Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταργεί την εκλογική κατανομή των δημοτικών συμβούλων ανά δημοτική ενότητα. Τι αλλάζει για τους συνενωμένους δήμους και ποιο ζήτημα ανακύπτει για την εκπροσώπηση των τοπικών κοινωνιών.
Το site συνεχίζει να αναλύει τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Μια αλλαγή που ενδέχεται να περάσει απαρατήρητη από πολλούς δημότες μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τη σύνθεση των επόμενων Δημοτικών Συμβουλίων.
Με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η εκλογή των δημοτικών συμβούλων πραγματοποιείται, κατά κανόνα, σε μία ενιαία εκλογική περιφέρεια για κάθε δήμο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Ότι οι δημοτικές ενότητες που συγκροτούν έναν ενιαίο δήμο δεν διαθέτουν πλέον προκαθορισμένο αριθμό εδρών στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Και το σημαντικότερο: είναι πλέον νομικά δυνατό μια δημοτική ενότητα να μη διαθέτει ούτε έναν εκλεγμένο δημοτικό σύμβουλο που να προέρχεται από αυτήν.
Από τις ξεχωριστές εκλογικές περιφέρειες στον ενιαίο δήμο
Στις δημοτικές εκλογές του 2023, στους δήμους που προέκυψαν από συνενώσεις, οι δημοτικές ενότητες λειτουργούσαν ως εκλογικές περιφέρειες.
Ο αριθμός των δημοτικών συμβούλων που εκλέγονταν από κάθε εκλογική περιφέρεια καθοριζόταν σύμφωνα με τις σχετικές πληθυσμιακές διατάξεις.
Με το άρθρο 44 του Ν. 5314/2026, ο κανόνας αλλάζει.
Ο δήμος αποτελεί πλέον μία ενιαία εκλογική περιφέρεια για την εκλογή δημοτικών συμβούλων, με περιορισμένες εξαιρέσεις που αφορούν συγκεκριμένους νησιωτικούς δήμους.
Οι εξαιρέσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν κανέναν από τους δήμους του Βόρειου Τομέα Αθηνών.
Ποιους δήμους του Βόρειου Τομέα αφορά ιδιαίτερα;
Η αλλαγή έχει ξεχωριστή σημασία για τους δήμους που περιλαμβάνουν περισσότερες δημοτικές ενότητες.
Δήμος Λυκόβρυσης–Πεύκης
Η Λυκόβρυση και η Πεύκη αποτελούν έναν ενιαίο δήμο. Με το νέο σύστημα, δεν εξασφαλίζεται συγκεκριμένος αριθμός δημοτικών συμβούλων για καθεμία από τις δύο ενότητες.
Δήμος Παπάγου–Χολαργού
Οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι θα κρίνονται στο σύνολο του δήμου, χωρίς ξεχωριστή κατανομή εδρών μεταξύ Παπάγου και Χολαργού.
Δήμος Φιλοθέης–Ψυχικού
Η Φιλοθέη, το Ψυχικό και το Νέο Ψυχικό δεν θα διαθέτουν προκαθορισμένο αριθμό εδρών στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Δήμος Κηφισιάς
Η Κηφισιά, η Νέα Ερυθραία και η Εκάλη θα συμμετέχουν στην εκλογή δημοτικών συμβούλων μέσω ενιαίας εκλογικής περιφέρειας.
Δήμος Πεντέλης
Το ίδιο ισχύει για τα Μελίσσια, τη Νέα Πεντέλη και την Πεντέλη.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η εκπροσώπηση των επιμέρους περιοχών θα εξαρτάται από το εκλογικό αποτέλεσμα και όχι από μια εκ των προτέρων κατανομή δημοτικών εδρών.
Μπορεί πράγματι να μη βγει κανένας σύμβουλος από μια περιοχή;
Ναι. Πρόκειται για δυνατότητα που προκύπτει από τον τρόπο εκλογής των δημοτικών συμβούλων.
Σύμφωνα με το άρθρο 63 του νέου Κώδικα, οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλέγονται, κατά κανόνα, με βάση τους σταυρούς προτίμησης που συγκεντρώνουν στο σύνολο του δήμου.
Για τον επιτυχόντα συνδυασμό προηγούνται οι υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης, εφόσον έχουν οριστεί σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.
Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι σε έναν συνενωμένο δήμο οι περισσότεροι εκλεγμένοι υποψήφιοι προέρχονται από τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά δημοτική ενότητα.
Εάν κανένας υποψήφιος μιας μικρότερης ενότητας δεν καταλάβει εκλόγιμη θέση, δεν υπάρχει γενικός κανόνας που να επιβάλλει την εκλογή ενός συμβούλου αποκλειστικά και μόνο για να εκπροσωπηθεί η συγκεκριμένη περιοχή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα συμβεί υποχρεωτικά. Σημαίνει όμως ότι η εκπροσώπηση δεν είναι πλέον εγγυημένη μέσω χωριστής εκλογικής έδρας.
Η ενιαία ψήφος και η τοπική εκπροσώπηση
Η αλλαγή μπορεί να εξεταστεί από δύο διαφορετικές πλευρές.
Από τη μία, ενισχύεται η λογική του ενιαίου δήμου. Ο ψηφοφόρος αποκτά τη δυνατότητα να επιλέγει δημοτικούς συμβούλους από το σύνολο των υποψηφίων, χωρίς περιορισμό στη δημοτική ενότητα.
Έτσι, η επιλογή μπορεί να βασίζεται περισσότερο στην προσωπική παρουσία, στις θέσεις, στην εμπειρία και στη συνολική δραστηριότητα κάθε υποψηφίου.
Από την άλλη, δημιουργείται ένα ζήτημα τοπικής εκπροσώπησης.
Μικρότερες πληθυσμιακά ενότητες ενδέχεται να δυσκολευτούν να εκλέξουν δημοτικούς συμβούλους, ιδιαίτερα όταν οι υποψήφιοί τους ανταγωνίζονται πρόσωπα με μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα στο σύνολο του δήμου.
Η γεωγραφική κατανομή των εκλεγμένων δεν αποτελεί ασφαλώς το μοναδικό κριτήριο για την αξιολόγηση ενός Δημοτικού Συμβουλίου. Κάθε δημοτικός σύμβουλος εκπροσωπεί τον δήμο συνολικά.
Ωστόσο, η γνώση των ιδιαίτερων προβλημάτων μιας περιοχής και η καθημερινή επαφή με τους κατοίκους της αποτελούν επίσης σημαντικά στοιχεία της αυτοδιοικητικής λειτουργίας.
Τι σημαίνει για τη συγκρότηση των δημοτικών συνδυασμών;
Η νέα διάταξη επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιοι δήμαρχοι θα συγκροτήσουν τις παρατάξεις τους.
Παρότι δεν επιβάλλεται ξεχωριστή εκλογική κατανομή ανά δημοτική ενότητα, οι συνδυασμοί θα πρέπει να αποφασίσουν οι ίδιοι κατά πόσο θα επιδιώξουν μια ισορροπημένη γεωγραφική παρουσία υποψηφίων.
Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στους συνενωμένους δήμους, όπου οι επιμέρους περιοχές διατηρούν τη δική τους ιστορική και κοινωνική φυσιογνωμία.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι υποψήφιοι θα περιλαμβάνονται σε ένα ψηφοδέλτιο, αλλά και από ποιες περιοχές θα προέρχονται.
Καταργούνται οι δημοτικές ενότητες;
Όχι.
Η δημιουργία ενιαίας εκλογικής περιφέρειας δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι δημοτικές ενότητες ως διοικητικές και γεωγραφικές υποδιαιρέσεις του δήμου.
Αυτό που μεταβάλλεται είναι ο τρόπος εκλογής των δημοτικών συμβούλων και η απουσία προκαθορισμένης κατανομής των εδρών ανά ενότητα.
Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη για να μην ταυτίζεται η διοικητική οργάνωση ενός δήμου με το εκλογικό του σύστημα.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό
Η νέα ρύθμιση ενισχύει την ενιαία εκλογική αντιμετώπιση κάθε δήμου.
Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει ένα ερώτημα που αξίζει να απασχολήσει τόσο τους αυτοδιοικητικούς όσο και τους δημότες:
Πώς μπορεί να διασφαλίζεται ότι οι ανάγκες όλων των δημοτικών ενοτήτων θα ακούγονται ισότιμα, ακόμη και όταν κάποια από αυτές δεν διαθέτει δικό της εκλεγμένο δημοτικό σύμβουλο;
Η απάντηση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στον εκλογικό νόμο.
Βρίσκεται και στον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν τα Δημοτικά Συμβούλια, στη συνεργασία των παρατάξεων, στη συμμετοχή των πολιτών και στην πολιτική βούληση κάθε δημοτικής αρχής να αντιμετωπίζει όλες τις περιοχές με ισότιμο ενδιαφέρον.
Το site θα συνεχίσει να αναλύει τις αλλαγές του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναδεικνύοντας όχι μόνο όσα προβλέπουν οι διατάξεις, αλλά και τις πρακτικές συνέπειές τους για τους δήμους και τους πολίτες.
Νομοθετικές πηγές
- Ν. 5314/2026 (ΦΕΚ Α΄ 103/29.06.2026), άρθρο 44 – Εκλογικές περιφέρειες.
- Ν. 5314/2026, άρθρο 63 – Τακτικοί και αναπληρωματικοί δημοτικοί σύμβουλοι.
- Ν. 5314/2026, άρθρο 5 – Εδαφική περιφέρεια δήμων και περιφερειών
Πηγή: thessi.gr
—
Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook ή στο X(Twitter).
Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.
