Τα «τιμημένα γηρατειά» και ο θεσμός των ΚΑΠΗ… Αναδρομή στην Αγία Παρασκευή 1999-2019 (VD)

206
2002. Στην φωτογραφία Ευάγγελος Πρέκας, Βασίλης Γιαννακόπουλος, Γιάννης Αργυρός, Άννα Γάκη

Τα «τιμημένα γηρατειά» και ο θεσμός των ΚΑΠΗ. Το στέκι των ηλικιωμένων, που τους έδωσε λύση στο πρόβλημα της συντροφικότητας.

2005 Στην φωτογραφία Βασίλης Ζορμπάς, Άννα Γάκη, Αντωνία Παπαντωνίου Διευθύντρια ΙΒΣΑ Παιδικός Σταθμός Αγίου Γεωργίου & Νίκος Μαρκόπουλος ο τότε Πρόεδρος.

Ακόμη και η «καλημέρα» που αντάλλασσαν οι ηλικιωμένοι στα ΚΑΠΗ τους προσέδιδε μικρές στιγμές χαράς και ζωντάνιας. Είχαν την ανάγκη να βγουν από τα σπίτια τους και να δραπετεύσουν από τη μοναξιά. Πολλοί από αυτούς ήταν μακριά από τις οικογένειες τους. Αποκομμένοι από το συγγενικό αλλά και το επαγγελματικό τους περιβάλλον, οι δυνατότητες επικοινωνίας ήταν περιορισμένες.

2005. στην φωτογραφία Αντώνης Σιδέρης, Ζωή Φωτεινού & Νίκος Μαρκόπουλος

Οι ανάγκες ωστόσο πολλαπλασιασμένες. Η απομόνωση τους σε συνδυασμό με την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και τα μόνιμα προβλήματα των συστημάτων ασφάλισης επέτειναν την περιθωριοποίηση τους. Αυτά τα προβλήματα ήρθαν να καλύψουν τα Κέντρα Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων.

2002. Στη φωτογραφία Βασίλης Γιαννακόπουλος

Η γωνιά του Παππού και της Γιαγιάς. Η λειτουργία των ΚΑΠΗ πρωτοεμφανίστηκε το 1963 όταν η γυναικεία φιλανθρωπική οργάνωση «Όμιλος Εθελοντών» ίδρυσε στο Νέο Κόσμο τη «Γωνιά του παππού και της γιαγιάς». Το παλαιότερο σωματείο της εποχής ιδρύθηκε το 1953 και αποτελούνταν από μια ομάδα γυναικών που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην φροντίδα των γερόντων και παιδιών.

2002. Στη φωτογραφία Βασίλης Γιαννακόπουλος

Ο σύλλογος πριν από δύο χρόνια είχε διεξάγει μία κοινωνική έρευνα για τις ανάγκες των ηλικιωμένων. Τα ευρήματα της κινητοποίησαν τα μέλη του συλλόγου και έτσι αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα χώρο που θα καλύπτει τις ανάγκες τους.

2003. Στη φωτογραφία Έφη Καψοκεφάλου Πρόεδρος των ΚΑΠΗ τότε. Απόκριες

Αυτή η αρχική μορφή ήταν ένα κέντρο που καθημερινά άνοιγε τις πόρτες του και απασχολούσε δημιουργικά τους ηλικιωμένους, ενώ παρείχε και συσσίτιο. Ο θεσμός στηριζόταν στην εθελοντική προσπάθεια των μελών του συλλόγου και δεν εντασσόταν σε κάποια δημόσια πολιτική για την τρίτη ηλικία….

2002 Στη φωτογραφία Βασίλης Γιαννακόπουλος

Για χρόνια η κοινωνική πολιτική για τους ηλικιωμένους απουσίαζε. Το 1979 η Διεύθυνση Προστασίας Ηλικιωμένων του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας κάλεσε τον Όμιλο Εθελοντών και ζήτησε την συνεργασία του στην δημιουργία ενός Πρότυπου Κέντρου Ανοιχτής Προστασία των Ηλικιωμένων. Το κέντρο ήταν στελεχωμένο με γιατρό, φυσιοθεραπευτή, νοσηλευτή, εργοθεραπευτή και οικογενειακό βοηθό.

2001 στην φωτογραφία Σταύρος Κώτσης

Γρήγορα η «γωνιά του παππού και της γιαγιάς» μετεξελίχθηκε στο πρώτο ΚΑΠΗ στην Ελλάδα.

Το πρώτο κέντρο λειτούργησε υποδειγματικά και αποτέλεσε παράδειγμα οργάνωσης και λειτουργίας για τα επόμενα που ακολούθησαν.

2001 στην φωτογραφία Σπύρος Γιαννόπουλος, Σταύρος Κώτσης

Μέχρι το 1982 ιδρύθηκαν και λειτούργησαν 8 ΚΑΠΗ υπό την αιγίδα φορέων όπως ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, η Χριστιανική Ένωση Νέων, το Κέντρο Μέριμνας Οικογένειας και Παιδιού και ο Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας.

Από τη φιλανθρωπία και τον εθελοντισμό οργανώσεων, τα ΚΑΠΗ πέρασαν στα χέρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στο Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας.

2002 Στην φωτογραφία Βασίλης Γιαννακόπουλος

Μέσα σε μία δεκαετία ο θεσμός επεκτάθηκε και έφτασε να μετρά 200 κέντρα. Άντρες και γυναίκες άνω των 60 ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση είχαν δικαίωμα να εγγραφούν στα ΚΑΠΗ.

Για την εγγραφή τους τα μέλη πληρώνουν μια συμβολική οικονομική συμμετοχή στις διάφορες εκδηλώσεις του ΚΑΠΗ. Σκοπός των κέντρων ήταν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους χωρίς να ενδιαφέρονται για το φύλο ή την κοινωνική θέση.

Ήταν όλοι ίσοι και είχαν όλοι την ίδια πρόσβαση στις υπηρεσίες. Εξάλλου οι ανάγκες τους ήταν κοινές, να ξεφύγουν από την μοναχική τους καθημερινότητα, να δραπετεύσουν από μίζερες καταστάσεις και να κοινωνικοποιηθούν. Οι ηλικιωμένοι απέκτησαν φίλους και μια δραστηριότητα που τους γέμιζε την καθημερινότητα. Οι συνταξιούχοι απέκτησαν το στέκι τους και ένα σημείο αναφοράς των προβλημάτων τους. Το πιο απλό ήταν και το πιο σπουδαίο.

Η συντροφικότητα. Όσοι είχαν χάσει το σύζυγό τους και τα παιδιά τους ήταν απασχολημένα με την οικογένεια και την εργασία τους, απέκτησαν ένα αποκούμπι. Δημιουργήθηκαν και μερικά ειδύλλια γιατί η αγάπη δεν έχει ηλικία.

Όλοι όμως βρήκαν πρόσβαση στην ατελείωτη ελληνική γραφειοκρατία και οι θρυλικές εκδρομές έδωσαν σε μερικούς για πρώτη φορά την ευκαιρία να ταξιδέψουν σε μέρη της Ελλάδας που δεν είχαν επισκεφθεί. Ήταν και παραμένουν ένας πολύτιμος θεσμός που δείχνει μέριμνα και σεβασμό στους συνταξιούχους….

ΑΝΑΔΡΟΜΗ 1999-2019 ΚΑΠΗ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ