Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταργεί την εκλογική κατανομή των δημοτικών συμβούλων ανά δημοτική ενότητα. Τι αλλάζει για τους συνενωμένους δήμους και ποιο ζήτημα ανακύπτει για την εκπροσώπηση των τοπικών κοινωνιών.

Το site συνεχίζει να αναλύει τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Μια αλλαγή που ενδέχεται να περάσει απαρατήρητη από πολλούς δημότες μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη σύνθεση των επόμενων Δημοτικών Συμβουλίων.

Με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η εκλογή των δημοτικών συμβούλων πραγματοποιείται, κατά κανόνα, σε μία ενιαία εκλογική περιφέρεια για κάθε δήμο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Ότι οι δημοτικές ενότητες που συγκροτούν έναν ενιαίο δήμο δεν διαθέτουν πλέον προκαθορισμένο αριθμό εδρών στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Και το σημαντικότερο: είναι πλέον νομικά δυνατό μια δημοτική ενότητα να μη διαθέτει ούτε έναν εκλεγμένο δημοτικό σύμβουλο που να προέρχεται από αυτήν.

Από τις ξεχωριστές εκλογικές περιφέρειες στον ενιαίο δήμο

Στις δημοτικές εκλογές του 2023, στους δήμους που προέκυψαν από συνενώσεις, οι δημοτικές ενότητες λειτουργούσαν ως εκλογικές περιφέρειες.

Ο αριθμός των δημοτικών συμβούλων που εκλέγονταν από κάθε εκλογική περιφέρεια καθοριζόταν σύμφωνα με τις σχετικές πληθυσμιακές διατάξεις.

Με το άρθρο 44 του Ν. 5314/2026, ο κανόνας αλλάζει.

Ο δήμος αποτελεί πλέον μία ενιαία εκλογική περιφέρεια για την εκλογή δημοτικών συμβούλων, με περιορισμένες εξαιρέσεις που αφορούν συγκεκριμένους νησιωτικούς δήμους.

Οι εξαιρέσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν κανέναν από τους δήμους του Βόρειου Τομέα Αθηνών.

Ποιους δήμους του Βόρειου Τομέα αφορά ιδιαίτερα;

Η αλλαγή έχει ξεχωριστή σημασία για τους δήμους που περιλαμβάνουν περισσότερες δημοτικές ενότητες.

Δήμος Λυκόβρυσης–Πεύκης

Η Λυκόβρυση και η Πεύκη αποτελούν έναν ενιαίο δήμο. Με το νέο σύστημα, δεν εξασφαλίζεται συγκεκριμένος αριθμός δημοτικών συμβούλων για καθεμία από τις δύο ενότητες.

Δήμος Παπάγου–Χολαργού

Οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι θα κρίνονται στο σύνολο του δήμου, χωρίς ξεχωριστή κατανομή εδρών μεταξύ Παπάγου και Χολαργού.

Δήμος Φιλοθέης–Ψυχικού

Η Φιλοθέη, το Ψυχικό και το Νέο Ψυχικό δεν θα διαθέτουν προκαθορισμένο αριθμό εδρών στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Δήμος Κηφισιάς

Η Κηφισιά, η Νέα Ερυθραία και η Εκάλη θα συμμετέχουν στην εκλογή δημοτικών συμβούλων μέσω ενιαίας εκλογικής περιφέρειας.

Δήμος Πεντέλης

Το ίδιο ισχύει για τα Μελίσσια, τη Νέα Πεντέλη και την Πεντέλη.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η εκπροσώπηση των επιμέρους περιοχών θα εξαρτάται από το εκλογικό αποτέλεσμα και όχι από μια εκ των προτέρων κατανομή δημοτικών εδρών.

Μπορεί πράγματι να μη βγει κανένας σύμβουλος από μια περιοχή;

Ναι. Πρόκειται για δυνατότητα που προκύπτει από τον τρόπο εκλογής των δημοτικών συμβούλων.

Σύμφωνα με το άρθρο 63 του νέου Κώδικα, οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλέγονται, κατά κανόνα, με βάση τους σταυρούς προτίμησης που συγκεντρώνουν στο σύνολο του δήμου.

Για τον επιτυχόντα συνδυασμό προηγούνται οι υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης, εφόσον έχουν οριστεί σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.

Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι σε έναν συνενωμένο δήμο οι περισσότεροι εκλεγμένοι υποψήφιοι προέρχονται από τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά δημοτική ενότητα.

Εάν κανένας υποψήφιος μιας μικρότερης ενότητας δεν καταλάβει εκλόγιμη θέση, δεν υπάρχει γενικός κανόνας που να επιβάλλει την εκλογή ενός συμβούλου αποκλειστικά και μόνο για να εκπροσωπηθεί η συγκεκριμένη περιοχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα συμβεί υποχρεωτικά. Σημαίνει όμως ότι η εκπροσώπηση δεν είναι πλέον εγγυημένη μέσω χωριστής εκλογικής έδρας.

Η ενιαία ψήφος και η τοπική εκπροσώπηση

Η αλλαγή μπορεί να εξεταστεί από δύο διαφορετικές πλευρές.

Από τη μία, ενισχύεται η λογική του ενιαίου δήμου. Ο ψηφοφόρος αποκτά τη δυνατότητα να επιλέγει δημοτικούς συμβούλους από το σύνολο των υποψηφίων, χωρίς περιορισμό στη δημοτική ενότητα.

Έτσι, η επιλογή μπορεί να βασίζεται περισσότερο στην προσωπική παρουσία, στις θέσεις, στην εμπειρία και στη συνολική δραστηριότητα κάθε υποψηφίου.

Από την άλλη, δημιουργείται ένα ζήτημα τοπικής εκπροσώπησης.

Μικρότερες πληθυσμιακά ενότητες ενδέχεται να δυσκολευτούν να εκλέξουν δημοτικούς συμβούλους, ιδιαίτερα όταν οι υποψήφιοί τους ανταγωνίζονται πρόσωπα με μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα στο σύνολο του δήμου.

Η γεωγραφική κατανομή των εκλεγμένων δεν αποτελεί ασφαλώς το μοναδικό κριτήριο για την αξιολόγηση ενός Δημοτικού Συμβουλίου. Κάθε δημοτικός σύμβουλος εκπροσωπεί τον δήμο συνολικά.

Ωστόσο, η γνώση των ιδιαίτερων προβλημάτων μιας περιοχής και η καθημερινή επαφή με τους κατοίκους της αποτελούν επίσης σημαντικά στοιχεία της αυτοδιοικητικής λειτουργίας.

Τι σημαίνει για τη συγκρότηση των δημοτικών συνδυασμών;

Η νέα διάταξη επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιοι δήμαρχοι θα συγκροτήσουν τις παρατάξεις τους.

Παρότι δεν επιβάλλεται ξεχωριστή εκλογική κατανομή ανά δημοτική ενότητα, οι συνδυασμοί θα πρέπει να αποφασίσουν οι ίδιοι κατά πόσο θα επιδιώξουν μια ισορροπημένη γεωγραφική παρουσία υποψηφίων.

Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στους συνενωμένους δήμους, όπου οι επιμέρους περιοχές διατηρούν τη δική τους ιστορική και κοινωνική φυσιογνωμία.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι υποψήφιοι θα περιλαμβάνονται σε ένα ψηφοδέλτιο, αλλά και από ποιες περιοχές θα προέρχονται.

Καταργούνται οι δημοτικές ενότητες;

Όχι.

Η δημιουργία ενιαίας εκλογικής περιφέρειας δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι δημοτικές ενότητες ως διοικητικές και γεωγραφικές υποδιαιρέσεις του δήμου.

Αυτό που μεταβάλλεται είναι ο τρόπος εκλογής των δημοτικών συμβούλων και η απουσία προκαθορισμένης κατανομής των εδρών ανά ενότητα.

Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη για να μην ταυτίζεται η διοικητική οργάνωση ενός δήμου με το εκλογικό του σύστημα.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό

Η νέα ρύθμιση ενισχύει την ενιαία εκλογική αντιμετώπιση κάθε δήμου.

Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει ένα ερώτημα που αξίζει να απασχολήσει τόσο τους αυτοδιοικητικούς όσο και τους δημότες:

Πώς μπορεί να διασφαλίζεται ότι οι ανάγκες όλων των δημοτικών ενοτήτων θα ακούγονται ισότιμα, ακόμη και όταν κάποια από αυτές δεν διαθέτει δικό της εκλεγμένο δημοτικό σύμβουλο;

Η απάντηση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στον εκλογικό νόμο.

Βρίσκεται και στον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν τα Δημοτικά Συμβούλια, στη συνεργασία των παρατάξεων, στη συμμετοχή των πολιτών και στην πολιτική βούληση κάθε δημοτικής αρχής να αντιμετωπίζει όλες τις περιοχές με ισότιμο ενδιαφέρον.

Το site θα συνεχίσει να αναλύει τις αλλαγές του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναδεικνύοντας όχι μόνο όσα προβλέπουν οι διατάξεις, αλλά και τις πρακτικές συνέπειές τους για τους δήμους και τους πολίτες.

Νομοθετικές πηγές

• Ν. 5314/2026 (ΦΕΚ Α΄ 103/29.06.2026), άρθρο 44 – Εκλογικές περιφέρειες.
• Ν. 5314/2026, άρθρο 63 – Τακτικοί και αναπληρωματικοί δημοτικοί σύμβουλοι.
• Ν. 5314/2026, άρθρο 5 – Εδαφική περιφέρεια δήμων και περιφερειών

Πηγή: thessi.gr

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιτρέπει σε ανεξαρτητοποιημένους και διαγραφέντες δημοτικούς συμβούλους να συγκροτούν νέα παράταξη. Πόσοι χρειάζονται, ποια δικαιώματα αποκτούν και τι συμβαίνει όταν ο δήμαρχος χάνει την αριθμητική πλειοψηφία;

Μια σημαντική αλλαγή στη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η ανεξαρτητοποίηση ενός δημοτικού συμβούλου δεν αποτελεί ασυνήθιστο φαινόμενο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Πολιτικές διαφωνίες, διαφορετικές προσεγγίσεις στη διοίκηση ενός δήμου ή ρήξεις στο εσωτερικό μιας δημοτικής παράταξης μπορούν να οδηγήσουν έναν ή περισσότερους συμβούλους στην απόφαση να αποχωρήσουν από την παράταξη με την οποία εκλέχθηκαν.

Μέχρι σήμερα, οι ανεξαρτητοποιημένοι ή διαγραφέντες σύμβουλοι διατηρούσαν την ιδιότητά τους ως δημοτικοί σύμβουλοι, χωρίς όμως να προβλέπεται η δυνατότητα συγκρότησης νέας αναγνωρισμένης παράταξης με τον τρόπο που θεσπίζεται πλέον.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Ν. 5314/2026, εισάγει μια σημαντική διαφοροποίηση.

Με το άρθρο 116 προβλέπεται η δυνατότητα συγκρότησης νέας παράταξης μειοψηφίας από ανεξαρτητοποιημένους ή διαγραφέντες δημοτικούς συμβούλους, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η αλλαγή αυτή μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων, την οργανωμένη παρουσία της αντιπολίτευσης και τις πολιτικές ισορροπίες κατά τη διάρκεια της πενταετούς αυτοδιοικητικής περιόδου.

Η νέα δυνατότητα ισχύει ήδη από την τρέχουσα θητεία

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η δυνατότητα συγκρότησης νέας δημοτικής παράταξης δεν αφορά αποκλειστικά τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές.

Από τη συνδυαστική εξέταση των άρθρων 116, 183 και 774 του Ν. 5314/2026, όπως ισχύουν, προκύπτει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση εφαρμόζεται ήδη κατά την τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδο 2024–2028.

Το άρθρο 774 προβλέπει ως γενικό κανόνα την έναρξη ισχύος του νόμου από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, στις 29 Ιουνίου 2026.

Οι ειδικές εξαιρέσεις και οι μεταβατικές διατάξεις που εξετάστηκαν δεν προβλέπουν αναβολή της εφαρμογής της συγκεκριμένης δυνατότητας του άρθρου 116.

Επομένως, ανεξαρτητοποιημένοι ή διαγραφέντες δημοτικοί σύμβουλοι μπορούν ήδη να προχωρήσουν στη συγκρότηση νέας παράταξης μειοψηφίας, εφόσον πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις, χωρίς να απαιτείται να προηγηθούν νέες δημοτικές εκλογές.

Πόσοι σύμβουλοι χρειάζονται για να δημιουργηθεί νέα παράταξη;

Σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 116, οι σύμβουλοι που επιθυμούν να συγκροτήσουν νέα παράταξη πρέπει να αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τέταρτο (1/4) του συνολικού αριθμού των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου.

Ενδεικτικά:

Η συγκρότηση γίνεται με κοινή δήλωση των συμβούλων προς το προεδρείο του Δημοτικού Συμβουλίου.

Στη δήλωση πρέπει να αναφέρονται η ονομασία της νέας παράταξης και ο επικεφαλής της.

Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Δεν μπορούν να συμμετέχουν στη συγκρότηση νέας παράταξης οι επικεφαλής παρατάξεων της μειοψηφίας που ανεξαρτητοποιήθηκαν, καθώς και ο πρώην δήμαρχος που παραμένει δημοτικός σύμβουλος στην ειδική περίπτωση του άρθρου 114.

Επιπλέον, εάν η νέα παράταξη χάσει τον απαιτούμενο αριθμό μελών, λύεται αυτοδικαίως.

Τι συμβαίνει όταν ο δήμαρχος χάνει την πλειοψηφία;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νέας ρύθμισης.

Ας υποθέσουμε ότι σε ένα Δημοτικό Συμβούλιο 29 μελών η παράταξη του δημάρχου διαθέτει αρχικά 18 συμβούλους.

Κατά τη διάρκεια της θητείας, οκτώ από αυτούς ανεξαρτητοποιούνται και αποφασίζουν να συγκροτήσουν νέα παράταξη.

Η παράταξη του δημάρχου απομένει με δέκα συμβούλους και δεν διαθέτει πλέον την απόλυτη αριθμητική πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Η νέα παράταξη, αποτελούμενη από οκτώ συμβούλους, αποκτά αυτοτελή θεσμική παρουσία ως παράταξη μειοψηφίας.

Τι σημαίνει όμως αυτό για τη διοίκηση του δήμου;

Ο δήμαρχος δεν χάνει αυτομάτως το αξίωμά του επειδή μειώθηκε ο αριθμός των συμβούλων που ανήκουν στην παράταξή του.

Παράλληλα, ο νέος Κώδικας προβλέπει ρητά ότι η νεοσυσταθείσα παράταξη δεν μπορεί να αποκτήσει την ιδιότητα της παράταξης πλειοψηφίας, ακόμη και εάν συγκεντρώσει περισσότερους συμβούλους από την παράταξη του δημάρχου.

Άλλο, επομένως, η θεσμική ιδιότητα της παράταξης πλειοψηφίας και άλλο η πραγματική αριθμητική πλειοψηφία στις ψηφοφορίες.

Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν μεταβάλλονται οι πολιτικές ισορροπίες στη διάρκεια της δημοτικής θητείας.

Τι δικαιώματα αποκτά η νέα παράταξη;

Η νέα παράταξη αναγνωρίζεται θεσμικά ως παράταξη μειοψηφίας.

Σύμφωνα με την παράγραφο 7 του άρθρου 116, μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αποκτήσει εκπροσώπηση στο προεδρείο του Δημοτικού Συμβουλίου.

Αυτό μπορεί να συμβεί σε περίπτωση κένωσης θέσης ή νέας συγκρότησης του προεδρείου κατά τη δεύτερη θητεία του, εφόσον η νέα παράταξη έχει καταστεί δεύτερη ή τρίτη σε δύναμη.

Αντίστοιχες δυνατότητες προβλέπονται για τη συμμετοχή στη Δημοτική Επιτροπή και σε άλλες αποφασιστικές επιτροπές, με τις ειδικότερες προϋποθέσεις του νόμου.

Δεν πρόκειται, συνεπώς, για αυτόματη ανακατανομή όλων των θέσεων των συλλογικών οργάνων.

Πρόκειται όμως για αναγνώριση της νέας παράταξης ως οργανωμένης θεσμικής παρουσίας στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Τι αλλάζει για τον δημοτικό σύμβουλο που ανεξαρτητοποιείται;

Ο νέος Κώδικας διατηρεί την αρχή ότι οι δημοτικοί σύμβουλοι έχουν απεριόριστο δικαίωμα γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση.

Η ανεξαρτητοποίηση πραγματοποιείται με γραπτή δήλωση προς το προεδρείο του Δημοτικού Συμβουλίου και δεν ανακαλείται.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι η διαγραφή συμβούλου από τη δημοτική παράταξη μπορεί να γίνεται με απόφαση του επικεφαλής της, η οποία κοινοποιείται στον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση μεταβάλλει τον τρόπο λήψης της απόφασης διαγραφής, συγκεντρώνοντας την αρμοδιότητα στον επικεφαλής της παράταξης.

Ο σύμβουλος που ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται δεν μπορεί να διατηρεί ορισμένες θέσεις τις οποίες κατείχε λόγω της συμμετοχής του στην προηγούμενη παράταξη.

Επίσης, δεν μπορεί να ενταχθεί απλώς σε άλλη ήδη υφιστάμενη παράταξη.

Μπορεί όμως να επανενταχθεί στην παράταξη με την οποία εκλέχθηκε, ύστερα από αίτησή του και απόφαση του επικεφαλής της.

Νέα παράταξη χωρίς νέα λαϊκή εντολή;

Η νέα δυνατότητα δημιουργεί ένα ενδιαφέρον ζήτημα αντιπροσωπευτικότητας.

Οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλέγονται μέσα από συγκεκριμένους συνδυασμούς, με συγκεκριμένους επικεφαλής και προεκλογικές δεσμεύσεις.

Κατά τη διάρκεια όμως μιας πενταετούς θητείας μπορεί να προκύψουν σοβαρές πολιτικές διαφωνίες, διαφορετικές προσεγγίσεις σε σημαντικά ζητήματα ή ρήξεις στο εσωτερικό των παρατάξεων.

Η δυνατότητα δημιουργίας νέας παράταξης επιτρέπει στους συμβούλους που αποχώρησαν να συγκροτήσουν μια νέα οργανωμένη παρουσία, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν τις επόμενες εκλογές.

Από την άλλη πλευρά, η νέα παράταξη δεν έχει παρουσιαστεί αυτοτελώς στην κρίση των εκλογέων.

Προκύπτει, επομένως, ένα εύλογο ερώτημα:

Η δυνατότητα συγκρότησης νέων παρατάξεων ενισχύει την ανεξαρτησία των αιρετών ή μεταβάλλει τις πολιτικές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν με την ψήφο των δημοτών;

Πρόκειται για δύο διαφορετικές πλευρές της ίδιας θεσμικής αλλαγής, οι οποίες αξίζουν δημόσια συζήτηση.

Μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα στη διοίκηση του δήμου;

Η απώλεια της αριθμητικής πλειοψηφίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο δήμαρχος χάνει το αξίωμά του.

Μπορεί, ωστόσο, να μεταβάλει σημαντικά τις συνθήκες λήψης αποφάσεων στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτούνται ευρύτερες συναινέσεις, συνεργασίες με άλλες παρατάξεις ή διαφορετική προσέγγιση στην προώθηση σημαντικών αποφάσεων.

Η επίδραση εξαρτάται από το είδος της απόφασης, την απαιτούμενη πλειοψηφία και τις αρμοδιότητες του οργάνου που αποφασίζει.

Επομένως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι κάθε απώλεια πλειοψηφίας οδηγεί αναγκαστικά σε αδυναμία διοίκησης.

Μπορεί όμως να δημιουργήσει μια διαφορετική πραγματικότητα από εκείνη που υπήρχε κατά την έναρξη της θητείας.

Η νέα πραγματικότητα στα Δημοτικά Συμβούλια

Ο νέος Κώδικας αναγνωρίζει πλέον τη δυνατότητα δημιουργίας νέων δημοτικών παρατάξεων κατά τη διάρκεια της αυτοδιοικητικής περιόδου.

Η αλλαγή αυτή δίνει οργανωμένη θεσμική έκφραση σε ομάδες ανεξαρτητοποιημένων ή διαγραφέντων συμβούλων, χωρίς να τους επιτρέπει να αποκτήσουν την ιδιότητα της παράταξης πλειοψηφίας.

Ταυτόχρονα, διατηρεί τη διάκριση ανάμεσα στη θεσμική θέση της παράταξης του δημάρχου και στις αριθμητικές ισορροπίες που μπορεί να διαμορφώνονται μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Το ουσιαστικό ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσοι σύμβουλοι μπορούν να συγκροτήσουν μια νέα παράταξη.

Είναι και πώς αυτή η δυνατότητα θα επηρεάσει τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη συνεργασία μεταξύ των αιρετών και την αποτελεσματικότητα της δημοτικής διοίκησης.

Γιατί οι παρατάξεις μπορεί να αλλάζουν κατά τη διάρκεια της θητείας, αλλά η ευθύνη απέναντι στους δημότες παραμένει.

Νομοθετική τεκμηρίωση και πηγές

Το άρθρο βασίζεται στη μελέτη των παρακάτω νομοθετικών διατάξεων, όπως ισχύουν:

Νομοθετική τεκμηρίωση και πηγές

Ν. 5314/2026 (ΦΕΚ Α΄ 103/29.6.2026), άρθρα 115, 116, 183 και 774, όπως ισχύουν.

Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών – Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης https://ta.ypes.gov.gr/

Πηγή:thessi.gr

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Πόσους υποψηφίους χωρίς σταυρό μπορεί να έχει κάθε συνδυασμός, αν είναι υποχρεωτική η συμμετοχή τους και τι ισχύει στους Δήμους και τις Περιφέρειες.

Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου μας, με τίτλο «Δημοτικές εκλογές: Οι χωρίς σταυρό, οι υποψήφιοι έως 30 ετών και οι αλλαγές που πέρασαν απαρατήρητες», επανερχόμαστε στο θέμα του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αυτή τη φορά με περισσότερες λεπτομέρειες και συγκεκριμένες διευκρινίσεις, απαντώντας σε ερωτήματα που μας τέθηκαν από αναγνώστες.

Πόσους υποψηφίους χωρίς σταυρό προτίμησης μπορεί να περιλαμβάνει ένας συνδυασμός; Είναι υποχρεωτικό να τους συμπεριλάβει; Εκλέγονται όλοι; Τι συμβαίνει εάν κάποιος παραιτηθεί και ποιος καταλαμβάνει τη θέση του; Ισχύουν οι ίδιες διατάξεις και στις περιφερειακές εκλογές;

Το site αναλύει τις σχετικές προβλέψεις του νέου Κώδικα, παρουσιάζοντας παράλληλα στοιχεία για τους 12 Δήμους του Βόρειου Τομέα Αθηνών, τις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας και την Περιφέρεια Αττικής.

Στόχος μας είναι να αποσαφηνίσουμε τις αλλαγές που εισάγονται στο εκλογικό σύστημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και να αναδείξουμε τι σημαίνουν στην πράξη, τόσο για τους υποψηφίους όσο και για τους πολίτες.

Οι «Επικρατείας» στις αυτοδιοικητικές εκλογές

Μία από τις σημαντικές αλλαγές που προβλέπει ο Ν. 5314/2026, όπως ισχύει, είναι η δυνατότητα συμμετοχής υποψηφίων δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων που δεν χρειάζεται να διεκδικήσουν προσωπικό σταυρό προτίμησης.

Πρόκειται για έναν θεσμό που θυμίζει τη λογική του ψηφοδελτίου Επικρατείας των εθνικών εκλογών, χωρίς όμως να ταυτίζεται πλήρως με αυτό.

Ο επίσημος όρος που χρησιμοποιείται στον νέο Κώδικα είναι «υποψήφιοι άνευ σταυρού προτίμησης».

Η σημαντικότερη προϋπόθεση είναι ότι η προτεραιότητα εκλογής τους αφορά τον επιτυχόντα συνδυασμό.

Πόσους υποψηφίους χωρίς σταυρό μπορεί να έχει ένας συνδυασμός;

Ο αριθμός εξαρτάται από το μέγεθος του Δημοτικού Συμβουλίου.

Στους μεγαλύτερους Δήμους της χώρας, επομένως, ένας συνδυασμός μπορεί να περιλαμβάνει έως τρεις υποψηφίους χωρίς σταυρό προτίμησης.

Οι υποψήφιοι αυτοί εμφανίζονται σε ξεχωριστή ενότητα του ψηφοδελτίου με την ένδειξη «ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΑΝΕΥ ΣΤΑΥΡΟΥ».

Είναι υποχρεωτικό να υπάρχουν υποψήφιοι άνευ σταυρού;

Όχι. Πρόκειται για δυνατότητα και όχι για υποχρέωση.

Η διατύπωση του νόμου προβλέπει ότι κάθε συνδυασμός «δύναται να περιλαμβάνει» έως τον επιτρεπόμενο αριθμό υποψηφίων άνευ σταυρού.

Αυτό σημαίνει ότι ένας συνδυασμός μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως τη δυνατότητα, να την αξιοποιήσει εν μέρει ή να μην την αξιοποιήσει καθόλου.

Για παράδειγμα, σε έναν Δήμο όπου επιτρέπονται έως δύο υποψήφιοι άνευ σταυρού, ο συνδυασμός μπορεί να συμπεριλάβει κανέναν, έναν ή δύο.

Αντίστοιχα, όπου επιτρέπονται έως τρεις, μπορεί να συμπεριλάβει κανέναν, έναν, δύο ή τρεις.

Εάν ένας συνδυασμός δεν δηλώσει υποψηφίους άνευ σταυρού, η αντίστοιχη ενότητα δεν εμφανίζεται στο ψηφοδέλτιό του.

Επομένως, στις ίδιες εκλογές μπορούν να συμμετέχουν συνδυασμοί με διαφορετική επιλογή ως προς τη χρήση αυτής της δυνατότητας.

Εκλέγονται όλοι οι υποψήφιοι άνευ σταυρού;

Εφόσον ο συνδυασμός αναδειχθεί επιτυχών, οι υποψήφιοι άνευ σταυρού που έχει συμπεριλάβει εκλέγονται κατά προτεραιότητα, σύμφωνα με τις ειδικές προβλέψεις του Κώδικα.

Ακολουθεί η εκλογή των υπόλοιπων δημοτικών συμβούλων του συνδυασμού, βάσει της σταυροδοσίας και των κανόνων κατανομής των εδρών.

Αυτό έχει μία σημαντική συνέπεια:

Κάθε έδρα που καταλαμβάνεται από υποψήφιο άνευ σταυρού μειώνει αντίστοιχα τον αριθμό των εδρών του επιτυχόντος συνδυασμού που απομένουν για τους υποψηφίους με σταυρό προτίμησης.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα

Ας υποθέσουμε ότι ένα Δημοτικό Συμβούλιο έχει 29 μέλη και ο επιτυχών συνδυασμός λαμβάνει 17 έδρες.

Εάν έχει συμπεριλάβει δύο υποψηφίους άνευ σταυρού, οι δύο αυτοί υποψήφιοι καταλαμβάνουν δύο από τις 17 έδρες.

Οι υπόλοιπες 15 συμπληρώνονται από τους υποψηφίους που εκλέγονται με σταυρό προτίμησης, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις.

Εάν είχε δηλώσει μόνο έναν υποψήφιο άνευ σταυρού, θα απέμεναν 16 έδρες.

Εάν δεν είχε δηλώσει κανέναν, δεν θα υπήρχε έδρα αυτής της ειδικής κατηγορίας.

Τι συμβαίνει εάν ένας «Επικρατείας» παραιτηθεί;

Εδώ υπάρχει μία ιδιαίτερα σημαντική διευκρίνιση.

Ο δήμαρχος δεν μπορεί να επιλέξει ελεύθερα ένα νέο πρόσωπο για να αντικαταστήσει τον σύμβουλο άνευ σταυρού που παραιτήθηκε.

Η κενή έδρα καταλαμβάνεται από αναπληρωματικό σύμβουλο του ίδιου συνδυασμού, σύμφωνα με τη διαδικασία αναπλήρωσης που προβλέπει ο Κώδικας.

Στους Δήμους που αποτελούνται από περισσότερες εκλογικές περιφέρειες εφαρμόζονται ειδικότεροι κανόνες για τη σειρά αναπλήρωσης.

Με άλλα λόγια, η αρχική επιλογή του υποψηφίου χωρίς σταυρό αποτελεί απόφαση του συνδυασμού κατά τη συγκρότηση του ψηφοδελτίου.

Η αντικατάστασή του, όμως, μετά την εκλογή δεν αποτελεί νέα προσωπική επιλογή του δημάρχου.

Καθορίζεται από το εκλογικό αποτέλεσμα και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Τι ισχύει στους 12 Δήμους του Βόρειου Τομέα Αθηνών;

Με βάση τις πληθυσμιακές κατηγορίες του Κώδικα και τα στοιχεία της Απογραφής 2021, τα ανώτατα όρια υποψηφίων άνευ σταυρού για τους Δήμους του Βόρειου Τομέα παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα.

Πηγή πληθυσμιακών στοιχείων: ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή Πληθυσμού 2021.

Έτσι, στη Λυκόβρυση–Πεύκη, στα Βριλήσσια και στην Πεντέλη ένας συνδυασμός μπορεί να συμπεριλάβει έως δύο υποψηφίους χωρίς σταυρό.

Στο Μαρούσι, στην Κηφισιά, στο Χαλάνδρι και στους υπόλοιπους Δήμους της αντίστοιχης πληθυσμιακής κατηγορίας μπορεί να συμπεριλάβει έως τρεις.

Σε όλες τις περιπτώσεις, όμως, η επιλογή παραμένει προαιρετική.

Τι ισχύει στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας;

Στους μεγάλους Δήμους, όπου τα Δημοτικά Συμβούλια έχουν 35 ή περισσότερα μέλη, το ανώτατο όριο είναι τρεις υποψήφιοι άνευ σταυρού.

Συνεπώς, είτε ένα Δημοτικό Συμβούλιο έχει 35 είτε 39 είτε 43 μέλη, το ανώτατο όριο υποψηφίων άνευ σταυρού παραμένει τρεις.

Τι προβλέπεται στις περιφερειακές εκλογές;

Η δυνατότητα συμμετοχής υποψηφίων άνευ σταυρού προβλέπεται και στις περιφερειακές εκλογές.

Συγκεκριμένα:

• Σε Περιφερειακά Συμβούλια έως 51 μελών προβλέπονται έως δύο υποψήφιοι άνευ σταυρού.
• Σε Περιφερειακά Συμβούλια άνω των 51 μελών προβλέπονται έως τρεις υποψήφιοι άνευ σταυρού.
• Ειδικά για την Περιφέρεια Αττικής προβλέπονται έως πέντε υποψήφιοι άνευ σταυρού.

Και στην περίπτωση αυτή η συμμετοχή τους είναι προαιρετική.

Για παράδειγμα, ένας συνδυασμός στην Περιφέρεια Αττικής μπορεί να συμπεριλάβει από κανέναν έως πέντε υποψηφίους χωρίς σταυρό.

Ποιος αντικαθιστά έναν περιφερειακό σύμβουλο άνευ σταυρού;

Εάν ένας περιφερειακός σύμβουλος που εξελέγη χωρίς σταυρό παραιτηθεί, η θέση του δεν καλύπτεται με ελεύθερη επιλογή του περιφερειάρχη.

Η αναπλήρωση πραγματοποιείται από αναπληρωματικό σύμβουλο του ίδιου συνδυασμού, σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις του Κώδικα.

Για τις θέσεις περιφερειακών συμβούλων άνευ σταυρού προβλέπεται ειδική διαδικασία, η οποία λαμβάνει υπόψη τις εκλογικές περιφέρειες και ξεκινά από εκείνη με τον μεγαλύτερο πληθυσμό.

Επομένως, και στις Περιφέρειες ισχύει η ίδια βασική αρχή:

Η αρχική επιλογή γίνεται χωρίς προσωπικό σταυρό, αλλά η αντικατάσταση δεν αποτελεί νέα ελεύθερη επιλογή του περιφερειάρχη.

Γιατί χρησιμοποιούμε τον όρο «Επικρατείας»;

Ο όρος χρησιμοποιείται δημοσιογραφικά, ώστε να γίνεται περισσότερο κατανοητή η συγκεκριμένη ρύθμιση.

Δεν αποτελεί, ωστόσο, την επίσημη ονομασία του νέου Κώδικα.

Ο νόμος αναφέρεται σε «υποψηφίους άνευ σταυρού προτίμησης».

Υπάρχει άλλωστε και μία ουσιαστική διαφορά από το ψηφοδέλτιο Επικρατείας των εθνικών εκλογών.

Στην Αυτοδιοίκηση κάθε συνδυασμός δηλώνει εξαρχής συγκεκριμένο, περιορισμένο αριθμό προσώπων στην ειδική αυτή κατηγορία, έως το ανώτατο όριο που επιτρέπει ο νόμος.

Τι αλλάζει στην πράξη για την Αυτοδιοίκηση;

Η νέα ρύθμιση δίνει στους συνδυασμούς τη δυνατότητα να προβλέψουν την εκλογή συγκεκριμένων προσώπων χωρίς προσωπικό σταυρό προτίμησης, εφόσον αναδειχθούν επιτυχόντες.

Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αξιοποιηθεί για πρόσωπα με εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις, επαγγελματική εμπειρία ή προηγούμενη αυτοδιοικητική παρουσία.

Από την άλλη πλευρά, δημιουργεί ένα νέο δεδομένο για τους υπόλοιπους υποψηφίους.

Κάθε θέση που καταλαμβάνεται από υποψήφιο άνευ σταυρού είναι μία λιγότερη θέση που θα κατανεμηθεί μέσω της προσωπικής σταυροδοσίας στον επιτυχόντα συνδυασμό.

Και αυτό είναι ένα στοιχείο που ενδιαφέρει τόσο τους υποψηφίους όσο και τους πολίτες.

Μια επιλογή που θα είναι γνωστή πριν από την κάλπη

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι πολίτες θα γνωρίζουν πριν από τις εκλογές ποιοι συνδυασμοί επέλεξαν να αξιοποιήσουν τη συγκεκριμένη δυνατότητα και ποια πρόσωπα συμπεριέλαβαν.

Έτσι, στον ίδιο Δήμο μπορεί να υπάρχουν συνδυασμοί με διαφορετική προσέγγιση: άλλοι να αξιοποιούν όλες τις διαθέσιμες θέσεις, άλλοι μόνο ορισμένες και άλλοι καμία.

Και όλες αυτές οι επιλογές είναι νόμιμες.

Το νέο σύστημα, επομένως, δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο εκλογής ορισμένων δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων.

Δημιουργεί και ένα πρόσθετο ερώτημα που θα συνοδεύει τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων:

Πόσες θέσεις άνευ σταυρού θα επιλέξει να χρησιμοποιήσει κάθε συνδυασμός και ποια πρόσωπα θα τοποθετήσει σε αυτές;

Η απάντηση θα είναι γνωστή πριν από την κάλπη και θα αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που οι πολίτες θα μπορούν να αξιολογήσουν.

Διευκρίνιση: Ο όρος «Επικρατείας» χρησιμοποιείται στο παρόν άρθρο αποκλειστικά για δημοσιογραφικούς και επεξηγηματικούς λόγους. Η επίσημη ονομασία είναι «υποψήφιοι άνευ σταυρού προτίμησης».

Πηγές: Ν. 5314/2026, όπως ισχύει, και στοιχεία της Απογραφής Πληθυσμού 2021 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

Πηγή: thessi.gr

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Μπορεί ο δεύτερος να γίνει δήμαρχος; Πώς η εναλλακτική ψήφος αλλάζει την προεκλογική στρατηγική — και τι συμβαίνει με την πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο

Η κατάργηση της δεύτερης Κυριακής είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις επόμενες δημοτικές εκλογές.

Όμως η δεύτερη Κυριακή μπορεί να καταργείται ημερολογιακά, όχι απαραίτητα και πολιτικά.

Γιατί στη θέση της εισέρχεται ένας νέος παράγοντας: η εναλλακτική ψήφος.

Ο πολίτης ψηφίζει τον συνδυασμό της πρώτης επιλογής του, αλλά έχει ταυτόχρονα τη δυνατότητα —χωρίς να είναι υποχρεωμένος— να επιλέξει ως εναλλακτική ψήφο έως έναν ακόμη συνδυασμό.

Το ψηφοδέλτιο παραμένει έγκυρο ακόμη και αν δεν σημειωθεί εναλλακτική ψήφος.

Και κάπου εδώ αρχίζουν τα πραγματικά ενδιαφέροντα ερωτήματα:

Μπορεί ο δεύτερος σε ψήφους συνδυασμός να εκλέξει τελικά δήμαρχο;

Μπορεί η δεύτερη επιλογή των πολιτών να ανατρέψει την πρώτη θέση;

Και, αν συμβεί αυτό, ποια παράταξη θα έχει την πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο;

Το 42% είναι το πρώτο κρίσιμο όριο

Το νέο σύστημα έχει ένα καθοριστικό σημείο εκκίνησης.

Εάν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει από την αρχική ψηφοφορία ποσοστό μεγαλύτερο του 42% — δηλαδή 42% + 1 ψήφο — εκλέγεται χωρίς να χρειάζεται δεύτερο στάδιο προσμέτρησης.

Οι εναλλακτικές ψήφοι δεν προσμετρώνται για να διαπιστωθεί αν κάποιος πέρασε αυτό το αρχικό όριο.

Εάν όμως κανένας συνδυασμός δεν ξεπεράσει το 42%, τότε ενεργοποιείται το δεύτερο στάδιο προσμέτρησης και η εναλλακτική ψήφος αποκτά ουσιαστικό ρόλο.

Ο πρώτος μπορεί να μη γίνει δήμαρχος

Ας χρησιμοποιήσουμε ένα απλό υποθετικό παράδειγμα:

Συνδυασμός Α: 38%
Συνδυασμός Β: 32%
Συνδυασμός Γ: 20%
Συνδυασμός Δ: 10%

Ο Α είναι καθαρά πρώτος.

Έχει έξι ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες από τον Β.

Κανένας όμως δεν έχει περάσει το 42%.

Στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης αποκτούν σημασία οι εναλλακτικές ψήφοι, σύμφωνα με όσα προβλέπει ο νέος Κώδικας.

Και εδώ μπορεί να συμβεί κάτι που για αρκετούς ψηφοφόρους ίσως αρχικά φαίνεται παράδοξο:

ο Β, παρότι δεύτερος στις αρχικές ψήφους, μπορεί τελικά να αναδειχθεί επιτυχών συνδυασμός εάν συγκεντρώσει τις απαιτούμενες εναλλακτικές ψήφους.

Με άλλα λόγια, η πρωτιά της πρώτης επιλογής δεν εξασφαλίζει από μόνη της την εκλογή όταν κανένας δεν έχει ξεπεράσει το κρίσιμο όριο του 42%.

Δεν αλλάζει μόνο ο δήμαρχος — αλλά και η πλειοψηφία

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημείο που χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.

Ας υποθέσουμε ότι στο προηγούμενο παράδειγμα ο Α πήρε 38% και ο Β 32%, αλλά μετά την προσμέτρηση των εναλλακτικών ψήφων ο Β αναδεικνύεται τελικά επιτυχών συνδυασμός.

Δεν σημαίνει απλώς ότι ο επικεφαλής του Β εκλέγεται δήμαρχος.

Ο Β είναι πλέον ο “επιτυχών συνδυασμός” για την εφαρμογή των κανόνων κατανομής των εδρών.

Ο βασικός κανόνας του νέου Κώδικα προβλέπει ότι, όταν ο επιτυχών συνδυασμός έχει λάβει έως 60% στις αρχικές ψήφους, εκλέγει τα 3/5 των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου.

Υπάρχει, ωστόσο, ειδική πρόβλεψη για ορισμένα μεγέθη δημοτικών συμβουλίων: εάν το ποσοστό του επιτυχόντος συνδυασμού, αυτή τη φορά μαζί με τις εναλλακτικές ψήφους, παραμένει μικρότερο ή ίσο του 42%, οι έδρες που θα του αναλογούσαν με τον κανόνα των 3/5 μειώνονται κατά τον αριθμό που ορίζει ο νόμος και οι αντίστοιχες έδρες προστίθενται στους επιλαχόντες.

Η ουσία, πάντως, παραμένει ιδιαίτερα σημαντική:

ο συνδυασμός που ήταν δεύτερος στις αρχικές ψήφους μπορεί να αναδειχθεί τελικά επιτυχών και να αποκτήσει, μαζί με τη δημαρχία, την ενισχυμένη εκπροσώπηση που προβλέπει ο νόμος στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Άρα η εναλλακτική ψήφος δεν αφορά μόνο το πρόσωπο που θα καθίσει στην καρέκλα του δημάρχου.

Επηρεάζει και το ποια παράταξη θα έχει την κυρίαρχη θέση στη διοίκηση του δήμου.

Και τότε αρχίζει η μάχη της… δεύτερης επιλογής

Μέχρι σήμερα το βασικό προεκλογικό μήνυμα ενός υποψηφίου ήταν αυτονόητο:

«Ψήφισέ με».

Με το νέο σύστημα μπορεί να εμφανιστεί παράλληλα και ένα δεύτερο:

«Ακόμη κι αν δεν με ψηφίσεις πρώτο, επίλεξέ με δεύτερο».

Ένας υποψήφιος που θεωρεί πιθανό ότι θα βρίσκεται στην πρώτη δυάδα έχει πλέον πολιτικό λόγο να απευθύνεται ακόμη και στους πολίτες που γνωρίζει ότι προτιμούν κάποιον άλλον.

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να τους πείσει να εγκαταλείψουν την πρώτη τους επιλογή.

Μπορεί να επιδιώξει κάτι διαφορετικό:

να γίνει η εναλλακτική τους επιλογή.

Θα ακούσουμε «μη βάλετε δεύτερη επιλογή»;

Υπάρχει όμως και η ακριβώς αντίθετη στρατηγική.

Η εναλλακτική ψήφος είναι προαιρετική.

Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι ψηφοδέλτιο χωρίς εναλλακτική επιλογή είναι έγκυρο.

Επομένως, είναι πιθανό να δούμε συνδυασμούς να επιχειρούν να πείσουν τους υποστηρικτές τους:

«Ψηφίστε εμάς και μη δώσετε εναλλακτική ψήφο σε κανέναν».

Η λογική μιας τέτοιας στρατηγικής θα είναι προφανής: να μην ενισχυθεί μέσω της δεύτερης επιλογής ένας πιθανός αντίπαλος.

Άλλοι υποψήφιοι, αντίθετα, μπορεί να ακολουθήσουν εντελώς διαφορετικό δρόμο:

«Αν δεν είμαι η πρώτη επιλογή σας, δώστε μου τη δεύτερη».

Και έτσι δημιουργούνται στην πραγματικότητα δύο παράλληλες προεκλογικές μάχες.

Η μία για την πρώτη ψήφο.

Και η άλλη για τη δεύτερη επιλογή.

Αλλάζει ακόμη και ο τρόπος της αντιπαράθεσης

Το νέο σύστημα δημιουργεί και ένα ενδιαφέρον πολιτικό δίλημμα για τους ίδιους τους υποψηφίους.

Πόσο σκληρά συμφέρει έναν υποψήφιο να επιτεθεί στους αντιπάλους του;

Μια έντονη αντιπαράθεση μπορεί να συσπειρώνει τη δική του εκλογική βάση.

Μπορεί όμως ταυτόχρονα να δυσκολεύει έναν άλλο στόχο:

να γίνει δεύτερη επιλογή των ψηφοφόρων του αντιπάλου του.

Ένας υποψήφιος, επομένως, μπορεί να χρειάζεται όχι μόνο ισχυρή πρώτη ψήφο αλλά και ευρύτερη αποδοχή από πολίτες που δεν πρόκειται να τον ψηφίσουν ως πρώτη επιλογή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε από τώρα πώς θα κινηθούν οι παρατάξεις.

Σημαίνει όμως ότι το νέο σύστημα δημιουργεί διαφορετικά εκλογικά κίνητρα από εκείνα που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.

Και τι γίνεται με τον τρίτο και τον τέταρτο;

Εδώ βρίσκεται μία ακόμη μεγάλη αλλαγή.

Στο προηγούμενο σύστημα, μετά την πρώτη Κυριακή γνωρίζαμε ποιοι δύο υποψήφιοι περνούσαν στον δεύτερο γύρο.

Μεσολαβούσε μία εβδομάδα.

Οι παρατάξεις που είχαν μείνει εκτός δεύτερου γύρου μπορούσαν να τοποθετηθούν ή να κρατήσουν αποστάσεις.

Γίνονταν συζητήσεις.

Δημιουργούνταν πολιτικές συγκλίσεις ή αντιπαραθέσεις.

Και κυρίως:

ο πολίτης πήγαινε στη δεύτερη κάλπη γνωρίζοντας ακριβώς ποιοι ήταν οι δύο τελικοί διεκδικητές.

Τώρα ένα μέρος αυτής της απόφασης μεταφέρεται χρονικά πριν από την πρώτη και μοναδική φυσική κάλπη.

Ο ψηφοφόρος του τρίτου ή του τέταρτου συνδυασμού μπορεί να κληθεί να σκεφτεί:

«Εάν ο δικός μου υποψήφιος δεν επικρατήσει, ποιον άλλον θα προτιμούσα;»

Και να το δηλώσει εξαρχής μέσω της εναλλακτικής ψήφου.

Η μεγάλη διαφορά από τη δεύτερη Κυριακή

Υπάρχει όμως μια ουσιώδης διαφορά που δεν πρέπει να παραβλέπεται.

Στη δεύτερη Κυριακή ο πολίτης γνώριζε ήδη το αποτέλεσμα της πρώτης.

Γνώριζε ποιος ήρθε πρώτος.

Γνώριζε ποιος ήρθε δεύτερος.

Γνώριζε ποιοι αποκλείστηκαν.

Και στη συνέχεια αποφάσιζε μεταξύ των δύο που απέμεναν.

Με την εναλλακτική ψήφο, η δεύτερη επιλογή δηλώνεται πριν γίνουν γνωστά όλα αυτά.

Ο ψηφοφόρος αποφασίζει εκ των προτέρων.

Αυτό είναι μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα δύο συστήματα και ενδεχομένως μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους που θα κληθούν να αξιολογήσουν στην πράξη τόσο οι πολίτες όσο και οι υποψήφιοι.

Η «δεύτερη Κυριακή» μεταφέρεται πριν από την πρώτη;

Και εδώ φτάνουμε στο πραγματικό πολιτικό ερώτημα.

Η δεύτερη Κυριακή καταργήθηκε.

Καταργήθηκε όμως και η πολιτική λειτουργία της;

Ή μήπως ένα σημαντικό μέρος της μεταφέρεται πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες;

Γιατί πλέον ένας υποψήφιος δεν θα χρειάζεται να αναρωτιέται μόνο:

«Πόσοι θα με ψηφίσουν;»

Αλλά πιθανόν και:

«Πόσοι από εκείνους που δεν θα με ψηφίσουν πρώτο θα μπορούσαν να με επιλέξουν δεύτερο;»

Και ο πολίτης, αντίστοιχα, έχει τη δυνατότητα να απαντήσει σε δύο διαφορετικά ερωτήματα:

Ποιον θέλω ως πρώτη επιλογή;

και, εφόσον θελήσει να χρησιμοποιήσει την εναλλακτική ψήφο,

ποιον θα προτιμούσα εάν η πρώτη μου επιλογή δεν βρίσκεται μεταξύ εκείνων που θα διεκδικήσουν τελικά την επικράτηση;

Η ΘΕΣΗ αναλύει

Η εναλλακτική ψήφος δεν αποτελεί απλώς μία τεχνική λεπτομέρεια του νέου εκλογικού νόμου.

Μπορεί να επηρεάσει την προεκλογική στρατηγική, τις σχέσεις μεταξύ των παρατάξεων, τον τρόπο με τον οποίο απευθύνονται οι υποψήφιοι στους ψηφοφόρους άλλων συνδυασμών και, τελικά, το ποιος θα διοικήσει τον δήμο.

Και υπάρχει μία παράμετρος που αξίζει να γνωρίζει κάθε ψηφοφόρος:

η δεύτερη επιλογή του δεν είναι μία ψήφος χωρίς ιδιαίτερη σημασία.

Υπό τις προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος, μπορεί να συμβάλει στο να αναδειχθεί δήμαρχος ο υποψήφιος που είχε έρθει δεύτερος στις αρχικές ψήφους.

Και μαζί με την ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού συνδέεται και η κατανομή των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου, σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπει ο νέος Κώδικας.

Ίσως, λοιπόν, η πιο απλή φράση για να περιγράψει κανείς τη νέα πραγματικότητα είναι αυτή:

Η δεύτερη Κυριακή φεύγει από το ημερολόγιο, αλλά η δεύτερη επιλογή μπαίνει μέσα στην κάλπη.

Και αυτή η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη από όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά.

Το παρόν κείμενο αποτελεί πρωτότυπη δημοσιογραφική ανάλυση και πνευματική δημιουργία της συντακτικής ομάδας του thessi.gr. Η συνοδευτική εικαστική απεικόνιση δημιουργήθηκε αποκλειστικά για τις ανάγκες του άρθρου και αποτελεί πρωτότυπη ψηφιακή σύνθεση.

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται έως τις 4 Ιουνίου 2026 το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εσωτερικών για τον «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Το σχέδιο νόμου αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου και κινείται προς την σωστή κατεύθυνση.

Ο Κώδικας ενσωματώνει σε ένα ενιαίο κείμενο σειρά νομοθετημάτων τα οποία αφορούν στον πυρήνα της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών, ρυθμίζοντας ζητήματα που έχουν να κάνουν με την καθημερινή λειτουργία των αυτοδιοικητικών οργανισμών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιλαμβάνονται αλλαγές στο σύστημα εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων και επίλυση ζητημάτων οικονομικής διαχείρισης, εποπτείας και οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ.

Πρόκειται για ένα νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο επιπλέον ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας.

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται από έξι βιβλία:

• Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου προεκλογικών δαπανών.
• Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.
• Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών.
• Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας, όπως τονίζεται από το υπουργείο Εσωτερικών.
• Η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας.
• Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε λοιπές διατάξεις που αφορούν στην αυτοδιοίκηση, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου της ευρωπαϊκής χάρτας αυτονομίας.

Κατάργηση του δεύτερου γύρου σε δημοτικές και περιφερειακές εκλογές

Το σχέδιο νόμου προβλέπει αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών.

Από τις προσεχείς εκλογές του 2028 οι ψηφοφόροι θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής και δεύτερου συνδυασμού. Σε κάθε ψηφοδέλτιο κάτω από το έμβλημα του συνδυασμού, το όνομα του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη και τα ονόματα των υποψηφίων δημοτικών/περιφερειακών συμβούλων, θα υπάρχει η ένδειξη «Εναλλακτική Ψήφος» και από κάτω τα ονόματα των υπόλοιπων συνδυασμών και σε παρένθεση το ονοματεπώνυμο του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη.

Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυρων ψήφων της πρώτης επιλογής, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί προκρίνονται στη δεύτερη φάση καταμέτρησης. Οι δεύτερες ψήφοι (δεύτερη επιλογή) των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που μένουν εκτός της δεύτερης φάσης προστίθενται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών. Επιτυχών συνδυασμός θα ανακηρύσσεται όποιος έχει συγκεντρώσει α) κατά την πρώτη φάση, το 50% + 1 ψήφο επί των εγκύρων της πρώτης επιλογής ή β) κατά τη δεύτερη φάση, τις περισσότερες ψήφους μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι δεύτερες ψήφοι των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που αποκλείστηκαν από τη δεύτερη φάση.

Δήμαρχος/περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του 42%. Αν κανένας συνδυασμός δεν υπερβεί αυτό το όριο τότε το αρμόδιο δικαστήριο προβαίνει στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης: στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι που τους αντιστοιχούν, από τα ψηφοδέλτια των λοιπών συνδυασμών, οι οποίοι δεν μετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης. Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός, που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.

Πενταετής θητεία

Η θητεία της κάθε δημοτικής/περιφερειακής αρχής είναι πενταετής και οι εκλογές θα διεξάγονται κάθε φορά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.

«Μετά από 1,5 χρόνο συστηματικής δουλειάς και συνεργασίας στελεχών του υπουργείου Εσωτερικών, της αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, αιρετών εκπροσώπων και λειτουργών της δημόσιας διοίκησης, έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε, επίσημα πλέον, τον – για πρώτη φορά – ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ευελπιστώ ότι θα αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο και πυξίδα για να γυρίσουμε όλοι μαζί μια νέα σελίδα στην ιστορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος.

Επιπλέον, εισάγεται η δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Θεσμοθετείται επιπλέον η διεξαγωγή συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Περιέχονται επίσης διατάξεις που αναβαθμίζουν τα συμβούλια νέων με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.

Στο σχέδιο νόμου γίνεται καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης (κεντρικό κράτος, δήμοι, περιφέρειες).

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

To aparaskevi-images.gr δεν υιοθετεί τις απόψεις του αναδημοσιευμένου από το Fimotro.gr άρθρου που αφορά το δήμο Αγίας Παρασκευής.

Αν και είναι αρκετά νωρίς μέχρι τις δημοτικές εκλογές, φαίνεται ότι σε κάποιους δήμους στους οποίους η ΝΔ υποστήριξε ευκαιριακά υποψηφίους που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ, στις επόμενες κάλπες δεν θα ακολουθήσει την ίδια στρατηγική.

Μαθαίνουμε λοιπόν ότι ο Νίκος Κωστόπουλος που αποτελεί προσωπικό φίλο του πρωθυπουργού από την πρώτη στιγμή που ασχολήθηκε με την πολιτική είναι το πρόσωπο το οποίο εστιάζει η κυβέρνηση για να του προτείνει να είναι υποψήφιος δήμαρχος στην Αγία Παρασκευή. Ο σημερινός δήμαρχος δεν είναι αξιόπιστος και αποτελεσματικός και ως εκ τούτου θα υποστεί βαριά ήττα στις εκλογές.

Ο Νίκος Κωστόπουλος είναι ένα πρόσωπο που έχει μεγάλη πολιτική παράδοση (ο πατέρας του είναι ο πρώην βουλευτής Δημήτρης Κωστόπουλος) στην Αγία Παρασκευή, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην πόλη και το κυριότερο θα ανοίξει πόρτες με την κεντρική κυβέρνηση για να χρηματοδοτηθεί ο δήμος. Λογική λοιπόν η επλογή…

Πηγή: fimotro.gr

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 όλοι οι Έλληνες που έχουν δικαίωµα ψήφου θα µπορούν να το ασκήσουν πρώτη φορά στην ιστορία από το σπίτι τους, µέσα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή το τάµπλετ ή το κινητό τους τηλέφωνο – Ποιες είναι οι αλλαγές

Ριζική μεταρρύθμιση στο χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης – στον τρόπο με τον οποίο εκλέγονται Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες, αλλά και σε πολλά σημεία ακόμα, ετοιμάζεται να υλοποιήσει η κυβέρνηση. Ο αρμόδιος Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος θα παρουσιάσει στη διάρκεια του υπουργικού συμβουλίου, που συνεδριάζει σήμερα στις 11:00 υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θα πάρει πλέον το Σεπτέμβριο το δρόμο για τη Βουλή.

Ηλεκτρονική ψηφοφορία για τις αυτοδιοικητικές εκλογές – Ποιο είναι το νέο εκλογικό σύστημα που παρουσιάζεται στο Υπουργικό Συμβούλιο

Μία αλλαγή που θα φέρει µία µικρή «επανάσταση» για τα ελληνικά δεδοµένα είναι η ηλεκτρονική ψηφοφορία. ∆ίνοντας ακόµη ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση των πολιτών στην άσκηση του εκλογικού τους δικαιώµατος, µετά την επιτυχηµένη εισαγωγή της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές, θεσμοθετείται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για τις αυτοδιοικητικές εκλογές για όποιον το επιθυµεί, διατηρώντας παράλληλα την κλασική ψηφοφορία µε φυσική παρουσία.

Τι σηµαίνει πρακτικά αυτό; Ότι στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 όλοι οι Έλληνες που έχουν δικαίωµα ψήφου θα µπορούν να το ασκήσουν πρώτη φορά στην ιστορία από το σπίτι τους, µέσα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή το τάµπλετ ή το κινητό τους τηλέφωνο. Η διαδικασία, δηλαδή, θα είναι ίδια ακριβώς µε αυτή που ακολουθήθηκε πρώτη φορά µε την επιστολική ψήφο στις τελευταίες ευρωεκλογές, µε τη διαφορά ότι ο πολίτης δεν θα βάζει το ψηφοδέλτιο σε φάκελο και θα το στέλνει, αλλά θα το επιλέγει ηλεκτρονικά µέσα από τη σχετική διαδικτυακή πλατφόρµα και µε ένα κλικ στο τέλος θα υποβάλει την ψήφο του.

Παράλληλα, μπαίνει για πρώτη φορά μια μορφή ψηφοδελτίου Επικρατείας. Ανάλογα με τον αριθμό μελών του συμβουλίων 1,2 ή 3 δημοτικοί σύμβουλοι θα μπορούν να εκλέγονται άνευ σταυρού, ενώ στις Περιφέρειες ο αντίστοιχος αριθμός θα είναι υποχρεωτικά 2 ή 3.

Το νέο σύστημα εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών στηρίζεται σε τρεις βασικές αρχές:

● Εκλογή σε έναν γύρο

● Πλειοψηφία 3/5 του εκλεγέντος δημάρχου και περιφερειάρχη στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια

● Αυξημένη δημοκρατική νομιμοποίηση δημάρχου και περιφερειάρχη

Οι υπόλοιπες αλλαγές που έρχονται στην εκλογική διαδικασία είναι οι εξής:

● Κατάργηση δημοτικών ενοτήτων ως εκλογικών περιφερειών στους δήμους- όλοι οι δήμοι της χώρας θα είναι ενιαία εκλογική περιφέρεια

● Κατάργηση της δυνατότητας απόσπασης λόγω εκλογής των συμβούλων όλων των οργάνων προς υπηρεσίες που βρίσκονται στον τόπο εκλογής τους

● Επικαιροποίηση και απλοποίηση του ελέγχου των οφειλετών που έχουν ασυμβίβαστο

● Επικαιροποίηση κωλυμάτων / ασυμβιβάστων των δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων

● Ανασχεδιασμός όλου του νομοθετικού πλαισίου που αφορά τις εκλογικές δαπάνες των υποψηφίων συνδυασμών και εν γένει τους κανόνες διεξαγωγής της
προεκλογικής εκστρατείας (ενδεικτικά απλοποίηση τήρησης βιβλίων συνδυασμών σε αναλογία με την ισχύουσα νομοθεσία για σωματεία, επανακαθορισμός περιορισμού εμφανίσεων, ειδική μέριμνα για παράνομη αφισοκόλληση, επανακαθορισμός ανωτάτων ορίων δαπανών συνδυασμών και υποψηφίων, εξαίρεση από δημοσιοποίηση στοιχείων στην κεντρική βάση δεδομένων των υποψηφίων συμβούλων)

Για την αποτελεσματικότερη άσκηση ελέγχου νομιμότητας, οι αλλαγές που έρχονται είναι οι ακόλουθες:

● Τίθενται άμεσα σε λειτουργία οι Αυτοτελείς Υπηρεσίες Ελέγχου ΟΤΑ: Συστήνεται η Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ με επικεφαλής τον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας.

● Μόνο ψηφιακή διακίνηση εγγράφων: Ο έλεγχος νομιμότητας διενεργείται μέσω του νέου ηλεκτρονικού πληροφοριακού συστήματος για ταχύτερη διεκπεραίωση.

● Τυχαία Χρέωση: Η χρέωση των πράξεων στις επτά Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας γίνεται με τυχαίοτρόπο και τίθεται γεωγραφικό ασυμβίβαστο.

● Χρονικά Όρια: Θεσπίζεται σαφές και δεσμευτικό χρονικό όριο για τον έλεγχο της νομιμότητας μιας πράξης.

● Γενικός Επόπτης Νομιμότητας ΟΤΑ: Υπεύθυνος για υποδοχή καταγγελιών, για την ομοιομορφία του ελέγχου και τον συντονισμό των ΑΥΕ ΟΤΑ.

● Γενικός Επόπτης – Επόπτες Νομιμότητας: Επιλέγονται αποκλειστικά μέσω ΑΣΕΠ και με υψηλά προσόντα για τους υποψηφίους

● Ειδικό γραφείο υποδοχής καταγγελιών: Στον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας δημιουργείται ειδικό γραφείο υποδοχής και αξιολόγησης καταγγελιών

● Δυνατότητα αυτεπάγγελτου ελέγχου: Ο Γενικός Επόπτης έχει την εξουσία να κάνει αυτεπάγγελτο έλεγχο νομιμότητας σε κάθε πράξη των ΟΤΑ

Ποιες είναι οι αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές – Η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές, που θα επηρεάσουν τον τρόπο ανάδειξης των αιρετών αρχόντων

Ο νέος εκλογικός νόμος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί μία από τις 25 βασικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης οι οποίες αναμένεται να υλοποιηθούν από τώρα έως το τέλος του 2025. Το σχετικό θέμα συζητήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο χθες, Παρασκευή 25 Ιουλίου, και σηματοδοτεί την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές, που θα επηρεάσουν τον τρόπο ανάδειξης των αιρετών αρχόντων σε δήμους και περιφέρειες.

Οι ζυμώσεις για την κατάρτιση του νέου θεσμικού πλαισίου συνεχίζονται και όλα δείχνουν πως οι επερχόμενες αλλαγές θα είναι περισσότερο «ευρωπαϊκές» και σαφώς διαφορετικές, καθώς θα «απαλλάσσουν» αιρετούς και πολίτες από την ταλαιπωρία του δεύτερου γύρου των εκλογών. Η κατάργηση του δεύτερου γύρου αναμένεται να εξασφαλίσει ένα σημαντικό όφελος πολλών εκατομμυρίων ευρώ.

Κομβικό στοιχείο του νέου εκλογικού νόμου είναι το ποσοστό 42%. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση που ένας συνδυασμός καταφέρει να συγκεντρώσει πάνω από το 42% των ψήφων, εξασφαλίζει αυτόματα τη νίκη και τα 3/5 των δημοτικών ή περιφερειακών συμβούλων. Σε περίπτωση που το ποσοστό είναι μικρότερο από 42%, ο νικητής δήμαρχος ή περιφερειάρχης θα αναδεικνύεται από την ψήφο των πολιτών που ψήφισαν μεν άλλον συνδυασμό, είχαν όμως βάλει ως δεύτερη επιλογή τους για επικρατέστερο δήμαρχο το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Το μέτρο 42% στοχεύει στην ενίσχυση της κυβερνησιμότητας. Να σημειωθεί ότι στον αρχικό σχεδιασμό του υπουργείου Εσωτερικών ήταν το μέτρο εκλογής να είναι στο ποσοστό 40%. Ωστόσο, λόγω αντιδράσεων από πολλούς δημάρχους, το ποσοστό αυτό έχει πάει στο 42%. Οι σχετικές αλλαγές του εκλογικού νόμου για δήμους και περιφέρειες θα ενταχθούν στον υπό κατάρτιση Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, έχει ολοκληρώσει το μεγαλύτερο μέρος των αλλαγών και αναμένεται προς το τέλος Αυγούστου να παρουσιάσει το τελικό πολυσέλιδο κείμενο.

Ο συνδυασμός με ποσοστό άνω του 42% θα είναι νικητής και θα διαθέτει πάνω από τα 3/5 των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου. Αν, όμως, δεν συγκεντρώσει κανένας συνδυασμός πάνω από το 42%, ο νικητής θα αναδεικνύεται μέσα από ένα νέο σύστημα. Στα ψηφοδέλτια που θα καταρτίζονται, κάτω από τα ονόματα των υποψηφίων του συνδυασμού που θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ο εκλογέας θα υπάρχουν και τα ονόματα των υποψήφιων δημάρχων των άλλων συνδυασμών. Ο πολίτης θα ψηφίζει τους δημοτικούς συμβούλους που επιθυμεί και επιπλέον θα επιλέγει ποιον θα ήθελε δήμαρχο από τους άλλους συνδυασμούς, αν δεν ήταν νικητής ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου που υποστηρίζει!

Στην παραμετροποίηση που θα γίνει στο τέλος, στους δύο πρώτους συνδυασμούς θα προστεθούν οι επιλογές των ψηφοφόρων των υπόλοιπων συνδυασμών που έμειναν εκτός και κατέχουν την 3η, 4η, 5η ή και 6η θέση. Ο υποψήφιος δήμαρχος που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους θα αναδειχθεί και νικητής! Για να εξασφαλιστεί η κυβερνησιμότητα και να αποφευχθούν φαινόμενα τύπου εφαρμογής απλής αναλογικής, ο συνδυασμός του εκλεγέντος δημάρχου θα έχει και πάλι τα 3/5 της πλειοψηφίας των δημοτικών συμβούλων.

Λιγότεροι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι

Στις αλλαγές που θα επιφέρει το νέο εκλογικό σύστημα προβλέπεται επίσης η κατάργηση της εκλογής δημοτικών συμβούλων στις Δημοτικές Ενότητες. Οι σύμβουλοι θα εκλέγονται από όλη την επικράτεια του δήμου, ανάλογα με τους σταυρούς που θα λάβουν συνολικά σε όλον τον δήμο. Μία άλλη καινοτομία αφορά στην κατάργηση των αποσπάσεων δημοσίων υπαλλήλων με το επιχείρημα ότι κατέχουν θέση δημοτικού συμβούλου.

Ο αριθμός των υποψηφίων ανά συνδυασμό αναμένεται να περιοριστεί σημαντικά, από το 150% που ήταν μέχρι τώρα, κάτω από το 100%. Αυτό αποσκοπεί στον εξορθολογισμό των ψηφοδελτίων και στην ενίσχυση της ποιότητας των υποψηφίων. Ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά προς συζήτηση αφορούν στον τρόπο ψηφοφορίας των ετεροδημοτών. Μέχρι σήμερα, οι ετεροδημότες στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν είχαν τη δυνατότητα να ψηφίσουν στον τόπο κατοικίας τους, αναγκαζόμενοι να μετακινούνται εκατοντάδες χιλιόμετρα ή να απέχουν από τις εκλογές. Η επίλυση αυτού του ζητήματος θα διευκολύνει τη συμμετοχή των πολιτών. Προς συζήτηση είναι επίσης το θέμα της ηλεκτρονικής-επιστολικής ψηφοφορίας.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, για την αποφυγή φαινομένων ακυβερνησίας μέχρι την ανάληψη των καθηκόντων από τις νέες δημοτικές και περιφερειακές αρχές, οι εκλογές μετατοπίζονται από τον Οκτώβριο, που είχαν καθιερωθεί με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, στα τέλη Νοεμβρίου. Αυτή η αλλαγή δίνει τον απαραίτητο χρόνο για ομαλή μετάβαση και προετοιμασία των νέων διοικήσεων.

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr  Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο  X(Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Γιατί καταργείται η δεύτερη Κυριακή – Όλες οι αλλαγές που ετοιμάζει η κυβέρνηση σχετικά με το όριο, αλλά και την διαδικασία

Οι επόµενες δηµοτικές και περιφερειακές εκλογές -αν περάσουν οι αλλαγές που σχεδιάζει η κυβέρνηση- θα διεξαχθούν την Κυριακή 26 Νοεµβρίου 2028 (αντί για αρχές Οκτωβρίου). Ο σχεδιασµός της κυβέρνησης, που θα τεθεί σε διαβούλευση, φέρνει σαρωτικές µεταρρυθµίσεις και ενδέχεται ακόµα και να ρίξει το όριο εκλογής δηµάρχου και περιφερειάρχη, από το 43%, που είναι σήµερα, στο 40%.

Θα εκλέγεται έτσι από τον πρώτο γύρο ο δηµοτικός ή περιφερειακός συνδυασµός που πλειοψήφησε µε ποσοστό 40% συν 1 ψήφο επί του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων. Η παράµετρος αυτή συνιστά ένα ιδιαίτερα δηµοφιλές αίτηµα µεταξύ κυρίως των «γαλάζιων» δηµάρχων, µε το υπουργείο Εσωτερικών να δηλώνει διαθέσιµο να ακούσει τις προτάσεις τους.

Σηµειώνεται ότι πολλοί υποψήφιοι δήµαρχοι, προσκείµενοι στο κυβερνών κόµµα, έχασαν το 2023, αν και στον πρώτο γύρο είχαν συγκεντρώσει ποσοστά πέριξ και άνω του 40%. Οι αλλαγές που σχεδιάζονται από το υπουργείο Εσωτερικών είναι πολλές και αφορούν από την ηµεροµηνία που θα στήνονται οι κάλπες µέχρι τη µείωση του αριθµού των υποψήφιων δηµοτικών συµβούλων και την ποσόστωση υπέρ των νέων ηλικιακά.

Μία αλλαγή ωστόσο θα φέρει µία µικρή «επανάσταση» για τα ελληνικά δεδοµένα και αφορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία. ∆ίνοντας ακόµη ένα εργαλείο για τη διευκόλυνση των πολιτών στην άσκηση του εκλογικού τους δικαιώµατος, µετά την επιτυχηµένη εισαγωγή της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές, το υπουργείο προανήγγειλε την εισαγωγή της δυνατότητας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για τις αυτοδιοικητικές εκλογές για όποιον το επιθυµεί, διατηρώντας παράλληλα την κλασική ψηφοφορία µε φυσική παρουσία.

Τι σηµαίνει πρακτικά αυτό; Οτι στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 όλοι οι Ελληνες που έχουν δικαίωµα ψήφου θα µπορούν να το ασκήσουν πρώτη φορά στην ιστορία από το σπίτι τους, µέσα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή το τάµπλετ ή το κινητό τους τηλέφωνο. Η διαδικασία, δηλαδή, θα είναι ίδια ακριβώς µε αυτή που ακολουθήθηκε πρώτη φορά µε την επιστολική ψήφο στις τελευταίες ευρωεκλογές, µε τη διαφορά ότι ο πολίτης δεν θα βάζει το ψηφοδέλτιο σε φάκελο και θα το στέλνει, αλλά θα το επιλέγει ηλεκτρονικά µέσα από τη σχετική διαδικτυακή πλατφόρµα και µε ένα κλικ στο τέλος θα υποβάλλει την ψήφο του.

Η δεύτερη µικρή επανάσταση που σχεδιάζει ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, αφορά το ίδιο το εκλογικό σύστηµα. Οταν πριν από ένα χρόνο ολοκληρώθηκαν οι δηµοτικές και περιφερειακές εκλογές, η κουβέντα περιστράφηκε γύρω από την αυξηµένη αποχή που σηµειώθηκε στον β’ γύρο. To 52,5% συµµετοχή του πρώτου γύρου στις δηµοτικές εκλογές µειώθηκε σε 40,7%, ενώ το ποσοστό συµµετοχής στον β’ γύρο, όπου υπήρχαν µόνο περιφερειακές εκλογές, ήταν ακόµα µικρότερο, µε σχεδόν µόνο έναν στους τρεις εγγεγραµµένους ψηφοφόρους να επιλέγουν περιφερειάρχη.

Οι λόγοι για την αύξηση της αποχής, όπως τους ερµηνεύουν στο Μαξίµου και στο ΥΠ.ΕΣ., είναι πολλαπλοί. Η απογοήτευση των ψηφοφόρων των συνδυασµών που αποκλείστηκαν από τον δεύτερο γύρο, η έλλειψη ενδιαφέροντος για πολλούς υποψήφιους δηµοτικούς ή περιφερειακούς συµβούλους (καθώς µετά τον πρώτο γύρο ξέρουν αν εκλέγονται ή όχι), αλλά και η ανάγκη µετακίνησης αρκετών ψηφοφόρων από τον τόπο κατοικίας στον τόπο όπου ασκούν το εκλογικό τους δικαίωµα είναι ορισµένοι από αυτούς.

Παράλληλα, ένα άλλο φαινόµενο που παρατηρήθηκε έντονα στην κάλπη του β’ γύρου ήταν οι διαπραγµατεύσεις µεταξύ των συµµετεχόντων και αποκλεισµένων συνδυασµών, αλλά και σε ορισµένες περιπτώσεις αποτυχόντες υποψήφιοι του ενός συνδυασµού να στηρίζουν στη β’ Κυριακή τον αντίπαλο συνδυασµό. Στο πρόσφατο συνέδριο της Κεντρικής Ενωσης ∆ήµων Ελλάδας, στη Ρόδο, ο κ. Λιβάνιος παρουσίασε 60 σηµεία-προτάσεις ενόψει της κατάρτισης του Νέου Ενιαίου Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Ενα από τα σηµεία αφορά, όπως προαναφέραµε, την προαιρετική ηλεκτρονική ψηφοφορία κι ένα άλλο τον νέο τρόπο εκλογής δηµοτικών και περιφερειακών αρχών, µε ουσιαστικά την ενοποίηση των δύο γύρων των αυτοδιοικητικών εκλογών σε έναν.

Σύµφωνα µε αυτή την πρόταση, ο εκλογέας θα επιλέγει τον συνδυασµό και τους υποψήφιους δηµοτικούς και περιφερειακούς συµβούλους, όπως ακριβώς έκανε και σε όλες τις προηγούµενες αυτοδιοικητικές εκλογές.

Η µόνη αλλαγή είναι ότι στο κάτω µέρος του ψηφοδελτίου θα υπάρχουν και τα ονόµατα των άλλων συνδυασµών, έναν από τους οποίους θα µπορεί να επιλέξει ως δεύτερη επιλογή.

Αυτοδιοικητικές εκλογές: Η καταµέτρηση

Η πρώτη φάση της καταµέτρησης των ψήφων γίνεται µετρώντας τα ψηφοδέλτια κάθε συνδυασµού. Αν ο συνδυασµός αυτός ξεπεράσει το 43% (το οποίο, όπως προαναφέραµε, ενδέχεται να µειωθεί στη φάση της διαβούλευσης και να φτάσει ίσως ακόµα και το 40%), τότε αυτοµάτως ανακηρύσσεται νικητής των εκλογών.

Σε διαφορετική περίπτωση, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασµοί προκρίνονται στη λεγόµενη δεύτερη φάση. Στη φάση αυτή, στη δύναµη του πρώτου σε ψήφους συνδυασµού αθροίζονται και οι δεύτερες ψήφοι που έχει λάβει από τους συνδυασµούς που αποκλείστηκαν (δηλαδή από τους δεύτερο, τρίτο, τέταρτο σε αριθµό ψήφων). Ακριβώς το ίδιο γίνεται και για τον δεύτερο σε ψήφους. Τελικός νικητής ανακηρύσσεται όποιος από τους δύο συνδυασµούς έχει το µεγαλύτερο άθροισµα πρώτης και δεύτερης ψήφου. Με το προτεινόµενο σύστηµα, όπως εκτιµούν στην κυβέρνηση, συνδυάζεται η αυξηµένη νοµιµοποίηση του δηµάρχου ή του περιφερειάρχη, αλλά και ολοκληρώνεται η διαδικασία σε µία και µόνο Κυριακή.

Παράλληλα, µπαίνει ένα τέλος σε ευκαιριακές συµπράξεις, οι εκλογείς διευκολύνονται, καθώς προσέρχονται µόνο µία φορά στη κάλπη και εξοικονοµούνται σηµαντικά ποσά, τα οποία µπορούν να διατεθούν ως ένα επιπλέον ποσό στους δήµους και τις περιφέρειες ενόψει της έναρξης της θητείας των νέων αυτοδιοικητικών αρχών.

Οι ανατροπές

Αναφορικά µε το σενάριο για µείωση του ορίου εκλογής από το 43% στο 40%, οι αλλαγές που θα προκύψουν φαίνονται και από όσα έγιναν σε πολλούς δήµους στις πρόσφατες εκλογές. Με πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα ανατροπής το εκλογικό αποτέλεσµα του ∆ήµου Αθηναίων.

Ο Κώστας Μπακογιάννης πέρασε µε ποσοστό 41,34% στον β’ γύρο των εκλογών και µε συντριπτική διαφορά µάλιστα από τον δεύτερο Χάρη ∆ούκα, που κατέγραψε ποσοστό 14,19%, αλλά εν τέλει επικράτησε ο δεύτερος. Στον ∆ήµο Ακτίου-Βόνιτσας ο δήµαρχος Θεόδωρος Αποστολάκης επικράτησε µε 41,70% στον α’ γύρο έναντι του Αθανάσιου Κασόλα, που κατέγραψε 29,59%, ωστόσο ο δεύτερος κατάφερε να καταλάβει τον δηµαρχιακό θώκο για τη θητεία 2023-2028.

Στον ∆ήµο Ιλίου η νυν δήµαρχος Ανδριάνα Αλεβίζου-Κουκουβίνου επικράτησε του πρώην πολύπειρου δηµάρχου Νίκου Ζενέτου, αν και είχε καταγράψει στον πρώτο γύρο των εκλογών 40,05%. Στον ∆ήµο Ρόδου ο πρώην δήµαρχος Αντώνης Καµπουράκης κατάφερε να καταγράψει 42,81% και να περάσει στον β’γύρο, ωστόσο ο νυν δήµαρχος, αν και το ποσοστό του πρώτου γύρου ήταν 28,93%, κατάφερε να επικρατήσει.

Ανάλογη περίπτωση ανατροπής συνέβη και στον ∆ήµο Ραφήνας-Πικερµίου, όπου η νυν δήµαρχος ∆ήµητρα Τσεβά, αν και κατέγραψε στον α’ γύρο 31,32% και ο πρώην δήµαρχος Βαγγέλης Μπουρνούς 41,97%, εν τέλει κέρδισε τις εκλογές.

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο X (Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Σημαντικές αλλαγές στο σύστημα εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, καθώς και σε ζητήματα διακυβέρνησης, εποπτείας, οικονομικής διαχείρισης, καταστατικής θέσης των αιρετών και αρμοδιοτήτων περιλαμβάνονται στην πρόταση του υπουργείου Εσωτερικών για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που παρουσίασε ο αρμόδιος υπουργός, Θοδωρής Λιβάνιος, μιλώντας στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που πραγματοποιείται από σήμερα έως και το Σάββατο στη Ρόδο.

Οι 20 προτεινόμενες αλλαγές θα αποτελέσουν αντικείμενο διαβούλευσης για τον νέο ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την κατάργηση του β’ γύρου των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, την εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψήφου, τη δυνατότητα κήρυξης πρόωρων εκλογών και τον ορισμό υποψήφιων συμβούλων χωρίς σταυρό προτίμησης, κατά τα πρότυπα των ψηφοδελτίων Επικρατείας.

Ο διάλογος για την επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου της αυτοδιοίκησης έχει ξεκινήσει, καθώς η αρμόδια Επιτροπή που θα επεξεργαστεί το σύνολο των προτάσεων όλων των φορέων, συνεδρίασε για πρώτη φορά τη Δευτέρα 4 Νοεμβρίου.

Η Επιτροπή συστάθηκε από το υπουργείο Εσωτερικών με τη συμμετοχή εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης, των δικαστικών αρχών, πανεπιστημιακών και στελεχών τόσο των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και του αρμόδιου υπουργείου.

Ο κ. Λιβάνιος ανέφερε ότι η Επιτροπή «θα έχει εντατικό έργο μπροστά της» και ότι θα ολοκληρώσει τις εργασίες της στις 31 Μαρτίου 2025.

«Παρουσιάσαμε σήμερα συγκεκριμένες προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που δίνουν το στίγμα της δυναμικής που η κυβέρνηση επιδιώκει για τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας.

Το σίγουρο είναι ότι οι αλλαγές που είμαστε έτοιμοι να εισάγουμε δεν πρόκειται να είναι μια μεταρρύθμιση που θα μείνει στα χαρτιά, αλλά ένα πραγματικό εργαλείο για τις αυτοδιοικητικές αρχές, ώστε να σταθούν πιο στέρεα στα πόδια τους, να θεραπεύσουν δυσλειτουργίες και προβλήματα και να ωριμάσουν, προς όφελος όλων των πολιτών», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών.

Οι σημαντικότερες αλλαγές

Τίθενται ως βάση διαλόγου για τη σύνταξη του νέου Ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι οι εξής:

Α. Αλλαγές στην εκλογική διαδικασία για τις αυτοδιοικητικές αρχές

• Εκλογή δημοτικών και περιφερειακών αρχών σε έναν και μόνο γύρο

Οι δημοτικές και περιφερειακές αρχές της χώρας θα εκλέγονται σε έναν και μόνο γύρο. Ο εκλογέας θα έχει τη δυνατότητα επιλογής και δεύτερου συνδυασμού, στο ίδιο ψηφοδέλτιο.

Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυρων ψήφων της πρώτης επιλογής, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί προκρίνονται στη δεύτερη φάση καταμέτρησης.

Οι δεύτερες ψήφοι (δεύτερη επιλογή) των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που μένουν εκτός της δεύτερης φάσης προστίθενται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών.

Επιτυχών συνδυασμός θα ανακηρύσσεται όποιος έχει συγκεντρώσει:

α) κατά την πρώτη φάση, το 50% + 1 ψήφο επί των εγκύρων της πρώτης επιλογής ή

β) κατά τη δεύτερη φάση, τις περισσότερες ψήφους μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι δεύτερες ψήφοι των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που αποκλείστηκαν από τη δεύτερη φάση.

Η προτεινόμενη αλλαγή του εκλογικού συστήματος αφενός επιλύει το πρόβλημα της μειωμένης συμμετοχής των εκλογέων στον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών και, αφετέρου, εξαλείφει το σημαντικό κόστος διενέργειας του δεύτερου γύρου.

• Προαιρετική ηλεκτρονική ψηφοφορία στις εκλογές Δήμων και Περιφερειών

Δίνοντας ένα ακόμη εργαλείο για τη διευκόλυνση των εκλογέων στην άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος, μετά την επιτυχημένη εισαγωγή της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές του 2024, το υπουργείο Εσωτερικών προανήγγειλε την εισαγωγή της δυνατότητας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για τις αυτοδιοικητικές εκλογές για όποιον εκλογέα το επιθυμεί, διατηρώντας παράλληλα την κλασική ψηφοφορία με φυσική παρουσία.

• Κήρυξη πρόωρων εκλογών, εντός των 3 πρώτων ετών της πενταετούς θητείας, για το υπόλοιπο της θητείας

Η δυνατότητα αυτή θα μπορεί να αξιοποιηθεί εφόσον συμφωνούν τα 4/5 του συνολικού αριθμού των μελών του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου και ο δήμαρχος ή περιφερειάρχης αντίστοιχα.

Με την αλλαγή αυτή μπαίνει τέλος σε φαινόμενα διοικητικής παράλυσης που δημιουργούνται σε περιπτώσεις ανεξαρτητοποίησης δημοτικών συμβούλων.

• Ορισμός επιπλέον υποψηφίων συμβούλων χωρίς σταυρό προτίμησης

Κάθε συνδυασμός θα μπορεί να ορίσει επιπλέον υποψηφίους έως:

-1 υποψήφιο σε συμβούλια με έως 19 μέλη

-2 υποψηφίους σε συμβούλια με 25 έως 39 μέλη

-3 υποψηφίους σε συμβούλια με 43 μέλη.

Οι υποψήφιοι αυτοί εκλέγονται μόνο αν ο συνδυασμός τους ανακηρυχθεί νικητής των εκλογών.

Στόχος της αλλαγής είναι η προσέλκυση ικανών επιστημόνων και υποψηφίων εγνωσμένου κύρους, οι οποίοι μπορούν να συνεισφέρουν στις τοπικές κοινωνίες.

• Δημιουργία ποσόστωσης για τη συμμετοχή υποψηφίων ηλικίας έως 30 ετών στους αυτοδιοικητικούς συνδυασμούς

Στόχος η ενίσχυση της συμμετοχής των νέων στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων.

Κατάργηση της δυνατότητας απόσπασης αιρετών δημοσίων υπαλλήλων λόγω εκλογής

Η εκλογή αποτελεί στάση προσφοράς στα κοινά και δεν πρέπει να εργαλειοποιείται ως όχημα αποσπάσεων, αποδυναμώνοντας υπέρμετρα τη στελέχωση δημόσιων υπηρεσιών.

• Μείωση του αριθμού των υποψηφίων συμβούλων σε έως 50% επιπλέον των θέσεων, αντί 150% που ισχύει σήμερα

Με τη μείωση του συγκεκριμένου ποσοστού, ένας συνδυασμός δημοτικών εκλογών σε ένα συμβούλιο 31 μελών, αντί για έως 78 υποψηφίους, που μπορούσε να είχε το 2023, θα έχει 47.

• Εκλογή των δημοτικών συμβούλων ενιαία στο σύνολο του δήμου και όχι ανά δημοτική ενότητα

Δεκαπέντε χρόνια μετά την εφαρμογή του Καλλικράτη και τις συνενώσεις των καποδιστριακών δήμων, δεν υφίσταται πλέον λόγος να διατηρείται η διακριτή εκλογική περιφέρεια.

• Ενιαίο παράβολο συνδυασμού

Το ύψος του παραβόλου θα είναι ανάλογο με τον πληθυσμό του δήμου ή της περιφέρειας.

Διεξαγωγή των εκλογών την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου

Η αλλαγή αυτή θα μειώσει το χρονικό διάστημα από τη διεξαγωγή των εκλογών μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από τις νέες αρχές, μειώνοντας, αντίστοιχα, το ενδεχόμενο κενό εξουσίας.

Β. Αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης, την καταστατική θέση αιρετών, την εποπτεία, τις αρμοδιότητες και την οικονομική διαχείριση των ΟΤΑ

• Υποχρεωτική δημόσια διαβούλευση για όλες τις κανονιστικές πράξεις πριν εισαχθούν στο δημοτικό / περιφερειακό συμβούλιο.
• Αποκλειστικά ηλεκτρονικά τοπικά δημοψηφίσματα για θέματα αρμοδιότητας των δήμων.
• Σύσταση θέσης υπηρεσιακού γραμματέα σε δήμους άνω των 200.000 κατοίκων.
• Αύξηση της αντιμισθίας δημάρχων και αντιδημάρχων, αναστολή επαγγελματικής δραστηριότητας δημάρχου σε δήμους άνω των 20.000 κατοίκων και υποχρεωτική άδεια για το σύνολο της θητείας.
• Κατάργηση χωρικής αρμοδιότητας των Ελεγκτών Νομιμότητας. Κάθε πράξη που θα εισέρχεται για έλεγχο νομιμότητας θα κατανέμεται τυχαία σε Ελεγκτή Νομιμότητας άλλης χωρικής αρμοδιότητας. Συντονισμός των 7 Ελεγκτών Νομιμότητας από τον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας ΟΤΑ.
• Επιτάχυνση της έκδοσης αποφάσεων για έλεγχο νομιμότητας εντός 10 ημερών.
• Διατήρηση του Δημοτικού Τέλους για την κάλυψη ανταποδοτικών υπηρεσιών και καθιέρωση Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης, με την ενσωμάτωση σε αυτό του Δημοτικού Φόρου και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας.
• Το ΤΤΑ θα καθορίζεται ελεύθερα από τους δήμους και θα αξιοποιείται για την κάλυψη πάσης φύσης δαπανών και επενδυτικών δραστηριοτήτων.
• Επαναφορά του προληπτικού ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου για εντάλματα άνω των 15.000 ευρώ.
• Σύσταση Κέντρου Διαχείρισης Δημοτικών Εσόδων υπό την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, στο οποίο θα αναρτώνται κάθε είδους βεβαιωμένες οφειλές προς δήμους.

Το Κέντρο αυτό θα είναι η διεπαφή της Αυτοδιοίκησης με ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ και όλα τα απαραίτητα Μητρώα του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ θα παρέχει τη δυνατότητα ηλεκτρονικών πληρωμών των οφειλών, οι οποίες θα αποδίδονται άμεσα στους Δήμους, χωρίς να καταργηθεί η δυνατότητα πληρωμών απευθείας στους Δήμους.

• Ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων, Περιφερειών, Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και Κεντρικού Κράτους με 3 κριτήρια:

-Τοπικός, περιφερειακός ή εθνικός χαρακτήρας της αρμοδιότητας

-Ποιος μπορεί να την ασκήσει αποτελεσματικότερα προς όφελος των πολιτών

-Τεκμήριο αρμοδιότητας κατά δέσμη πολιτικής.

—

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο X (Twitter).

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.

Με σημαντικές αλλαγές σε σχέση με το 2019 θα στηθούν φέτος -σε κάτι περισσότερο από έναν μήνα- οι κάλπες για τις αυτοδιοικητικές εκλογές 2023 όπου οι πολίτες θα εκλέξουν τους περιφερειάρχες και τους δημάρχους ολόκληρης της χώρας.

Η χώρα βαδίζει πλέον σε προεκλογική περίοδο, με τους υποψηφίους να ξεδιπλώνουν κάθε μέρα που περνά το όραμά τους για το αύριο. Ωστόσο, όπως έχει ανακοινωθεί με σχετικές εγκυκλίους από υπουργείο Εσωτερικών οι φετινές δημοτικές και περιφερειάρχες εκλογές θα διεξαχθούν με σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με την προηγούμενη εκλογική διαδικασία.

Αναλυτικότερα, με δύο εγκυκλίους, που είναι αναρτημένες στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών , υπεύθυνο για τη διενέργεια των εκλογών, παρέχεται λεπτομερής ενημέρωση για μια σειρά ζητημάτων που άπτονται της εκλογικής διαδικασίας τόσο για τις Δημοτικές εκλογές, όσο και τις Περιφερειακές εκλογές 2023.

Οι εν λόγω αλλαγές εισήχθησαν με τον ν.4804/2021 που ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 2021. (διαβάστε αναλυτικά στο σχετικό θέμα του iefimerida.gr εδώ).

Οι 4+1 αλλαγές στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές

Πρώτη αλλαγή: Επιτυχών συνδυασμός στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές αναδεικνύεται αυτός ο οποίος στον πρώτο γύρο συγκεντρώνει ποσοστό άνω του 43% (43%+1 ψήφο) επί των εγκύρων ψηφοδελτίων κάθε δήμου ή περιφέρειας αντίστοιχα. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατόν, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται την επόμενη Κυριακή, 15 Οκτωβρίου 2023, μεταξύ των υποψηφίων δημάρχων ή περιφερειαρχών των δύο (2) πρώτων συνδυασμών.

Δεύτερη αλλαγή: Επανέρχεται η πενταετής θητεία των αυτοδιοικητικών αρχών, όπως ακριβώς ίσχυσε μεταξύ 2014 και 2019. Επομένως, οι νέοι δήμαρχοι και περιφερειάρχες θα αναλάβουν καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2024 και η θητεία τους θα λήξει την 31η Δεκεμβρίου 2028.

Τρίτη αλλαγή: Εξορθολογίζεται ο αριθμός των μελών του δημοτικού συμβουλίου και του περιφερειακού συμβουλίου, ώστε να είναι πιο λειτουργικά και να ασκούν αποτελεσματικότερα τον ρόλο που τους αναθέτουν οι πολίτες. Συνολικά, το 2019 είχαν εκλεγεί εννέα χιλιάδες τετρακόσιοι εβδομήντα (9.470) δημοτικοί σύμβουλοι στους 332 δήμους της χώρας, ενώ για την επόμενη θητεία εκλέγονται οχτώ χιλιάδες τετρακόσιοι ογδόντα ένας (8.481). Αντίστοιχα, οι περιφερειακοί σύμβουλοι που θα εκλεγούν στις προσεχείς εκλογές είναι εξακόσιοι έντεκα (611) έναντι επτακοσίων τριών (703) της τετραετίας 2019 – 2023.

Τέταρτη αλλαγή: Ταυτόχρονα, αυξάνεται ο μέγιστος αριθμός των υποψηφίων που μπορούν να συμπεριληφθούν στον συνδυασμό υποψήφιου δημάρχου ή περιφερειάρχη, από το 50% του αριθμού των εδρών κάθε εκλογικής περιφέρειας στο 150%. Αντίστοιχη είναι και η αύξηση για τους υποψήφιους συμβούλους των δημοτικών κοινοτήτων.

Πέμπτη αλλαγή: Καταργείται η ξεχωριστή κάλπη που χρησιμοποιήθηκε, για μία και μοναδική φορά, στις εκλογές του 2019 για την εκλογή κοινοτικών συμβουλίων . Όπως ίσχυε έως τότε, έτσι και στις προσεχείς εκλογές, οι υποψήφιοι πρόεδροι και σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων εντάσσονται στους συνδυασμούς των υποψηφίων δημάρχων. Οι δημοτικές κοινότητες με μόνιμο πληθυσμό έως 200 κατοίκους εκλέγουν μονομελές όργανο, τον πρόεδρο της κοινότητας. Δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό μεταξύ 201 και 2000 κατοίκων εκλέγουν τριμελές συμβούλιο, με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών σε τοπικό επίπεδο. Σε δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό μεγαλύτερο των 2.000 κατοίκων, την πλειοψηφία στο συμβούλιο δημοτικής κοινότητας έχει ο συνδυασμός του εκλεγμένου δημάρχου του οικείου δήμου.

Σημειώνεται ότι φέτος για πρώτη φορά σε δημοτικές και περιφερειακές εκλογές οι συνδυασμοί κατέθεσαν τις υποψηφιότητές τους ηλεκτρονικά, μέσω της «ηλεκτρονικής πύλης δήλωσης υποψηφιοτήτων», όπως ακριβώς έκαναν τα κόμματα στις πρόσφατες εθνικές εκλογές του Μαΐου και Ιουνίου.

Με τον τρόπο αυτό μειώνονται δραστικά οι άσκοπες γραφειοκρατικές αναζητήσεις και εκτυπώσεις εγγράφων, καθώς τα απαιτούμενα δικαιολογητικά αντλούνται αυτόματα από τις βάσεις δεδομένων του ελληνικού Δημοσίου (όπως ενδεικτικά το Μητρώο Πολιτών), παρέχεται η δυνατότητα στους επικεφαλής των συνδυασμών να ελέγχουν την τήρηση των προϋποθέσεων που θέτει ο νόμος (ενδεικτικά ποσόστωση ανά φύλο, ελάχιστος αριθμός υποψηφίων) ενώ τα κατά τόπους Πρωτοδικεία διευκολύνονται στην έγκυρη και έγκαιρη ανακήρυξη των υποψηφίων.

Υπενθυμίζεται ότι η προθεσμία δήλωσης των συνδυασμών έληξε την 31η Αυγούστου.

—–

Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του www.aparaskevi-images.gr , στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο  info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook  ή στο Twitter.

Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.