Η Ελλάδα δεν μπορεί να σχεδιάζει την είσοδό της στην πυρηνική ενέργεια χωρίς να έχει εξασφαλίσει την οριστική διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων της, τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία. Οι διαβεβαιώσεις δεν αρκούν, πολύ περισσότερο σε μια ιδιαίτερα σεισμογενή χώρα, υποστηρίζουν και απορρίπτουν τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων στον Υμηττό καθώς και τους μικρούς αρθρωτούς πυρηνικών αντιδραστήρες.
Η τοποθέτησή τους αναλυτικά:
Από τις Σκουριές και την ΑΓΕΤ του Βόλου μέχρι τη Φυλή, τα Τέμπη, τη Βιολάντα και το Ελληνικό, η ελληνική κοινωνία έχει αποκτήσει πικρή εμπειρία από τη διάσταση ανάμεσα στις επίσημες διαβεβαιώσεις, τις οικονομικές επιδιώξεις, την προστασία του περιβάλλοντος και το δικαίωμα των πολιτών να αποφασίζουν για το μέλλον του τόπου τους.
Για μία ακόμη φορά ακόμη οι πολίτες καλούνται να εμπιστευτούν αόριστες διαβεβαιώσεις περί ασφάλειας, περιβαλλοντικής προστασίας και αυστηρών ελέγχων. Αυτή τη φορά, για τη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση οριστικής διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», στους πρόποδες του Υμηττού, δίπλα στον οικιστικό ιστό της Αττικής.
Οι αρμόδιοι φορείς διαβεβαιώνουν ότι πρόκειται κυρίως για απόβλητα που ήδη βρίσκονται στον «Δημόκριτο» ή θα προκύψουν από την αποξήλωση του ερευνητικού αντιδραστήρα. Υποστηρίζουν ότι δεν σχεδιάζεται η μεταφορά άλλων αποβλήτων στην εγκατάσταση και ότι δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση χωροθέτησης.
Όμως η ΚΥΑ 35225/2023 προβλέπει διακίνηση και μεταφορά από όλη την Επικράτεια και η Οδηγίας 2011/70/ΕΥΡΑΤΟΜ ανοίγει παράθυρο προσωρινή αποθήκευσης και από άλλες χώρες.
Και εδώ μιλάμε για ραδιενεργά απόβλητα, τα οποία πρέπει να απομονώνονται με ασφάλεια από τον άνθρωπο και το περιβάλλον για χρονικά διαστήματα που υπερβαίνουν κατά πολύ τη διάρκεια ζωής μιας κυβέρνησης, μιας διοίκησης ή μιας ανθρώπινης γενιάς.
Από τη διαχείριση των αποβλήτων στα «πυρηνικά τσέπης»
Το ζήτημα του της ΣΜΠΕ για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων και η στοχοποίηση του «Δημόκριτου» δεν μπορεί πλέον να εξεταστεί απομονωμένα από τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό της κυβέρνησης.
Στις 10 Μαρτίου 2026 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε από το Παρίσι ότι η Ελλάδα θα διερευνήσει την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας και ειδικότερα των μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων, των λεγόμενων Small Modular Reactors (SMRs). Πρόκειται για τους αντιδραστήρες που παρουσιάζονται ως «πυρηνικά τσέπης»: μικρότερες, τυποποιημένες μονάδες παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, οι οποίες προβάλλονται ως τεχνολογική απάντηση στις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες.
Η κυβέρνηση προχώρησε στη διερεύνηση αυτής της επιλογής, χωρίς να έχει ακόμη αποφασίσει την κατασκευή συγκεκριμένης εγκατάστασης.
Αλλά το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: πώς συζητάμε την παραγωγή νέων πυρηνικών αποβλήτων, όταν δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη η οριστική διαχείριση εκείνων που ήδη διαθέτουμε;
Οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες δεν παύουν να είναι πυρηνικοί επειδή είναι μικρότεροι. Χρειάζονται πυρηνικά καύσιμα. Παράγουν ραδιενεργά απόβλητα. Απαιτούν εξειδικευμένη εποπτεία, διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων, ασφαλή αποξήλωση και μακροχρόνια χρηματοδότηση.
Η μικρότερη ισχύς δεν εξαφανίζει τις υποχρεώσεις πυρηνικής ασφάλειας. Και ασφαλώς δεν εξαφανίζει τη σεισμικότητα της Ελλάδας.
Πυρηνικοί αντιδραστήρες σε μια από τις πιο σεισμογενείς χώρες της Ευρώπης;
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια από τις πλέον σεισμικά ενεργές περιοχές της Ευρώπης. Η σεισμικότητα δεν σημαίνει ότι κάθε πυρηνική εγκατάσταση είναι εκ προοιμίου τεχνικά αδύνατη. Σημαίνει όμως ότι οι απαιτήσεις επιλογής θέσης, σχεδιασμού, αντισεισμικής προστασίας, εφεδρικών συστημάτων και αντιμετώπισης ακραίων συμβάντων είναι εξαιρετικά κρίσιμες.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ένας αντιδραστήρας μπορεί να αντέξει έναν ισχυρό σεισμό. Είναι τι συμβαίνει εάν ένας σεισμός προκαλέσει ταυτόχρονα απώλεια ηλεκτροδότησης, καταστροφή υποδομών, διακοπή πρόσβασης, βλάβες σε συστήματα ασφαλείας ή αδυναμία άμεσης επέμβασης.
Είναι επίσης πού θα φυλάσσονται τα αναλωθέντα καύσιμα και πού θα καταλήγουν τα ραδιενεργά απόβλητα.
Η εμπειρία της Φουκουσίμα υπενθυμίζει ότι η πυρηνική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τη λειτουργία του αντιδραστήρα, αλλά και από τις αλληλεπιδράσεις φυσικών καταστροφών, τεχνικών συστημάτων και ανθρώπινων αποφάσεων.
Πριν συζητήσει η κυβέρνηση πού θα εγκαταστήσει πυρηνικούς αντιδραστήρες, οφείλει να απαντήσει πού θα καταλήγουν τα απόβλητά τους, ποιος θα πληρώνει και ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια για τις επόμενες γενιές.
Η ίδια η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει ότι η καταλληλότητα του «Δημόκριτου» χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Η Οδηγία 2011/70/Ευρατόμ και η ελληνική ΚΥΑ 35225/2023 θεσπίζουν ασαφές στην πράξη πλαίσιο διαχείρισης των αναλωθέντων πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων.
Η ΚΥΑ περιλαμβάνει Εθνικό Πρόγραμμα για την περίοδο 2023–2043 και προβλέπει την εξέταση εγκατάστασης οριστικής διάθεσης αποβλήτων του «Δημόκριτου». Η ίδια η απόφαση απαιτεί ο σχεδιασμός της εγκατάστασης να εξασφαλίζει την απομόνωση των αποβλήτων από τον άνθρωπο και τη βιόσφαιρα για χρονικό διάστημα άνω των 1.000 ετών.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η προκαταρκτική αξιολόγηση του 2022 δεν κατέληξε σε οριστική απόδειξη καταλληλότητας της θέσης. Προέβλεψε πρόσθετες μελέτες και γεωτρήσεις για τη διερεύνηση των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών. Μάλιστα, το Εθνικό Πρόγραμμα προβλέπει ότι, εάν η τελική αξιολόγηση δεν επιβεβαιώσει την καταλληλότητα, θα αναζητηθεί άλλη περιοχή.
- Γιατί λοιπόν να αντιμετωπίζεται ο «Δημόκριτος» ως η αυτονόητη λύση;
- Γιατί η οριστική διάθεση να πραγματοποιηθεί δίπλα σε κατοικημένες περιοχές, μόνο και μόνο επειδή εκεί βρίσκονται σήμερα προσωρινά αποθηκευμένα απόβλητα;
Η προσωρινή αποθήκευση δεν αποτελεί απόδειξη καταλληλότητας για οριστική διάθεση.
Και η τεχνική δυνατότητα κατασκευής μιας εγκατάστασης δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη θέση είναι η ασφαλέστερη και περιβαλλοντικά καταλληλότερη από όλες τις διαθέσιμες εναλλακτικές.
Από τις Σκουριές μέχρι τα Τέμπη: η εμπειρία των επίσημων διαβεβαιώσεων
Η ελληνική κοινωνία έχει ακούσει πολλές φορές ότι όλα προβλέπονται, όλα ελέγχονται και όλα λειτουργούν σύμφωνα με τις προδιαγραφές.
- Στις Σκουριές της Χαλκιδικής, η μεταλλευτική δραστηριότητα παρουσιάστηκε ως επένδυση με οικονομικά οφέλη και περιβαλλοντικές εγγυήσεις. Η αποψίλωση δασικών εκτάσεων, οι μεταβολές στο τοπίο και οι αντιπαραθέσεις για τις επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους ανέδειξαν τη σημασία του ανεξάρτητου επιστημονικού και κοινωνικού ελέγχου.
- Στην ΑΓΕΤ Ηρακλής του Βόλου, η χρήση απορριμματογενών καυσίμων έχει προκαλέσει μακροχρόνιες παθογένειες και έχει προκαλέσει βάσιμες αμφισβητήσεις για την επάρκεια των περιβαλλοντικών όρων και την προστασία της δημόσιας υγείας.
- Στα Άσπρα Σπίτια της Βοιωτίας, η ιστορική διάθεση της λεγόμενης «κόκκινης λάσπης» από τη βιομηχανία αλουμινίου στον Κορινθιακό Κόλπο υπενθυμίζει ότι οι επιπτώσεις μιας βιομηχανικής δραστηριότητας μπορούν να υπερβαίνουν τα όρια της εγκατάστασης και να διαρκούν για δεκαετίες.
- Στον ΧΥΤΑ της Φυλής, η επί δεκαετίες συγκέντρωση τεράστιων ποσοτήτων απορριμμάτων έχει δημιουργήσει σοβαρές περιβαλλοντικές υγειονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, αποκαλύπτοντας τα όρια ενός συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης.
- Στα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την πρόληψη, την αποθήκευση υλικών, τους ελέγχους και την έκθεση των κατοίκων σε επικίνδυνους ρύπους.
- Στα Τέμπη, η τραγωδία των 57 νεκρών αποκάλυψε με τον πιο οδυνηρό τρόπο τι μπορεί να συμβεί όταν κρίσιμα συστήματα ασφάλειας, εποπτείας και πρόληψης δεν λειτουργούν αποτελεσματικά. Οι διαβεβαιώσεις εκεί υποκατέστησαν την πραγματική ασφάλεια.
- Στο Ελληνικό, η μεγάλη αστική ανάπλαση συνοδεύτηκε από διακηρύξεις περί πράσινης ανάπτυξης, ενώ στη συνέχεια αποκαλύφθηκαν οι πραγματικοί σχεδιασμοί για τον δημόσιο χώρο, την παράκτια ζώνη, την κλίμακα της δόμησης και τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Και σε πρόσφατες βιομηχανικές τραγωδίες, όπως εκείνη στη Βιολάντα, επανέρχεται το ερώτημα της πραγματικής επάρκειας των μηχανισμών πρόληψης και ασφάλειας.
Πρόκειται για υποθέσεις με ένα κοινό θεσμικό ερώτημα:
- Ποιος ελέγχει εκείνους που διαβεβαιώνουν ότι όλα είναι ασφαλή;
- Ποιος ελέγχει την πληρότητα των μελετών; Ποιος επαληθεύει τις παραδοχές τους; Ποιος δημοσιοποιεί τις αποκλίσεις; Ποιος λογοδοτεί όταν οι υποσχέσεις διαψεύδονται;
- Και κυρίως, ποιος θα ασκεί αυτόν τον έλεγχο σε δέκα, πενήντα ή εκατό χρόνια;
Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι λύση χωρίς απάντηση για τα απόβλητα
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία απορρίπτουν την προοπτική ανάπτυξης πυρηνικής ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα. Δεν αποτελεί λύση για την ενεργειακή δημοκρατία και την κοινωνικοποίηση της Ενέργειας, αλλά μια επενδυτική ευκαιρία για τους εργολάβους που θέλουν να εμπορευθούν μια ακόμη πηγή ενέργειας και μάλιστα πολύ επικίνδυνης.
Η θέση μας δεν αποτελεί άρνηση της επιστήμης. Αποτελεί πολιτική επιλογή για το ενεργειακό μέλλον της χώρας, με προτεραιότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την εξοικονόμηση, την αποθήκευση, τα ευφυή δίκτυα και την ενεργειακή δημοκρατία.
Μπορεί η πυρηνική ενέργεια να έχει χαμηλές λειτουργικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό όμως δεν εξαλείφει τα ζητήματα κόστους, ατυχημάτων, αποξήλωσης, αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.
Η ασφαλής διαχείριση των ήδη υπαρχόντων αποβλήτων αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας. Δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιείται ως επιχείρημα ότι έχει επιλυθεί και το πρόβλημα των αποβλήτων που θα δημιουργούσε μια μελλοντική πυρηνική βιομηχανία.
Δεν μπορούμε να παράγουμε νέες μακροχρόνιες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις και να μεταθέτουμε το κόστος και την ευθύνη στις επόμενες γενιές.
Η αντιπυρηνική μας θέση δεν στρέφεται κατά των αναγκαίων ιατρικών εφαρμογών ραδιενεργών ισοτόπων, οι οποίες απαιτούν αυστηρούς κανόνες ακτινοπροστασίας και ασφαλούς διαχείρισης.
Στρέφεται κατά της επέκτασης της πυρηνικής ηλεκτροπαραγωγής χωρίς πειστική, πλήρη και χρηματοδοτημένη απάντηση για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των εγκαταστάσεων και των αποβλήτων τους.
Ο Υμηττός δεν μπορεί να μετατραπεί σε πείραμα μακροχρόνιας ασφάλειας
Ο Υμηττός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς πνεύμονες της Αττικής, δίπλα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Η επιλογή, όμως, μιας εγκατάστασης οριστικής διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων σε μια τέτοια περιοχή απαιτεί:
- Πολύ περισσότερα από μια τυπική διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
- Πλήρη εξέταση των σεισμικών, γεωλογικών και υδρογεωλογικών δεδομένων.
- Αξιολόγηση ακραίων φυσικών φαινομένων και συνδυασμένων αστοχιών.
- Συγκριτική εξέταση εναλλακτικών περιοχών, με κριτήριο και την απόσταση από κατοικημένες περιοχές.
- Ανεξάρτητους επιστήμονες που δεν θα εξαρτώνται από τον φορέα του έργου.
- Ουσιαστική συμμετοχή των δήμων και των κατοίκων.
Και απαιτεί μια απάντηση στο ερώτημα που αποφεύγεται:
Γιατί να επιλεγεί μια περιοχή δίπλα στον οικιστικό ιστό της πρωτεύουσας, πριν αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει ασφαλέστερη και περιβαλλοντικά καταλληλότερη εναλλακτική;
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία απαιτούν:
- Καμία οριστική απόφαση χωροθέτησης εγκατάστασης διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων στον «Δημόκριτο», χωρίς προηγούμενη πλήρη, ανεξάρτητη και δημόσια αξιολόγηση της ασφάλειας και όλων των ρεαλιστικών εναλλακτικών χωροθετήσεων.
- Πλήρη δημοσιοποίηση των στοιχείων των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της προέλευσης, της ποσότητας, της κατηγορίας ενεργότητας, των ραδιονουκλιδίων, της διάρκειας επικινδυνότητας και των προβλεπόμενων μεθόδων διαχείρισης, με τις απολύτως αναγκαίες εξαιρέσεις ασφαλείας.
- Ανεξάρτητη διεπιστημονική επιτροπή με ειδικούς στην πυρηνική τεχνολογία, τη ραδιοπροστασία, τη σεισμολογία, την υδρογεωλογία, τη γεωτεχνική μηχανική, την περιβαλλοντική επιστήμη και τη δημόσια υγεία. Να δημοσιοποιηθούν επίσης τα προσόντα, η εξειδίκευση και η επιστημονική επάρκεια των συντακτών και αξιολογητών των σχετικών μελετών.
- Ουσιαστική δημόσια διαβούλευση, πριν από τις κρίσιμες αποφάσεις και όχι όταν η χωροθέτηση θα έχει ουσιαστικά προεπιλεγεί. Να εξεταστούν θεσμικά οι δυνατότητες αποφασιστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών.
- Ενεργό παρέμβαση των όμορων Δήμων και της Περιφέρειας Αττικής, με επιστημονική, θεσμική και νομική υποστήριξη για την προστασία της δημόσιας υγείας και του Υμηττού.
- Διαρκή ανεξάρτητη περιβαλλοντική και ραδιολογική παρακολούθηση, με ανοικτά δεδομένα, δημοσίως προσβάσιμες μετρήσεις, τακτικούς ελέγχους και σαφείς μηχανισμούς λογοδοσίας.
- Πλήρη δημοσιοποίηση του κυβερνητικού σχεδιασμού για τους SMRs, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών που εξετάζονται, του κόστους, των σεισμικών απαιτήσεων, της διαχείρισης αναλωθέντων καυσίμων, των αποβλήτων και της μελλοντικής αποξήλωσης.
- Να μην προχωρήσει η Ελλάδα στην εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων ηλεκτροπαραγωγής. Να δοθεί προτεραιότητα σε ένα ενεργειακό σύστημα βασισμένο στις ανανεώσιμες πηγές, την εξοικονόμηση ενέργειας, την αποθήκευση και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
- Να αποσαφηνιστεί δεσμευτικά το αντικείμενο και η χωρητικότητα κάθε προτεινόμενης εγκατάστασης διάθεσης, ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες εάν αφορά αποκλειστικά προσδιορισμένο ιστορικό απόθεμα ή εάν προβλέπεται δυνατότητα υποδοχής πρόσθετων αποβλήτων στο μέλλον.
Οι διαβεβαιώσεις δεν αρκούν
Η επιστήμη δεν είναι αντίπαλος της κοινωνίας. Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την προστασία της. Αλλά η επιστημονική τεκμηρίωση δεν μπορεί να υποκαθίσταται από κυβερνητικές διαβεβαιώσεις. Ούτε η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να υποτάσσεται σε οικονομικές επιδιώξεις και εργολαβικά συμφέροντα.
Η Ευρώπη οφείλει να αντιμετωπίσει με ασφάλεια τα απόβλητα που ήδη έχει δημιουργήσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να επεκτείνει την παραγωγή τους.
Η Ελλάδα οφείλει να διαχειριστεί με υπευθυνότητα τα ραδιενεργά απόβλητά της. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιλέξει τον Υμηττό χωρίς να αποδείξει την καταλληλότητά του.
Και η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει γιατί επαναφέρει την πυρηνική ενέργεια στον εθνικό σχεδιασμό, σε μια χώρα με υψηλή σεισμικότητα, πριν παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τις υποδομές, τα απόβλητα και το μακροχρόνιο κόστος.
Δεν δεχόμαστε να αποφασίζουν σήμερα για κινδύνους και υποχρεώσεις που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές, χωρίς τη γνώση και τη συμμετοχή της κοινωνίας.
Ο Υμηττός είναι πηγή ζωής για την Αττική. Δεν είναι χώρος για πειραματισμούς με ραδιενεργά απόβλητα.
Όχι στην οριστική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων στον Υμηττό.
Όχι στα «πυρηνικά τσέπης» στην Ελλάδα.
Ναι στην επιστήμη, τη διαφάνεια, την πρόληψη και την περιβαλλοντική δικαιοσύνη.
Επικοινωνία: 6973401648, 6976448442
ΠΡΑΣΙΝΟΙ – Οικολογία
facebook.com/prasinoi.oikologia.gr
e-mail: info@prasinoi-oikologia.gr
—
Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook ή στο X(Twitter).
Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.
