Δημόσιο: Ανοιχτή παραμένει η πόρτα συνταξιοδότησης πριν από το 62o έτος της ηλικίας για χιλιάδες ασφαλισμένους στο Δημόσιο και το 2023 υπό την προϋπόθεση ότι είχαν θεμελιώσει εντός των προηγούμενων ετών τις ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπονταν.

Μεταξύ άλλων, αυτές αφορούν στη θεμελίωση 25ετίας ή στην ύπαρξη ανήλικου τέκνου την περίοδο 2010-2015 αλλά και στην εξαγορά πλασματικών ετών, που τους δίνουν εντός του 2023 τη δυνατότητα για πρόωρη έξοδο, είτε με μειωμένη είτε και με πλήρη σύνταξη.

Οι ειδικοί εκτιμούν πώς και το 2023 θα είναι έτος «μαζικών συνταξιοδοτήσεων», είτε πρόωρα είτε κανονικά. Και τούτο, διότι ωριμάζουν πλέον συνταξιοδοτικά δικαιώματα ανθρώπων που εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας τη δεκαετία του ’80, ενώ παράλληλα γίνεται χρήση και των εξαιρέσεων που προβλέφθηκαν το 2015, προκειμένου η κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων να μην ανατρέψει απότομα τους σχεδιασμούς ζωής των ασφαλισμένων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ως γενικός κανόνας για το 2023 ισχύει ότι η συνταξιοδότηση με πλήρη σύνταξη γίνεται στο 62ο έτος ηλικίας έπειτα από συνολικά 40 έτη ασφάλισης, καθώς και στο 67ο με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης.

Ωστόσο με βάση τη νομοθεσία τόσο του 2015 όσο και του 2022 υπάρχουν χιλιάδες ασφαλισμένοι στο Δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα που εφόσον το επιθυμούν μπορούν να ανοίξουν πρόωρα την πόρτα της συνταξιοδότησης και το 2023 βασισμένοι στα όρια ηλικίας και στις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που ήδη έχουν κατοχυρώσει.

Αναλυτικά:

Δημόσιο

Α) Με 35ετία. Οι ασφαλισμένοι του Δημοσίου που επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν με 35ετία θα πρέπει να έχουν συμπληρώσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2021 τόσο τα 35 έτη ασφάλισης, ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών, αλλά και τα 58. Ετσι θα μπορούν να αποχωρήσουν με όριο ηλικίας που ανάλογα με την περίπτωση φθάνει μέχρι τα 61 και 6 μήνες.

Β) Με 37ετία. Εφόσον οι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν συμπληρώσει 25ετία έως τις 31/12/2010 έχουν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης με 37ετία εντός του 2023 μόνο εάν συμπληρώνουν το απαιτούμενο όριο ηλικίας, ήτοι τα 61 και 2 μήνες.

Γ) Πρόωρες συντάξεις. Μετά και τον πρόσφατο νόμο, οι ασφαλισμένοι άνδρες και γυναίκες του Δημοσίου που επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν με μειωμένη σύνταξη θα πρέπει να έχουν συμπληρώσει 25 έτη ασφάλισης ακόμη και με εξα-γορά πλασματικών ετών έως τις 31/12/2012 και το όριο ηλικίας έως τις 31/12/2022. Το δικαί-ωμα αυτό μπορεί να ασκηθεί και στο μέλλον (2024, 2025 κ.ο.κ.). Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι:

Κρίσιμοι παράγοντες, η θεμελίωση 25ετίας, η ύπαρξη ανήλικου τέκνου την περίοδο 2010-2015 και η εξαγορά πλασματικών ετών.

• Οι γυναίκες που συμπλήρωσαν 25ετία το 2010 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν εφόσον το 2022 έκλεισαν τα 55.

• Οι γυναίκες και οι άνδρες που συμπλήρωσαν 25ετία το 2011 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 56 εάν τα έκλεισαν το 2022.

• Οι γυναίκες και οι άνδρες που συμπλήρωσαν 25ετία το 2012 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 57 εάν τα συμπλήρωσαν έως τις 31/12/2022.

Σε όλες τις περιπτώσεις που το όριο ηλικίας συμπληρώνεται μετά την 1/1/2023, τότε για τη λήψη πρόωρης/μειωμένης σύνταξης θα πρέπει να συμπληρωθεί το 62ο έτος της ηλικίας.

IKA

Για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ που είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα έως το 2012 με συμπληρωμένες ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών τις 10.500 ημέρες ασφάλισης, για να αποχωρήσουν με 35ετία θα πρέπει να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον τα 61 και 6 μήνες.

Για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ στα βαρέα (BAE) που κατοχυρώνουν δικαίωμα με 7.500 ημέρες ασφάλισης στο καθεστώς των BAE και με συμπληρωμένες ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών τις 10.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά, η δυνατότητα εξόδου δίνεται στο 60ό έτος για μειωμένη σύνταξη και στο 62ο για πλήρη.

Το 62ο έτος ισχύει και για ασφαλισμένους του ΙΚΑ που κατοχυρώνουν δικαίωμα με 3.600 ημέρες ασφάλισης στο καθεστώς των ΒΑΕ και με συμπληρωμένες ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών τις 4.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά. Για τις γυναίκες αυτής της κατηγορίας ισχύουν ειδικά όρια από 55 έτη με πλήρη σύνταξη (εάν οι 3.600 ημέρες BAE ήταν συμπληρωμένες το 2010) έως και 52 έτη (εάν τα 3.600 ένσημα συμπληρώθηκαν από το 2013 κι έπειτα).

OAEE – ΕΤΑΑ

Για τους ασφαλισμένους στον ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ) και στο ΕΤΑΑ (Ταμείο Νομικών, ΤΣΑΥ, ΤΣΜΕΔΕ) που είχαν κατοχυρώσει δικαίωμα έως το 2012 με συμπληρωμένα ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών τα 35 έτη ασφάλισης, το ισχύον όριο που πρέπει να έχει συμπληρωθεί φθάνει μέχρι τα 61 και 9 μήνες.

Tι ισχύει για γονείς σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ, Ταμεία τραπεζών και ΙΚΑ

Ειδικά όρια ηλικίας ισχύουν και το 2023 για γονείς, άνδρες και γυναίκες, με δικαίωμα «εξόδου» ακόμη και στα 50 και έως τα 58, εφόσον βέβαια είχαν στο παρελθόν κατοχυρώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης. Κομβικό ρόλο σε αυτή την περίπτωση βέβαια παίζει το πότε ενηλικιώθηκε το παιδί. Αναλυτικά, όπως σημειώνει ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος, ισχύουν και το νέο έτος τα εξής:

Α) Συνταξιοδότηση με 25ετία και ανήλικο τέκνο. Οι γονείς ανηλίκων (άνδρες και γυναίκες) και οι τρίτεκνοι και άνω ασφαλισμένοι του Δημοσίου και οι μητέρες και οι χήροι πατέρες ασφαλισμένοι στα Ταμεία των ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν κατοχυρωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης και επιθυμούσαν να συνταξιοδοτηθούν ανάλογα με το έτος θεμελίωσης στα 50 ή τα 52 ή τα 55 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν και μετά την 1η/1/2023. Σε αυτές τις κατηγορίες ανήκουν:
• Μητέρες δημόσιοι υπάλληλοι και υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2010 την απαραίτητη 25ετία και υπήρχε παράλληλα ανηλικότητα τέκνου.
• Γονείς (άνδρες – γυναίκες) δημόσιοι υπάλληλοι και μητέρες υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2011 την απαραίτητη 25ετία ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών και υπήρχε παράλληλα ανηλικότητα τέκνου.
• Γονείς (άνδρες – γυναίκες) δημόσιοι υπάλληλοι και μητέρες υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2012 την απαραίτητη 25ετία ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών και υπήρχε παράλληλα ανηλικότητα τέκνου.
• Τρίτεκνοι και άνω (άνδρες – γυναίκες) δημόσιοι υπάλληλοι (ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών από τα τέκνα) και τρίτεκνες μητέρες υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2011 την απαραίτητη 20ετία.
• Τρίτεκνοι και άνω (άνδρες – γυναίκες) δημόσιοι υπάλληλοι και τρίτεκνες μητέρες υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2011 την απαραίτητη 20ετία ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών.
• Τρίτεκνοι και άνω (άνδρες – γυναίκες) δημόσιοι υπάλληλοι και τρίτεκνες μητέρες υπάλληλοι ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν συμπληρώσει το 2012 την απαραίτητη 20ετία ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών.

Β) Γονείς με 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο. Οι μητέρες και οι χήροι πατέρες ανήλικων τέκνων του ΙΚΑ των Ταμείων των ΔΕΚΟ – τραπεζών που είχαν κατοχυρωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης έχοντας συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και ταυτόχρονα ανηλικότητα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν και μετά την 1/1/2023 ανάλογα με το όριο ηλικίας, όπως αυτό ρυθμίστηκε με βάση τον ν. 4336/2015. Σε αυτές τις κατηγορίες ανήκουν:

• Μητέρες που είχαν συμπληρώσει το 2010 συνολικά 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο και κατοχύρωσαν έτσι το 50ό έτος τους για μειωμένη σύνταξη και τα 55 για πλήρη.
• Μητέρες που είχαν συμπληρώσει το 2011 συνολικά 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο και κατοχύρωσαν έτσι το 52ο έτος τους για μειωμένη σύνταξη και τα 57 για πλήρη.
• Μητέρες που είχαν συμπληρώσει το 2012 συνολικά 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο και κατοχύρωσαν έτσι το 55ο έτος τους για μειωμένη σύνταξη και τα 60 για πλήρη.

Αλλαγές στον υπολογισμό της σύνταξης για όσους συμπληρώσουν την 40ετία για τη συνταξιοδότησή τους, αλλά και στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για μερίδα ασφαλισμένων, φέρνει το 2022, με βάση τις ρυθμίσεις που μπαίνουν σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου.

Ταυτόχρονα με το νέο έτος ξεκινά και η λειτουργία του νέου Ταμείου για την επικουρική ασφάλιση στο οποίο θα υπαχθούν 40.000 νέοι ασφαλισμένοι οι οποίοι θα αποταμιεύουν προσωπικά ο καθένας, ανάλογα με τη δυνατότητά τους και την επιλογή τους για να χρηματοδοτήσουν τη δική τους σύνταξη.

Αναλυτικά από 1/1/2022:

1. Αρχίζει να ισχύει ο κανόνας  για σύνταξη στο 62ο έτος, στην περίπτωση που οι ασφαλισμένοι συμπληρώνουν 40 έτη ασφάλισης. Εάν ο ασφαλισμένος έχει λιγότερα έτη ασφάλισης -και σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον 15 χρόνια- θ αλαμμβάνει πλήρη σύνταξη σε ηλικία 67 ετών, ενώ η μειωμένη θα καταβάλλεται στα 62.

Σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης ή στα 67 με λιγότερα χρόνια ασφάλισης θα έχουν μόνο εκείνοι που θα έχουν καλύψει τις προϋποθέσεις για τα όρια ηλικίας που ίσχυαν έως 31/12/2021, αλλά και όσοι εξαγοράσουν πλασματικό χρόνο ασφάλισης με τον οποίο θα καλύψουν το χρόνο που χρειάζεται για να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις αυτές μέχρι το 2021.

Με το παρακάτω ηλεκτρονικό οδηγό μπορείτε να υπολογίσετε πόση σύνταξη δικαιούστε ανάλογα με τα χρόνια εργασίας και τις συντάξιμες αποδοχές σας.

Υπολογίστε τη Σύνταξή σας

Ποιες είναι οι συντάξιμες αποδοχές σας

Δείτε πώς θα βρείτε τις συντάξιμες αποδοχές σας ΕΔΩ

Πόσα έτη ασφάλισης έχετε;

Ποια είναι η ηλικία σας;

2. Οι συντάξεις αυξάνονται για όσους έχουν θεμελιώσει δικαίωμα αποχώρησης από 1/10/2019, καθώς υπολογίζονται από τα 30 έτη ασφάλισης και πάνω με βελτιωμένους συντελεστές αναπλήρωσης. Είναι οι συντελεστές του νόμου 4670/2020 (νόμος Βρούτση) που αντικατέστησαν τους συντελεστές του νόμου 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου).

Ειδικά από το 2022 οι αυξήσεις σε σύγκριση με τις συντάξεις που θα έπαιρναν οι ασφαλισμένοι με τον νόμο Κατρούγκαλου γίνονται αισθητές, καθώς όλο και περισσότεροι θα αποχωρούν με 40ετία όπου οι νέοι συντελεστές είναι βελτιωμένοι κατά 16,8%. Αυτό το ποσοστό είναι και η αύξηση που θα έχει η ανταποδοτική σύνταξη.

Αυξήσεις δίνουν όμως και τα λιγότερα χρόνια, αλλά η καλύτερη επιλογή αποχώρησης είναι μεταξύ των 36 και 40 ετών ασφάλισης. Από τα 40 έτη και άνω οι αυξήσεις κόβουν ταχύτητα, καθώς η ετήσια προσαύξηση κατά 2,55%, που ισχύει από το 36ο έτος ως το 40ό έτος ασφάλισης, πέφτει στο 0,5%. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ασφαλισμένοι που θα αποχωρήσουν για παράδειγμα με 42 έτη να πάρουν μεν μεγαλύτερη σύνταξη από αυτήν της 40ετίας, πλην όμως η αύξηση σε σχέση με τον παλαιό νόμο είναι μικρότερη.

3. Στην επικουρική ασφάλιση αλλάζει πλήρως το τοπίο, καθώς για τους πρωτοασφαλισμένους, που θα ξεκινήσουν την επαγγελματική τους πορεία από τη νέα χρονιά, θα λειτουργεί το νέο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης στο οποίο ο κάθε ασφαλισμένος θα «χτίζει» τη σύνταξή του με τις δικές του εισφορές, τις οποίες θα αποταμιεύει και θα μπορεί να επενδύσει μέσα από τον ατομικό του κουμπαρά.

Το νέο ταμείο (ΤΕΚΑ) θα λειτουργεί με κεφαλαιοποιητικό σύστημα, που διαφέρει από το διανεμητικό. Με το διανεμητικό σύστημα, το οποίο παραμένει για τους παλαιούς ασφαλισμένους, οι εργαζόμενοι πληρώνουν με τις εισφορές τους τις συντάξεις των παλαιότερων, ενώ με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα οι νέοι θα πληρώνουν με τις εισφορές τους τις συντάξεις που θα πάρουν οι ίδιοι στο μέλλον.

Τι ισχύει για έξοδο στα 62 με 40 έτη ασφάλισης

1. Δεν θίγονται οι ασφαλισμένοι που θα έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας και τον απαιτούμενο για τη συνταξιοδότηση χρόνο ασφάλισης με τις παλαιές διατάξεις από τις 19/8/2015 έως το τέλος του 2021. Οι ασφαλισμένοι αυτής της κατηγορίας μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με το νέο ηλικιακό όριο, ακόμη και εάν το συμπληρώνουν μετά την 1/1/2022.
2. Δεν θίγονται οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης έως και την 31-12-2021 με εξαγορά πλασματικών ετών κατόπιν αίτησης εντός του 2022 και μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με το ηλικιακό όριο που καθορίζεται στο έτος εντός του οποίου συμπληρώνουν τον απαιτούμενο συνολικό χρόνο ασφάλισης μαζί με την αναγνώριση των πλασματικών ετών.
3. Θίγονται οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης μετά την 1/1/2022 ή οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν το παλαιό ηλικιακό όριο μετά την ημερομηνία αυτή, οι οποίοι θα μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος με 40 έτη ασφάλισης είτε στο 67ο έτος της ηλικίας τους εφόσον δεν έχουν 40 έτη ασφάλισης.
   Αναλυτικά παραδείγματα
4. Ασφαλισμένος πριν από το 1983 σε ΔΕΚΟ που κλείνει την 35ετία το 2022 θα βγει στα 62 και θα θέλει άλλα 5 έτη, δηλαδή 40ετία. Με πλασματικά έτη μπορεί να αναγνωρίσει 2 έτη που δίνει ο νόμος για την κατηγορία του, ώστε να έχει τα 35 έτη το 2020, που το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης είναι στα 61, χωρίς 40ετία. Με τις προηγούμενες οδηγίες, θιγόταν από τις αλλαγές, ενώ με την παράταση των πλασματικών ετών γλιτώνει την ανατροπή, για σύνταξη με 40 χρόνια στα 62.
5. Ασφαλισμένη στο ΙΚΑ πριν από το 1992, που είχε 5.500 ημέρες ασφάλισης το 2010 και ανήλικο τέκνο τότε, συμπλήρωσε το 55ο έτος της ηλικίας της το 2018 και θα συνταξιοδοτηθεί με το νέο όριο ηλικίας που προβλέπεται για την κατηγορία της, που είναι το 61ο έτος, το οποίο το συμπληρώνει μετά το 2022. Η ασφαλισμένη δεν θίγεται από τις αλλαγές, γιατί έχει «κλειδωμένη» την ηλικία συνταξιοδότησης πριν από το 2022.
6. Δημόσιος υπάλληλος που κλείνει τα 58 το 2022, ενώ είχε την 35ετία το 2020, θίγεται από τις αλλαγές και θα συνταξιοδοτηθεί στα 62 με 40 έτη επειδή η θεμελιωτική προϋπόθεση, που είναι να έχει ταυτόχρονα και την ηλικία των 58 και την 35ετία, πληρούται το 2022.
7. π

Πηγή: politicus.gr

 *Γράφει ο Κώστας Τσουκαλάς, Δικηγόρος – Εργατολόγος

Μύθοι και αλήθειες για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι;

Πίνακες για όλα τα ταμεία

Το τελευταίο διάστημα έχουν αναπτυχθεί έντονες συζητήσεις για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Το ζήτημα αυτό, όπως είναι λογικό, «καίει» τους ασφαλισμένους, καθώς σχετίζεται ευθέως με τον προγραμματισμό ζωής, που ο καθένας κάνει. Στην πρώτη πενταετία των Μνημονίων (2010-2015) τα όρια ηλικίας αυξήθηκαν τρείς φορές και για συγκεκριμένες περιπτώσεις η αύξηση «άγγιξε» έως και τα 17 χρόνια. Ανατράπηκαν οικογενειακοί  σχεδιασμούς, και δεδομένης της αύξησης της μακροχρόνιας ανεργίας την τελευταία δεκαετία,  οδήγησε μια σημαντική κατηγορία εργαζομένων στη μόνιμη φτώχεια, αφού δεν είχαν εργασία, ενώ ταυτόχρονα «έβλεπαν» τα όρια ηλικίας να αυξάνονται και την συνταξιοδότηση να απομακρύνεται.

Τι ισχύει σήμερα και τι προβλέπεται να ισχύσει;

Το σημερινό καθεστώς στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης προκύπτει από Τρίτο Μνημόνιο, δηλαδή από τα άρθρα 1 και από την υποπαράγραφο Ε 3 του ν. 4336/2015, με το οποίο τροποποιήθηκαν οι διατάξεις των νόμων 4093/2012, 3863/2010 και 3865/2010.

Προβλέπεται ρητά ότι από 1-1-2022 ισχύουν για όλους τους ασφαλισμένους τα γενικά όρια ηλικίας, τα 67 έτη δηλαδή για την πλήρη σύνταξη και τα 62 έτη για τη μειωμένη σύνταξη, όπου αυτή ορίζεται. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα λήψης πλήρους σύνταξης σε όλα τα ασφαλιστικά ταμεία που συγχωνεύθηκαν στον ΕΦΚΑ στα 62 έτη με την προϋπόθεση οι ασφαλισμένοι να έχουν συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης ή 12.000 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων έως επτά έτη μπορούν να είναι πλασματικά έτη, με αναγνώριση είτε μέσω εξαγοράς είτε δωρεάν ανάλογα με το τι προβλέπεται. 

Ο νόμος 4336/2015 διαμορφώνει τρείς κατηγορίες ασφαλισμένων σχετικά με το δικαίωμα συνταξιοδότησης.

Η πρώτη κατηγορία είναι όσοι είχαν θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης έως 18-8-2015, ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 4336/2015. Θεμελιωμένο δικαίωμα είχαν όσοι έως 18-8-2015 είχαν συμπληρώσει και τα απαιτούμενα χρόνια ή ημέρες ασφάλισης και το κατά περίπτωση όριο ηλικίας. Οι ασφαλισμένοι αυτοί διατήρησαν το δικαίωμα τους, δεν υπήχθησαν στις λεγόμενες «μεταβατικές» διατάξεις και μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμα τους χωρίς κανένα χρονικό περιορισμό και χωρίς τον φόβο ότι μια μελλοντική αλλαγή νομοθεσίας μπορεί να ανατρέψει τα «ώριμα δικαιώματα» τους. Συγκεκριμένα, η υπουργική απόφαση που διευκρίνισε την εφαρμογή του ν. 4336/2015 αναφέρει: «Θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μέχρι την έναρξη ισχύος του Ν. 4336/2015, ήτοι μέχρι και 18.8.2015, στους Οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, λόγω συμπλήρωσης των προϋποθέσεων του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης και ορίου ηλικίας, όπου αυτό προβλέπεται, δεν θίγονται και δύνανται να ασκηθούν οποτεδήποτε».

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι ασφαλισμένοι που κατοχυρώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης έως 31-12-2021. Αυτοί οι ασφαλισμένοι βάσει της με αριθμό  Φ11321/οικ.47523/1570/2015 – ΦΕΚ 2311/Β/26-10-2015 Υπουργικής απόφασης, μπορούν επίσης να ασκήσουν το δικαίωμα τους και μετά την 1η-1-2022 και δεν χάνουν το δικαίωμα ακόμα και αν  συμπληρώνουν το νέο όριο ηλικίας μετά την 1-1-2022. 

Κατοχυρωμένο δικαίωμα αναφέρει η επίμαχη και ισχύουσα υπουργική απόφαση,   υφίσταται «όταν ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθεί με τις προϋποθέσεις που διαμορφώνονται και ισχύουν κατά το έτος συμπλήρωσης του απαιτούμενου κατά περίπτωση χρόνου ασφάλισης ή ορίου ηλικίας, σύμφωνα με το προγενέστερο του Ν. 4336/2015 νομοθετικό πλαίσιο». Για να θεωρηθεί δηλαδή κατοχυρωμένο δικαίωμα θα πρέπει ο ασφαλισμένος να έχει συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια ή ένσημα και το παλαιό, ισχύον πριν τον ν. 4336/2015, όριο ηλικίας έως 31-12-2021 και όχι το νέο προβλεπόμενο όριο ηλικίας.  

Από την ανωτέρω κατηγορία, όσοι έχουν συμπληρώσει και το νέο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, έχουν όχι μόνο κατοχυρωμένο, αλλά και θεμελιωμένο δικαίωμα, και κατά συνέπεια δεν κινδυνεύουν ούτε από κάποια μελλοντική αλλαγή νόμου. Όσοι έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια και το παλαιό όριο έχουν μεν κατοχυρώσει δικαίωμα και βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν, όταν συμπληρώσουν το νέο όριο ηλικίας (προφανώς ακόμα και αν συμπληρώνουν αυτό μετά την 1η -1-2022), δεν έχουν όμως θεμελιωμένο «ώριμο  δικαίωμα» και συνεπώς αν ψηφιστεί νέος νόμος πριν συμπληρώσουν το νέο όριο,  κινδυνεύουν να απολέσουν το δικαίωμα.

Η τρίτη κατηγορία είναι όσοι δεν υπάγονται σε μεταβατικές διατάξεις, όσοι δηλαδή είτε δεν είχαν συμπληρώσει έως το  2012 τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης είτε αν και έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα έτη έως το 2021 δεν προλαβαίνουν να συμπληρώσουν έως τότε το παλιό ηλικιακό όριο (π.χ. άνδρας στο ΙΚΑ που δεν συμπληρώνει τις 10.500 ημέρες έως το 2012, γυναίκα μητέρα ανηλίκου που δεν συμπλήρωσε 5.500 ημέρες έως το 2012 και άνδρας δημόσιος υπάλληλος που έχει 35 έτη ασφάλισης, αλλά δεν συμπληρώνει τα 58 έτη έως το 2021). Αυτή η κατηγορία ασφαλισμένων, που είναι και η μεγαλύτερη σήμερα, θα συνταξιοδοτηθεί στα 62 έτη αν τότε έχει συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης, άλλως αν έχει λιγότερο χρόνο ασφάλισης, θα συνταξιοδοτηθεί με πλήρη σύνταξη στα 67 έτη και μειωμένη στα 62 έτη ανάλογα με τις προβλεπόμενες διατάξεις. Δικαίωμα μειωμένης σύνταξης δεν υπάρχει σε όλα τα τέως ταμεία, που συγχωνεύθηκαν στον ΕΦΚΑ, αλλά αν οι ασφαλισμένοι είχαν έστω και μια ημέρα στην ασφάλιση του ΙΚΑ τότε μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με μειωμένη σύνταξη, αν έχουν συμπληρώσει 15 έτη ασφάλισης (4.500 ημέρες). Για την λήψη μειωμένης σύνταξης στους παλιούς ασφαλισμένους απαιτούνται 100 ημέρες ανά έτος την τελευταία πενταετία πριν τα 62 έτη ή 750 ημέρες την τελευταία πενταετία στα ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ, τράπεζες). Στους νέους ασφαλισμένους (μετά την 1η-1-1993) η απαιτούμενη προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 750 ημερών ασφάλισης την τελευταία πενταετία. Η συγκεκριμένη διάταξη που απαιτεί συγκεκριμένο αριθμό ημερών ασφάλισης την τελευταία 5ετία, είναι βαθιά άδικη και ανεπίκαιρη, δεδομένης της πολύ υψηλής ανεργίας που μαστίζει τα τελευταία χρόνια την ηλικιακή κατηγορία ασφαλισμένων άνω των 55 ετών.  

Βέβαια τα ηλικιακά όρια των 67 και των 62 ετών αντίστοιχα δεν είναι  «αιώνια», αφού έχει προβλεφθεί πως από την 1η-1-2024 και ανά τριετία θα αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω  ανάλογα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.

Οφείλουμε να είμαστε καθησυχαστικοί. Μέχρι πριν ενάμιση μήνα δεν είχε ακουστεί τίποτα για αύξηση ορίων ηλικίας. Υπήρχαν κάποια δημοσιεύματα που είχαν παρερμηνεύσει την έννοια κατοχύρωση δικαιώματος και λανθασμένα ανέφεραν ότι πρέπει οπωσδήποτε να ασκηθούν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα έως 31-12-2021, αλλά έως εκεί. Στις 23 Νοεμβρίου, όμως, παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση η «έκθεση Πισσαρίδη», η οποία άνοιξε ξανά -πρώτη φορά μετά την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου- το «καυτό» θέμα των ορίων ηλικίας.

Η έκθεση Πισσαρίδη έθεσε θέμα ορίων ηλικίας με τρείς τρόπους. Πρώτον αναφέρει ότι πρέπει να εκλείψουν οι υφιστάμενες  εξαιρέσεις στα γενικά όρια ηλικίας των 67 και των 62 ετών, όπως έχουν εισαχθεί αυτές με τους πίνακες του ν. 4336/2015. Δεύτερον προτείνει «ρήτρα ανταποδοτικότητας» στην ανταποδοτική σύνταξη, αν κάποιος δηλαδή συνταξιοδοτείται με μεταβατική διάταξη πριν τα 67 έτη ή τα 62 έτη να έχει ποσοστιαία μείωση και στην ανταποδοτική σύνταξη. Ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) προβλέπει στις περιπτώσεις των μειωμένων συντάξεων, η μείωση να επιβάλλεται μόνο στο ποσό της εθνικής σύνταξης (π.χ. 384 ευρώ – 30% = 268,8 ευρώ) και όχι στην ανταποδοτική, η οποία καταβάλλεται πλήρης σε κάθε περίπτωση.

Τρίτον με την γενικόλογη αναφορά της στην ανάγκη εξορθολογισμού των κανόνων εξαγοράς των πλασματικών ετών (οι κανόνες έχουν ήδη από 1-1-2020 ενιαιοποιηθεί σε όλα τα ταμεία, άρα προς τί ο εξορθολογισμός;), ανοίγει την πόρτα σε ενδεχόμενη δυσχέρανση της θεμελίωσης δικαιώματος συνταξιοδότησης με χρήση πλασματικών ετών (είτε με μείωση των δικαιούμενων πλασματικών ετών είτε με αύξηση του κόστους τους, ώστε να δίνεται ισχυρό αντικίνητρο στους ασφαλισμένους).

Ο Υπουργός Εργασίας έσπευσε μετά την παρουσίαση των προτάσεων της «έκθεσης Πισσαρίδη» να κλείσει το θέμα, αναφέροντας ρητά ότι «δεν υφίσταται θέμα αύξησης ορίων ηλικίας». Θετική η παρέμβαση του, αλλά ούτε οι προηγούμενες νομοθετικές παρεμβάσεις, που αύξησαν κατακόρυφα τα όρια τα ηλικίας, είχαν ανακοινωθεί από τις κυβερνήσεις. Ελπίζουμε να μην τεθεί ξανά το θέμα, αφ’ ενός γιατί μια εκ νέου αύξηση ορίων ηλικίας θα «γκρεμίσει» οριστικά την αξιοπιστία του ασφαλιστικού συστήματος (κατ’ εξακολούθηση διάψευση προσδοκιών και οικογενειακού προγραμματισμού μέσω αύξησης ορίων ηλικίας), αφ’ έτερου δε είναι παντελώς αχρείαστη, καθώς σήμερα η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα όρια ηλικίας στην Ευρώπη. Συν τοις άλλοις, η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας έχει δηλώσει πολλές φορές πως το ασφαλιστικό σύστημα με την σημερινή του δομή είναι βιώσιμο έως το 2060.

Παρακάτω ακολουθούν συνοπτικοί πίνακες με τα όρια ηλικίας, όπως αυτά σήμερα ισχύουν :

ΤΑ ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΙΚΑ

1. Πλήρης σύνταξη με διατάξεις μητέρων (ασφάλιση ως 31/12/1992)

Τα ίδια όρια ηλικίας έχουν και γυναίκες με 5.500 ημέρες και τελευταίο φοράς ταμείο επαγγελματιών αρκεί να έχουν 1000 ημέρες στο ΙΚΑ και να ασφαλιστούν για άλλες 300 την τελευταία 5ετία ‘ώστε το ΙΚΑ να καταστεί απονέμων φορέας συνταξιοδότησης .

2. Σύνταξη με 10.500 ένσημα ως το 2011, 2012  (άνδρες )

  ΤΑ ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

ΣΤ) Μειωμένη σύνταξη από το Δημόσιο

ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΝΔΡΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟΝ ΟΑΕΕ

            Όσοι  συμπληρώνουν 35 έτη από 1-1-2013 και μετά συνταξιοδοτούνται με 40 έτη ασφάλισης  στ 62 έτη. Από τα 40 έτη , τα 7 έτη μπορούν να έχουν αναγνωριστεί σαν πλασματικά έτη.  Οι νέοι ασφαλισμένοι με 15ετία πλήρη στα 67 έτη και μειωμένη στα 62 έτη .   Ασφαλισμένοι με τελευταία φορέα τον ΟΑΕΕ που έχουν συμπληρώσει τα 60 έτη και είχαν ασφάλιση στο παρελθόν και στο ΙΚΑ μπορούν να συνταξιοδοτηθούν και με τις αντίστοιχες διατάξεις του ΙΚΑ με ευνοϊκότερα όρια ηλικίας βάσει των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης .

ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΕ ΤΑΜΕΙΑ ΔΕΚΟ-ΤΡΑΠΕΖΩΝ

Γ) Σύνταξη με 35ετία και με εξαγορά στρατιωτικής θητείας από Ειδικά Ταμεία (ΔΕΚΟ, Τραπεζών, Τύπου) ασφαλισμένων πριν το 1983

Δ) Μειωμένη σύνταξη με ανήλικο και 5.500 ημέρες  το 2010

Ε) Μειωμένη σύνταξη με ανήλικο και 5.500 ημέρες  το 2011

ΣΤ) Μειωμένη σύνταξη με ανήλικο και 5.500 ημέρες  το 2012