσήμαντη καταγγελία για τον Δήμο μας, αλλά με αυτή την αφορμή προβληματίστηκα και ανέτρεξα στο λεπτομερές γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών (GIS) του Τμήματος Αστικού Σχεδιασμού της Τεχνικής Υπηρεσίας του δήμου για να βρω τα στοιχεία που παρουσιάζω στα επόμενα.

Σημειωτόν, το αξιόπιστο σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών –GIS, είναι αποτέλεσμα μιας ιδιαίτερα σύνθετης και εξαιρετικά υπεύθυνης δουλειάς που διεκπεραιώνεται με ευθύνη του διευθυντή Τεχνικών Υπηρεσιών, της προϊσταμένης του Τμήματος Αστικού Σχεδιασμού, του προϊστάμενου του Τμήματος Πληροφορικής καθώς και των στελεχών στης Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου.

Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία, από το έτος 1933 μέχρι σήμερα για τις εντός σχεδίου ιδιοκτησίες που έχουν ενταχθεί στο σχέδιο πόλης με τα δημοσιευμένα διατάγματα, δεν υφίσταται ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο έκτασης που θα μπορούσε να θεωρηθεί «δασική».

Εν συντομία, η Αγία Παρασκευή έχει συνολική έκταση 8,89 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή8.890 στρέμματα. Από αυτά τα 8.890 στρέμματα, τα 2.840 βρίσκονται μέσα στη ζώνη προστασίας του όρους Υμηττού. Το γεγονός ότι «προστατεύονται» από το διάταγμα για τον Υμηττό, δεν λέει και πολλά αφού, για παράδειγμα, μέσα σε αυτή τη ζώνη προστασίας βρίσκεται το Νεκροταφείο του Δήμου έκτασης 22,5 στρεμμάτων, το Κέντρο Φυσικών Ερευνών «Δημόκριτος» έκτασης 555 στρεμμάτων, το Αμερικανικό Κολλέγιο έκτασης 238 στρεμμάτων, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ΕΘΙΑΓΕ έκτασης 110 στρεμμάτων, η περιφερειακή Υμηττού καθώς και πλήθος μικρότερων εκτάσεων εντός ρυμοτομικού σχεδίου Αγίας Παρασκευής. Δηλαδή, άλλο πράγμα η «ζώνη προστασίας» του όρους Υμηττού και άλλο πράγμα ο τυχόν δασικός χαρακτήρας μιας έκτασης. Μπορεί να συνυπάρχουν αυτές οι ιδιότητες, μπορεί και όχι. Όπως για παράδειγμα η έκταση των 213.4 στρεμμάτων που έχει την έδρα της η Συμμαχική Διοίκηση Ανατολικής Μεσογείου και βρίσκεται εξ ολοκλήρου, αλλά με ιδιαίτερο καθεστώς, εντός της Α’ ζώνης απολύτου προστασίας του όρους Υμηττού.

Από τα υπόλοιπα 6.050 στρέμματα που είναι εκτός ζώνης προστασίας Υμηττού, τα 4.240 στρέμματα είναι εντός σχεδίου ιδιοκτησίες όπου οι 95.000 κάτοικοι του δήμου οικοδομούν κατοικίες και επαγγελματικά κτίρια, τα 1.200 στρέμματα είναι το οδικό δίκτυο, ενώ από τα υπόλοιπα 604 στρέμματα τα 53 είναι πράσινοι χώροι (πλατείες, κοινόχρηστα, παιδικές χαρές), τα 132 στρέμματα είναι χώροι Εκπαίδευσης, 25 στρέμματα χώροι Πολιτισμού και 10 στρέμματα για εγκαταστάσεις Πρόνοιας. Τέλος, υπάρχουν ιδιωτικές περιοχές έκτασης περίπου 115 στρεμμάτων κατά μήκος της Λεωφόρου Λαυρίου οι οποίες έμειναν εκτός σχεδίου και ήδη ο Δήμος έχει δρομολογήσει τις απαραίτητες ενέργειες για την ένταξή τους.

Συνεπώς, για το θέμα που προέκυψε με την δήλωση του Προέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους περί το ότι «η Αγία Παρασκευή είναι δασική έκταση», δεν μπορούμε να εικάσουμε περισσότερα παρά να κρατήσουμε επιφυλάξεις για την πιθανότητα να αναφέρεται σε θέματα αρχικής ιδιοκτησίας, για τα οποία, και πάλι, εκτιμώ ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ισχυρά δεδομένου ότι έχει περάσει  σχεδόν ένας αιώνας από την αρχική διανομή των οικοπέδων.

Κώστας Κουρούνης
ειδικός συνεργάτης του Δημάρχου
πολιτικός μηχανικός,
χωροτάκτης – πολεοδόμος Γ’ τάξης

Οι πόλεις και ιδιαίτερα οι κεντρικές περιοχές της Αθήνας συγκροτούν ένα απ’ τα σημαντικότερα αν όχι το σημαντικότερο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο της χωράς. Και σαν τέτοιο, εκ των πραγμάτων αποτελεί ένα εργαστήριο δοκιμών και σφαλμάτων, επιτυχιών και αποτυχιών. Κατά καιρούς έχουν γίνει σοβαρές μελέτες και προτάθηκαν σοβαρές αστικές παρεμβάσεις. Όμως, για μια παρέμβαση μικρής ή μεγάλης κλίμακας, απαιτείται αντίστοιχα εξαντλητικός σχεδιασμός και ως ένα βαθμό, πειραματισμός για να κουρδιστούν κατάλληλα ορισμένες παράμετροι που μοιραία αλληλοεπηρεάζονται με τρόπους όχι πάντα προφανείς.

Η ίδια η πόλη λοιπόν, είναι εκ των πραγμάτων το εργαστήριο όπου η πολεοδομικός και ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός δοκιμάζουν και διαμορφώνουν επιλογές λιγότερο ή περισσότερο πετυχημένες. Πειράματα είναι θεμιτό να γίνονται, αρκεί τα αποτελέσματα να αξιολογούνται με νηφαλιότητα, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες και, κυρίως, συνυπολογίζοντας το γεγονός ότι οι(πιθανές) ανεπάρκειες μιας παρέμβασης, αποκαλύπτονται πολύ αργά, μετά την ολοκλήρωση του έργου, τότε που πλέον έχουν στενέψει τα χρονικά και τα οικονομικά περιθώρια για την αναθεώρησή του.

Δυστυχώς έχει παρατηρηθεί, όχι μόνο στην χώρα μας, ότι όταν προωθούνται (μικρές ή μεγάλες)αστικές παρεμβάσεις, τα εμπόδια δεν είναι πάντα αυτά καθαυτά τα θεωρητικά ή τα τεχνικά ελαττώματα της παρέμβασης, αλλά η ακαμψία, η αδράνεια του συστήματος στην αλλαγή της κυρίαρχης κουλτούρας, του statusquo.Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, όμως οι αντιδράσεις τείνουν να είναι πολύ ισχυρότερες και αρκετά πιο συντονισμένες όταν προσπαθούμε να βελτιώσουμε την πόλη παρά όταν την αφήνουμε απλά να παρακμάζει.Οι παρεμβάσεις δηλαδή που τολμάνε να τα βάζουν με το status quo, βρίσκουν απέναντί τους την αδράνεια πεπαλαιωμένων υποδομών, το γαϊτανάκι των συναρμοδιοτήτων (τίνος είναι ο δρόμος,του υπουργείου, της περιφέρειας, του δήμουή όλων μαζί;), παγιωμένα πρότυπα σκέψης, καθώς και πολλά και αντιδιαμετρικώς κείμενα μικροσυμφέροντα.

Ο «Μεγάλος Περίπατος» που καλώς ή κακώς έχει συνδεθεί με την αντιμετώπιση της πανδημίας,χαρακτηρίστηκε ως πιλοτικό έργο και περιλαμβάνει κυρίως κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που εφαρμόζονται με προσωρινόαστικό εξοπλισμό. Η πικρή αλήθεια είναι ότι έπρεπε να είχε ξεκινήσει πριν 20 χρόνια.Τότε που η Αθήνα προετοιμαζόταν για την Ολυμπιάδα 2004, όταν το Μετρό άνοιγε τις πόρτες του στο κοινό, με μια Αττική Οδό σε λειτουργία και την Αθηναϊκή κοινωνία να ίπταται σε υψηλά επίπεδα αισιοδοξίας. Όμως, με μερικές εξαιρέσεις, συνολικά, κράτος και κοινωνία, καταγράψαμε σημαντική καθυστέρηση στην προώθηση ολοκληρωμένων αστικών παρεμβάσεων. Καθυστέρηση την οποία είναι αμφίβολο αν θα μπορέσουμε να καλύψουμε χωρίς σπατάλη δυσεύρετων χρημάτων και πολύτιμου χρόνου.

Το ερώτημα είναι, πρέπει να προχωρήσουμε στην επόμενη φάση του «Μεγάλου Περιπάτου»; Η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι καταφατική. Επιτέλους, ναι. Πρέπει το ταχύτερο να δοκιμαστούν και να προωθηθούν λύσειςγια την ορθολογική εξυπηρέτηση των μετακινήσεων, την δικαιότερη ανακατανομή του δημόσιου χώρου, την απόδοση περισσότερου χώρου στον πεζό και τον ποδηλάτη, την αύξηση της ελκυστικότητας αλλά και της επισκεψιμότητας του κέντρου, την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και των μεγάλων χώρων συνάθροισης κοινού και φυσικά την εισαγωγή αντικινήτρων για την διαμπερή κίνηση των ΙΧ στο κέντρο της πόλης που το μόνο που προκαλεί είναι ρύπανση, τροχαία ατυχήματα και σημαντική σπατάλη χρόνου εργασίας.

Ειδικά για την διαμπερή κίνηση, το ΕΜΠ έχει κάνει έρευνα για τα ΙΧ που δείχνει ότι περισσότερα από 7 στα 10 οχήματα που κινούνται στο κέντρο είναι διερχόμενα (διαμπερής κυκλοφορία) με αφετηρίες και προορισμούς εκτός κέντρου. Βέβαια, το 7 στα 10 έχει και την άλλη όψη: Ότι μόλις 3 στα 10 κινούνται με από και προς το κέντρο. Με άλλα λόγια το κέντρο της Αθήνας φθίνει, μαραζώνει. Και αυτή η φθορά, που ανατροφοδοτεί τις ίδιες τις αιτίες που την προκάλεσαν, πρέπει να μας προβληματίζει πολύπερισσότερο απ’ το αν θα χαθεί μια λωρίδα για τα ταξί ή αν οι ζαρντινιέρες είναι αρκετά κομψές.

Κώστας Κουρούνης

Πολιτικός μηχανικός, χωροτάκτης – πολεοδόμος τάξης Γ’

Εδώ και δεκαετίες η δόμηση στα εκτός σχεδίου αγροτεμάχια θεωρείται μια ιδιαίτερα κακή συνήθεια την οποία, αν θέλουμε να εκσυγχρονιστούμε, πρέπει να την διακόψουμε. Όπως το τσιγάρο. Όμως η άποψη αυτή κακώς θεωρήθηκε ως «πολιτική» και ότι άρα φταίει η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Ομοίως δεν είναι ούτε καν τεχνική άποψη για να φταίνε οι κατασκευαστές και οι μηχανικοί.

Όσοι ασχολούνται κατ’ επάγγελμα με τον σχεδιασμό και έχουν δοκιμάσει στην πράξη τα εργαλεία των νόμων 1337/83, 2508/97 και του 4447/16, γνωρίζουν καλά ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), δηλαδή το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας, σε όλες τις αποφάσεις του επαναλαμβάνει μονότονα την κρίση ότι «οι περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως κατά το Σύνταγμα και τους νόμους δεν έχουν ως προορισμό τη δόμηση αλλά την γεωργική, πτηνοτροφική και δασοπονική εκμετάλλευση καθώς και την αναψυχή του κοινού». Μάλιστα δε, το ΣτΕ, κάθε φορά που αναφέρεται στην εκτός σχεδίου δόμηση, και είναι συχνότατη αυτή η αναφορά, θεωρεί ότι σε αυτές τις περιοχές εξαιτίας της φύσης τους και της ανυπαρξίας πολεοδομικής οργάνωσης, «μόνον κατ’ εξαίρεση μπορεί να επιτρέπεται (η δόμηση) ενώ μπορεί και να απαγορεύεται συνολικά ή να επιτρέπεται υπό ιδιαιτέρως αυστηρούς όρους και περιορισμούς προσαρμοσμένους στην ιδιαίτερη φύση κάθε περιοχής».

Σε κάθε περίπτωση το ΣτΕ επιμένει ότι όποιοι και αν είναι οι όροι δόμησης στα εκτός σχεδίου πόλης αγροτεμάχια, δεν επιτρέπεται αυτοί οι όροι να είναι ευνοϊκότεροι, δηλαδή να καθιστούν ευχερέστερη τη δόμηση σε σχέση προς τους ισχύοντες για τις εντός σχεδίου περιοχές, ούτε να οδηγούν σε εξομοίωση των εκτός σχεδίου περιοχών με τις εντός σχεδίου πόλεως και στην de facto δημιουργία νέων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο.

Άρα το θέμα περί την «εκτός σχεδίου» που δημιουργήθηκε, κακώς δημιουργήθηκε και ακόμα χειρότερα, κακώς πολιτικοποιείται έτσι ώστε να λοιδορούνται συγκεκριμένοι πολιτικοί, καθηγητές πανεπιστημίων και πολυτεχνείων, καθώς και ευσυνείδητες διευθύνσεις των υπουργείων. Το θέμα έχει ξεκάθαρα νομική φύση και μάλιστα σε επίπεδο ερμηνείας του άρθρου 24 του Συντάγματος των Ελλήνων.

Ακόμα και στο επίπεδο του οικολογικού ακτιβισμού, αξίζει να θυμηθούμε ότι από τις πρώτες φορές που το Συμβούλιο της Επικρατείας διατύπωσε την παραπάνω σχεδόν «απαγορευτική» γνώμη για την εκτός σχεδίου δόμηση, ήταν με αφορμή την απόφασή του αρ. 3135/2002 ώστε να μην επιτραπεί η τουριστική εκμετάλλευση του Μαραθωνησίου στη Ζακύνθο προκειμένου να προστατευθεί η κατοικία της θαλάσσιας χελώνας Caretta – Caretta.

Η θέσεις λοιπόν του Συμβουλίου της Επικρατείας συγκροτούν μια καθαρά ουμανιστική προσέγγιση για το περιβάλλον και σαν τέτοια πρέπει να την λαμβάνουμε υπόψη και στις δικές μας προσωπικές ή τεχνικές κρίσεις.

Όμως, εννοιολογικά, η φράση «δόμηση εκτός σχεδίου πόλης» περιέχει δύο διαφορετικά συστατικά και άρα το ερώτημα καταντάει να είναι: Ποια είναι η κακή συνήθεια που πρέπει να διακόψουμε; Την δόμηση αυτή καθαυτή, ή μήπως την ανυπαρξία σχεδίων πόλης;

Φέτος το καλοκαίρι με αφορμή ένα ιδιαίτερα εκτενές σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος η συζήτηση για τον έλεγχο και περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης πήρε σοβαρές διαστάσεις, επαναφέροντας παλαιά και γνώριμα διλήμματα περί απαξίωσης ή μη της εκτός σχεδίου ιδιοκτησίας. Το υπουργείο δεσμεύθηκε ότι θα προχωρήσει με ταχύτατους ρυθμούς τόσο την ανάθεση (πρώτο πρόβλημα) όσο και την έγκριση και έκδοση προεδρικού διατάγματος (δεύτερο πρόβλημα) των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων που θα αναστρέφουν το πρόβλημα: Δεν η εκτός σχεδίου δόμηση που θα απαγορεύεται γενικά και αόριστα, αλλά, αντίθετα, θα επιτρέπεται υπό συγκεκριμένους όρους. Θα ισχύει δηλαδή αυτό που ήδη ισχύει σε όλες τις «εντός σχεδίου πόλης» περιοχές.

Είναι αλήθεια ότι η «εκτός σχεδίου» ιδιοκτησία αφορά ψευδοκεκτημένο δικαίωμα ηλικίας σχεδόν ενός αιώνα (ο όρος αναφέρεται πρώτη φορά στο νομοθετικό διάταγμα του 1923) με αποτέλεσμα πολλά ακίνητα να έχουν κεντηθεί στον οικογενειακό περιουσιακό καμβά και να μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά με το ιστορικά κεκτημένο δικαίωμα της «οικοδομησιμότητας». Έχουν γίνει αρραβώνες, γάμοι και κηδείες με το δεδομένο ότι λ.χ. ο ένας αδελφός παίρνει το καφενείο στο χωριό και ο άλλος το εκτός σχεδίου οικοδομήσιμο στην παραλία.

Απέναντι σε αυτή την ενός αιώνα διαμορφωμένη κατάσταση, το σημερινό ΥΠΕΝ έδειξε ότι πράγματι επιθυμεί να αναμετρηθεί με το πρόβλημα, φέρνοντας στο τραπέζι μια σχετικά ολοκληρωμένη πρόταση που περιλαμβάνει κρίσιμες λεπτομέρειες όπως τον τύπο της οδού πρόσβασης, το πρόσωπο και το βάθος του αγροτεμαχίου καθώς και άλλες λεπτομέρειες οι οποίες καθιστούν το «γήπεδο» οικοδομήσιμο.

Όμως το ερώτημα παραμένει: Επιτρέπεται να ανατρέπονται χωρίς «μαξιλάρι» αυτές οι προοπτικές; Όχι είναι η απάντηση. Και πιστεύω ότι αυτή η βεβαιότητα θα διατυπωθεί και με τεχνικούς όρους πάνω στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια που θα εγκριθούν. Τα νέα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια θα θεσπίσουν σαφείς, ισορροπημένους και δίκαιους όρους εκμετάλλευσης τις ιδιωτικής ιδιοκτησίας.

Άρα το μεγάλο στοίχημα του ΥΠΕΝ, έχοντας ανεβάσει τον πήχη στα 2.46 – έναν πόντο παραπάνω από εκεί που τον πήγε ο Χαβιέρ Σοτομαγιόρ – είναι να καταφέρει να έχει εγκεκριμένα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια μέσα σε τρία, το πολύ πέντε χρόνια από σήμερα στις σημαντικότερες περιοχές της χώρας. Ο χρόνος στενεύει αλλά ο τεχνικός κόσμος της χώρας θα σταθεί δίπλα στο ΥΠΕΝ αρκεί να πάρει μπροστά η τεχνική μηχανή του υπουργείου.

Κώστας Κουρούνης

Πολιτικός μηχανικός
Χωροτάκτης – πολεοδόμος Γ’ τάξης

Αν κάτι μάθαμε τον καιρό της πανδημίας είναι ότι όσο δεν είμαστε όλοι ασφαλείς, κανένας δεν είναι ασφαλής. Το γεγονός ότι οι πλατείες είναι ανοιχτοί χώροι, σύμφωνα με τους λοιμωξιολόγους και την ΓΓΠΠ, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε άφοβα να μαζευόμαστε σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Το αντίθετο μάλιστα.

Σύμφωνα με το ncceh.ca, μέλος του δικτύου Εθνικών Κέντρων Δημόσιας Υγείας του Καναδά, «τα μολυσμένα σταγονίδια δημιουργούνται με ομιλία, αναπνοή, βήχα και φτέρνισμα και ο πλέον γνωστός τρόπος μετάδοσης είναι η επαφή των χεριών με επιφάνειες που μολύνονται από τα αναπνευστικά σταγονίδια. Όσον αφορά τις επιφάνειες, πρόσφατη εργαστηριακή μελέτη έδειξε ότι ο ιός παρέμεινε βιώσιμος και ανιχνεύσιμος σε πλαστικό και χάλυβα για τέσσερις (4) ημέρες και σε γυαλί για δύο (2) ημέρες. Μία άλλη βασική ανησυχία για την χρήση πάρκων, πλατειών και πεζοδρόμιων είναι ότι το ταξίδι των σταγονιδίων από φτάρνισμα, φτάνει στην ανησυχητική απόσταση των 8 μέτρων ενώ οι αναταράξεις του αέρα που δημιουργούνται κατά την ποδηλασία, το τρέξιμο και το περπάτημα μπορούν να παρασύρουν τα μολυσμένα σταγονίδια σε αποστάσεις πολύ μεγαλύτερες».

Συνεπώς η ακτίνα ασφαλείας των 2 μέτρων δεν φαίνεται να επαρκεί σε εξωτερικούς χώρους. Το γεγονός ότι μαζεύεται παντού κόσμος, σε όλη την Ελλάδα, στο Παγκράτι, στο Λευκό Πύργο και σε άλλους δήμους δεν δικαιολογεί ένα «νέο κίνημα της πλατείας». Είναι αλήθεια ότι στις παρενέργειες των μέτρων προστασίας προστέθηκε το ψυχικό  φορτίο του εγκλεισμού. Όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, έχουμε την ίδια ανάγκη ομαδικότητας και συντροφιάς. Και από τη στιγμή που χαλάρωσαν τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, το πρώτο που σκεφτήκαμε ήταν να βγούμε στη πλατεία χωρίς να κουβαλάμε τη μεζούρα των δύο μέτρων.

Από τη στιγμή όμως που βγαίνουμε από το σπίτι, φέρουμε ακέραιη την ευθύνη της τήρησης των ομολογουμένως άχαρων υγειονομικών κανόνων. Και αυτή η ευθύνη θα βαραίνει στις πλάτες μας ωσότου βγούμε απ’ αυτό τον λαβύρινθο της πανδημίας με όσο γίνεται λιγότερα θύματα.

Η επιστροφή στην καθημερινότητα είναι απαραίτητη. Και την θέλουμε όλοι. Όχι μόνο για την ψυχική μας υγεία, αλλά και για την οικονομική μας επιβίωση. Όμως σήμερα, για λόγους δημόσιας υγείας καλούμαστε πρώτα απ’ όλα με προσωπική ευθύνη αλλά δευτερευόντως και δια νόμου εφόσον χρειαστεί, να αναπροσαρμόσουμε την κοινωνική μας συμπεριφορά με σοβαρές εκπτώσεις στην κοινωνικότητα μας και στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Τα μέτρα για την πανδημία δεν έπληξαν μόνο την κοινωνικότητα των παιδιών και των νέων. Οκτακόσιες χιλιάδες εργαζόμενοι πήγαν υποχρεωτικά στα σπίτια τους. Δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις κατέβασαν τα ρολά και απ’ ότι φαίνεται, πολλές απ’ αυτές δεν πρόκειται να τα ξανανεβάσουν. Εκατοντάδες χιλιάδες μεροκαματιάρηδες και ελεύθεροι επαγγελματίες έπιασαν πάτο οικονομικά και δεν είχαν μετρητά ούτε για το σουπερμάρκετ.

Τα μέτρα για την πανδημία πόνεσαν κοινωνικά και οικονομικά. Σύμφωνα μάλιστα με όλες τις προβλέψεις (Ευρωπαϊκή ένωση, οίκοι αξιολόγησης), αυτή η ύφεση ήταν μόνο η αρχή δεδομένου ότι έρχεται μια άνευ προηγουμένου οικονομική κρίση που όμοιά της δεν έχουμε ακόμα βιώσει.

Καλούμαστε λοιπόν να σταθούμε υπεύθυνα μπροστά σε μία πανδημία για την οποία επειδή ακριβώς (και ευτυχώς!) στη χώρα μας δεν έχει δείξει ακόμα πόσο αποκρουστική είναι, πολλοί νομίζουν ότι υπάρχει χώρος για ωχαδελφισμό ή ακόμα χειρότερα, για πολιτικό ψάρεμα.

Το άλλο που μάθαμε τον καιρό της πανδημίας είναι ότι, αν όλοι δεν καταδικάζουμε τις συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο την δημόσια υγεία, είναι σαν να μην τις καταδικάζει κανένας. Αυτή νομίζω ήταν η «παραφωνία» του δήμαρχου Αγίας Παρασκευής. Ο κ. Ζορμπάς δεν αρκέστηκε στο να αναμασάει αδιάφορα τις ανακοινώσεις της ΓΓΠΠ για την πανδημία. Δεν έκανε τον «Κινέζο» κατά το κοινώς λεγόμενο. Αντίθετα, επειδή είναι γιατρός και με την ευαισθησία που προξενεί αυτή η εξειδικευμένη γνώση, ζήτησε με ένταση να τηρηθεί η νομιμότητα τόσο σχετικά με τα μέτρα για την πανδημία που τόσο απροκάλυπτα αγνοήθηκαν, όσο και για το σορτάρισμα ουσιών και αλκοόλ στην πλατεία – γιατί έγινε προφανές ότι αυτά τα δύο συνδέονται.

Για την παραβατικότητα στην «πάνω πλατεία» του Αηγιάννη δεν έχω προσωπική γνώση, όμως ξέρω καλά ότι δεν την ανέδειξε πρώτος ο κ. Ζορμπάς. Την παραβατικότητα έχουν καταγγείλει με βαρύτατους χαρακτηρισμούς ο ίδιος ο Σύλλογος Κατοίκων του Αηγιάννη τουλάχιστον δύο φορές μπροστά μου (το 2013 και το 2017) αλλά και δημοτική σύμβουλος σε δημοτικό συμβούλιο εντός πρακτικών (2020). Το γεγονός αυτή η παραβατικότητα ότι έχει μακριές ρίζες στη πλατεία, δεν σημαίνει ότι πρέπει να την αποδεχθούμε σαν παράπλευρο κακό. Το επιχείρημα ότι όσα συμβαίνουν στην πλατεία του Αηγιάννη συνέβαιναν και παλιότερα, δεν σημαίνει ότι… επιτρέπονται κιόλας.

Η εποχή της αθωότητας έληξε. Σήμερα εάν δεν τηρούμε όλοι τα μέτρα προστασίας, είναι σαν να μην τα τηρεί κανένας. Και ιδιαίτερα οι νέοι οι οποίοι λόγω ηλικίας μπορούν να μεταφέρουν και να διασπείρουν τον ιό στην πλατεία και στη συνέχεια στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας, χωρίς να εκδηλώνουν συμπτώματα. Αυτό το ρίσκο έχει γίνει κατανοητό από τους 3 στους 4 έλληνες (ποσοστό 74%) οι οποίοι, σύμφωνα με το βαρόμετρο της Opinion Poll της 11/5/2020, θεωρούν απαραίτητη την επιβολή ποινών και μέτρων προκειμένου να σταματήσουν οι συναθροίσεις σε πλατείες.

Σε λίγες βδομάδες το φως της δημοσιότητας θα φύγει από τις πλατείες. Οι προσδοκίες για ένα νέο κίνημα της πλατείας, θα μετατοπιστούν στο κίνημα της παραλίας και στο κίνημα της ψαροταβέρνας. Όμως ένα είναι σίγουρο. Ότι είναι πολύ κοντά η ημέρα που θα μπορούμε να μετρήσουμε (με τη μεζούρα) ποιοι κράτησαν πραγματικά υπεύθυνη στάση την περίοδο της πανδημίας.

Αγία Παρασκευή, 12/5/2020

Κώστας Κουρούνης

Εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενοι μπορούν να γλιτώσουν από αναδρομικές επιβαρύνσεις με δημοτικούς φόρους και δημοτικά τέλη για την δεκαετία 2010-2019 εφόσον προσέλθουν οικειοθελώς στους δήμους μέχρι τις 31 Μαρτίου 2020 για να δηλώσουν επακριβώς τα τετραγωνικά μέτρα κατοικιών ή άλλων κτισμάτων που κατέχουν. Η ρύθμιση απαλλάσσει τους ιδιοκτήτες ακινήτων με λανθασμένες δηλώσεις επιφάνειας, από πρόστιμα και αναδρομικά. Επιπλέον θα φέρει άμεση και σημαντική επαύξηση των εσόδων στους Δήμους.

Το θέμα, το οποίο φυσικά δεν είναι καινούργιο αλλά προβλεπόταν από την νομοθεσία, όπως για παράδειγμα για τις τακτοποιήσεις αυθαιρέτων, ρυθμίστηκε επιτέλους με πρωτοβουλία του Υπουργού Εσωτερικών Παναγιώτη Θεοδωρικάκου, με την παράγραφο 2 του άρθρου 51 του ν. 4647/2019, όπου προβλέπεται ότι:

«Οι υπόχρεοι σε υποβολή δήλωσης για τον καθορισμό της επιφάνειας ή και της χρήσης ακινήτου περί του υπολογισμού φόρων, τελών και εισφορών προς τους ΟΤΑ Α΄ βαθμού μπορούν να υποβάλουν δήλωση µε τα ορθά στοιχεία µέχρι 31-3-2020, χωρίς την επιβολή προστίμων για τη µη υποβολή ή την υποβολή ανακριβούς δήλωσης. Διαφορές στους αναλογούντες φόρους, τέλη και εισφορές εκ των δηλώσεων του προηγούμενου εδαφίου υπολογίζονται και οφείλονται µόνο από την 1η.1.2020».

Η Ομοσπονδία Ιδιοκτητών ΠΟΜΙΔΑ, κάλεσε με ανακοίνωσή της τους ιδιοκτήτες ακινήτων και ιδιαίτερα όσους τακτοποίησαν αυθαίρετα, να σπεύσουν μέχρι την 31/3/2020 να επωφεληθούν από τη ρύθμιση, να ελέγξουν μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος τα δηλωμένα εμβαδά των ακινήτων τους και να προβούν στις τυχόν απαιτούμενες διορθωτικές δηλώσεις στους οικείους Δήμους. Η πληρωμή των πρόσθετων εμβαδών θα αρχίσει από την 1.1.2020, όποτε και αν δηλωθούν.

Κώστας Κουρούνης

Πολεοδόμος Πολιτικός Μηχανικός

Από μια συζήτηση που άνοιξε αυτές τις μέρες στην Αγία Παρασκευή, μπήκε το αιώνιο θέμα του χαλασμένου πεζοδρομίου και “γιατί δεν κάνει κάτι ο Δήμος για να το φτιάξει”.

Όμως το νομικό πλαίσιο αναφορικά με τα πεζοδρόμια και τον υπόχρεο για την επισκευή τους, οριοθετείται από τον Κτηριοδομικό Κανονισμό (ΦΕΚ 59/Δ/89) καθώς και από τα άρθρα 104, 105,106, 288, 281 και 200 του Αστικού Κώδικα.

Κινδυνεύοντας να γίνω δυσάρεστος, επιγραμματικά αναφέρω:

• Στην περίπτωση που η αιτία της βλάβης είναι γεγονός που εκφεύγει της σφαίρας ευθύνης του δήμου, αρμόδιος για την αποκατάσταση του πεζοδρομίου είναι ο παρόδιος ιδιοκτήτης.
• Στην περίπτωση που η βλάβη προκλήθηκε π.χ. από εκτέλεση εργασιών άλλων φορέων ή του δήμου διαμέσου οργάνων του ή άλλων φορέων (ΕΥΔΑΠ, ΔΕΗ κ.λπ), τότε την ευθύνη αποκατάστασης την έχει ο φορέας εκτέλεσης (άρθρο 2.3 του Κτηριοδομικού). Βέβαια, ο νομοθέτης βάζει και ένα όριο, ορίζοντας ότι ακόμα και σε αυτή την περίπτωση αν κριθεί οτι οι εργασίες γίνονται αποκλειστικά και μόνο προς όφελος των παρόδιων ακινήτων, και πάλι η δαπάνη βαρύνει τον ιδιοκτήτη και όχι τον δήμο.
• Σε κάθε περίπτωση το άρθρο 24 του Κτηριοδομικού αναφέρει ότι σε κάθε γενική περίπτωση υπόχρεοι για την κατασκευή, επισκευή, συντήρηση των πεζοδρομίων αλλά και των τεχνικών έργων που τα αποτελούν (κράσπεδα, ρείθρα, υπόστρωμα και επίστρωση ή επικάλυψη) είναι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες.
• Συμπερασματικά, αν λέγαμε ότι, γενικά, την ευθύνη για την κατασκευή, ανακατασκευή και επισκευή των πεζοδρομίων την έχουν οι παρόδιοι ιδιοκτήτες, τις πιο πολλές φορές θα έχουμε δίκιο.

Με δυο λόγια, τα πεζοδρόμια είναι δική μας ευθύνη, όχι του Δήμου. Οφείλουμε να τα προσέχουμε και να τα φροντίζουμε όπως το σπίτι μας.

Συχνά, για τα τμήματα των πεζοδρομίων τα οποία ενοικιάζονται από επιχειρήσεις, εισάγεται το επιχείρημα ότι “οι παρόδιοι μαγαζάτορες ήδη πληρώνουν, γιατί να πληρώσουν ξανά;”.

Ο συλλογισμός φαίνεται σωστός, όμως δυστυχώς, όλοι – με διάφορους τρόπους – πληρώνουμε για τα πεζοδρόμιά μας. Απλά οι μαγαζάτορες πληρώνουν επιπρόσθετα ενοίκιο για την κατάληψη κοινόχρηστου χώρου, δηλαδή χώρου που ανήκει σε όλους μας. Αυτό όμως δεν τους απαλλάσσει από το γενικό πλαίσιο.

Λύσεις μπορούν να βρεθούν αν ο Δήμος αναλάβει την επισκευή μεγάλης επιφάνειας πεζοδρομίων για να πετύχει οικονομία κλίμακας αφού έτσι θα του έρθει φθηνότερα από το να κάνει μερεμέτια εδώ κι εκεί. Και εν συνεχεία να στείλει τον λογαριασμό (λ.χ. σε 12 δόσεις) στους παρόδιους ιδιοκτήτες.

Όμως αυτό προϋποθέτει (α) ρευστότητα εκ μέρους του Δήμου και (β) αποδοχή του λογαριασμού από τους ιδιοκτήτες!

Κώστας Κουρούνης
Πολεοδόμος Πολιτικός Μηχανικός

Εδώ και λίγες μέρες στην πόλη μου, την Αγία Παρασκευή, ο δημόσιος διάλογος μετατοπίσθηκε στο αν το νεοεκλεγέν Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, πρέπει ή επιτρέπεται να ορκισθεί σε δημόσιο ή ιδιωτικό, ανοιχτό ή κλειστό ή ημίκλειστο χώρο.

Παρακολουθώντας την συζήτηση κατάλαβα ότι πιθανόν να συντρέχουν και άλλοι συλλογισμοί πίσω από κάθε τοποθέτηση, όμως επί της ουσίας, ειλικρινά, δεν μπόρεσα να καταλάβω… Ναι, γιατί όχι; Φυσικά και μπορεί να γίνει δημόσια. Φυσικά και πρέπει να γίνει δημόσια ή τέλος πάντων όπου επιθυμεί ο νέος δήμαρχος, ακόμα και αν δεν το έλεγε ο νόμος.

Αυτές οι εκλογές έγιναν με απλή – για να μην πω απλοϊκή – αναλογική. Οι περισσότεροι δήμαρχοι σ’ όλη τη χώρα εξελέγησαν με πάνω από 50% στην κάλπη αλλά με κάτω από 50% στο Δημοτικό Συμβούλιο. Πρακτικά, για να υλοποιήσουν το πρόγραμμά τους, απαιτούνται ψήφοι από δημοτικούς συμβούλους περισσότερων της μίας παρατάξεων.

Συνεπώς, οι νέοι Δημοτικοί Σύμβουλοι, από εδώ και πέρα, και επί τέσσερα χρόνια, θα καλούνται να παίρνουν θετική, αρνητική ή λευκή θέση για τα θέματα της πόλης όπου ζούμε και μεγαλώνουμε. Από εδώ και πέρα, και επί τέσσερα χρόνια, κάθε ψήφος δημοτικού συμβούλου οφείλει να είναι αιτιολογημένη.

Για αυτό το λόγο, καλό είναι να γίνουν γνωστοί όλοι οι συντελεστές παραγωγής δημοτικών αποφάσεων. Άλλωστε, οι περισσότεροι εκλογείς αναγνωρίζουν μόνον μερικούς από τους δημοτικούς συμβούλους στο ψηφοδέλτιο της παράταξης που ψήφισαν – μερικές φορές ούτε καν όλους. Οι υπόλοιποι δημοτικοί σύμβουλοι άλλων δημοτικών παρατάξεων δεν είναι απαραίτητα γνωστοί σε όλους.

Σαν δημότης προτείνω και κάτι παραπάνω: Ακόμα και τα Δημοτικά Συμβούλια να γίνονται ανοιχτά, σε μέρος όπου ο καθένας μπορεί να τα παρακολουθεί χωρίς στριμωξίδι και ιδρώτα, και να αξιολογεί τις εισηγήσεις και τι ψηφίζει ο κάθε δημοτικός σύμβουλος. Και κυρίως με ποιο σκεπτικό ψηφίζουν ή καταψηφίζουν. Διότι από τώρα και για τέσσερα χρόνια, το σκεπτικό μετράει.

Από εδώ και πέρα, και επί τέσσερα χρόνια, κάθε ψήφος θα μετράει και θα μετριέται.

Αγία Παρασκευή, 23/8/2019

Κώστας Κουρούνης
Πολιτικός Μηχανικός Πολεοδόμος