Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη ξεκαθαρίζει πότε εκπνέουν οι προθεσμίες για τις εισφορές σε γη και χρήμα, λόγω ένταξης ακινήτου σε πολεοδομικό σχέδιο και αποκαλύπτει, αναφέροντας συγκεκριμένες περιπτώσεις Δήμων, ότι παρανόμως καλούν τους πολίτες να πληρώσουν ακόμη και είκοσι ή περισσότερα έτη μετά την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής. Στο μεταξύ Δήμαρχοι και Διοικητικοί παράγοντες των Δήμων, που έχασαν τις προθεσμίες για την νόμιμη είσπραξη των εισφορών εγκαλούνται για παράβαση καθήκοντος και για καταλογισμό των χρημάτων.
«Κομβικής σημασίας υπήρξε η Γνωμοδότηση 170/2020 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία εκδόθηκε κατόπιν ερωτήματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Με τη γνωμοδότηση αυτή διευκρινίστηκε ότι η αποσβεστική προθεσμία για τη βεβαίωση της εισφοράς σε χρήμα είναι πενταετής και αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους, εντός του οποίου κυρώθηκε η Πράξη Εφαρμογής. Αντίστοιχα, ο χρόνος παραγραφής για την είσπραξη των βεβαιωμένων οφειλών είναι επίσης πενταετής, και αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους της οριστικής βεβαίωσής τους», τονίζει η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη και επισημαίνει ότι:
«Η γνωμοδότηση έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και κοινοποιήθηκε σε όλους τους Δήμους, (με τα με αριθμ. πρωτ. 94670/21.12.2021 και 17729/23.02.2024 έγγραφα της Διεύθυνσης Οικονομικών ΟΤ.Α. του ΥΠ.ΕΣ. προς τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις), καθιστώντας την εφαρμογή της υποχρεωτική».
Οι Δήμοι ζητούν με νέα νομοθετική ρύθμιση κατάργηση της παραγραφής είσπραξης των εισφορών μετά την πενταετία
Η ΚΕΔΕ, ενόψει του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης διατυπώνει αίτημα να προωθηθεί νομοθετική ρύθμιση ανατροπής της παραγραφής είσπραξης των εισφορών σε χρήμα μετά την πενταετία.
– «Προφανώς υπάρχουν ευθύνες για την καθυστέρηση ολοκλήρωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού αλλά οι ευθύνες αυτές είναι γραφειοκρατικές και δεν είναι μόνον των Δήμων, είναι των Περιφερειών, των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, των Δικαστηρίων και πλήθους άλλων παραγόντων» τόνισε ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, πρώτος αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, αναπτύσσοντας σχετική εισήγηση στο ΔΣ της ΚΕΔΕ. Χαρακτήρισε ως «ακατανόητη» την γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία έγινε αποδεκτή από το 2020 επί υπουργίας του Κωστή Χατζηδάκη στο ΥΠΕΝ και επισημαίνοντας τα προβλήματα που προκαλούνται στους Δήμους σημείωσε ότι:
«Χάνονται χρήματα τα οποία είναι αναγκαία για έργα στις περιοχές που εντάσσονται σε σχέδια πόλης». Ο ίδιος είπε ότι «για εισφορές πέραν της πενταετίας γίνονται προσφυγές και οι ιδιοκτήτες αρχίζουν και κερδίζουν τα δικαστήρια». Ακόμη ότι «το χειρότερο είναι ότι Δήμαρχοι και Διοικητικοί παράγοντες των Δήμων εγκαλούνται για παράβαση καθήκοντος και για καταλογισμό των χρημάτων. Δηλαδή τα χρήματα τα οποία δεν έπραξαν από εισφορές σε χρήμα επειδή παρήλθε η πενταετία και δεν έχουν δυνατότητα να τα εισπράξουν, τα καταλογίζουν προσωπικά στους ίδιους».
«Παγιωμένη κακή διοικητική πρακτική από Δήμους, που αδράνησαν επί σειρά ετών και αρνήθηκαν να εφαρμόσουν το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο»
«Ο Συνήγορος του Πολίτη έγινε αποδέκτης πλήθους αναφορών πολιτών που κλήθηκαν να καταβάλουν εισφορές σε γη και χρήμα, ακόμη και είκοσι ή περισσότερα έτη μετά την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής. Οι καθυστερήσεις αυτές δημιουργούν ανασφάλεια δικαίου και σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τους πολίτες, ενώ παράλληλα υπονομεύουν τη δυνατότητα των Δήμων να χρηματοδοτήσουν έγκαιρα τα αναγκαία πολεοδομικά έργα», τονίζεται στην ετήσια Έκθεση για το έτος 2025, που παρέδωσε την Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2026, στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, ο Συνήγορος του Πολίτη Ανδρέας Ποττάκης. Και σημειώνεται ότι:
«Από τη διερεύνηση των υποθέσεων, προέκυψε ότι πρόκειται για παγιωμένη κακή διοικητική πρακτική, στο πλαίσιο της οποίας Δήμοι αδράνησαν επί σειρά ετών και, εκ των υστέρων, αρνήθηκαν να εφαρμόσουν το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, εξωθώντας τους πολίτες σε προσφυγή ενώπιον ανεξάρτητων αρχών ή των δικαστηρίων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δημοτικές αρχές επικαλούνται γνωμοδοτήσεις για να δικαιολογήσουν τη μη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, συστήνοντας στους πολίτες την προσφυγή στη δικαιοσύνη. Η πρακτική αυτή δεν συνάδει με τις αρχές της νομιμότητας, της χρηστής διοίκησης και της ασφάλειας δικαίου, και επιβαρύνει αδικαιολόγητα τόσο τους πολίτες όσο και τη δικαιοσύνη. Οι δυσλειτουργίες αυτές εκδηλώθηκαν με ιδιαίτερη ένταση ως προς την εισφορά σε χρήμα».
«Αρκετοί Δήμοι εξακολούθησαν να αναζητούν εισφορές δεκαετιών, ακόμη και από τον προηγούμενο αιώνα»
Ο Συνήγορος του Πολίτη, αναφέρει τι ισχύει με βάση τη Γνωμοδότηση 170/2020 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και επισημαίνει παράλληλα ότι:
«H πενταετής προθεσμία προβλέπεται ήδη από τον ν. 1337/1983 και αποτελεί το μοναδικό νόμιμο χρονικό διάστημα εντός του οποίου οι Δήμοι μπορούν να βεβαιώνουν και να εισπράττουν σχετικές απαιτήσεις. Η δυνατότητα καταβολής της εισφοράς σε δόσεις δεν αναιρεί την υποχρέωση εμπρόθεσμης βεβαίωσης, δεδομένου ότι, εφόσον η εισφορά έχει βεβαιωθεί εντός της πενταετίας από την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής, η αποπληρωμή της πρέπει να ολοκληρωθεί εντός προθεσμίας εννέα (9) ετών από την πράξη επιβολής της».
«Παρά τα ανωτέρω, αρκετοί Δήμοι εξακολούθησαν να αναζητούν εισφορές δεκαετιών, ακόμη και από τον προηγούμενο αιώνα, προκαλώντας εύλογες αντιδράσεις πολιτών» τονίζεται στην έκθεση της αρχής.
Αναφέρονται παραδείγματα κακής εφαρμογής του νόμου από Δήμους και συγκεκριμένα σημειώνεται ότι:
«Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Βόλου, όπου επιβλήθηκαν εισφορές βάσει Πράξης Εφαρμογής του 1994, οι οποίες βεβαιώθηκαν σχεδόν τριάντα έτη αργότερα. Μετά από παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη, τα ποσά διαγράφηκαν.
Αντίστοιχα, στον Δήμο Κασσάνδρας, οφειλή που βεβαιώθηκε το 2023 για ακίνητο ενταγμένο στο σχέδιο πόλης από το 2003 κρίθηκε εκπρόθεσμη. Ο Δήμος επικαλέστηκε αρχικά τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 72 του ν. 5027/2023, πλην όμως, σύμφωνα με τη θέση της Αρχής και του Υπουργείου Εσωτερικών, οι εισφορές του άρθρου 9 του ν. 1337/1983 υπάγονται στο ειδικό καθεστώς της πενταετούς αποσβεστικής προθεσμίας, όπως ρητά προβλέπεται στη Γνωμοδότηση 170/2020 του Ν.Σ.Κ.
Ακολούθως, πολίτης προσέφυγε στην Αρχή, διαμαρτυρόμενος για τη μη χορήγηση βεβαίωσης περί μη οφειλής από τον Δήμο Νέας Προποντίδας για ακίνητο ενταγμένο στο σχέδιο πόλης με Πράξη Εφαρμογής, κυρωθείσα το έτος 2001, με απόφαση του Νομάρχη Χαλκιδικής. Μετά την παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη, η νομική σύμβουλος του Δήμου εισηγήθηκε τη διαγραφή της οφειλής, λόγω παραγραφής, θέση που τελικώς έγινε δεκτή.
Σε άλλη περίπτωση, Δήμος προχώρησε στη σύνταξη βεβαιωτικού χρηματικού καταλόγου και στη βεβαίωση της οφειλής επτά (7) έτη μετά την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής, γεγονός που κρίθηκε αντίθετο προς το ισχύον νομικό πλαίσιο περί αποσβεστικής προθεσμίας.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτέλεσε αναφορά πολίτη σχετικά με ειδοποίηση για οφειλή δόσεων που ανάγονταν στο έτος 2005. Κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, προέκυψε ότι η οφειλή είχε επιμεριστεί σε δώδεκα εξαμηνιαίες δόσεις και ότι είχαν καταβληθεί οι πρώτες οκτώ έως το 2009, ενώ οι υπόλοιπες δεν είχαν αναζητηθεί από τον Δήμο εντός των προβλεπόμενων χρονικών ορίων. Κατόπιν της παρέμβασης της Αρχής, η απαίτηση κρίθηκε παραγεγραμμένη.
Στον Δήμο Κοζάνης, εισφορά σε χρήμα που προερχόταν από Πράξη Εφαρμογής του 1993 και διορθωτική πράξη του 1999, η οποία κυρώθηκε το 2006, επιχειρήθηκε να εισπραχθεί το 2021. Παρά το γεγονός ότι ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης του Δήμου Κοζάνης είχε γνωμοδοτήσει υπέρ της διαγραφής της οφειλής, ο Δήμος αρχικά αρνήθηκε να προχωρήσει στη διαγραφή, επικαλούμενος τη Γνωμοδότηση 92/2022 του Ν.Σ.Κ. Ωστόσο, η εν λόγω γνωμοδότηση επιβεβαιώνει την πενταετή αποσβεστική προθεσμία και, κατόπιν της περαιτέρω παρέμβασης του Συνηγόρου του Πολίτη, η οφειλή τελικώς διαγράφηκε.
Αντιθέτως, στο πλαίσιο εξέτασης υπόθεσης στον Δήμο Παιανίας, διαπιστώθηκε ότι η αξίωση του Δήμου για την είσπραξη εισφοράς σε χρήμα δεν είχε υποπέσει σε παραγραφή, καθώς για το συγκεκριμένο ακίνητο είχε εκδοθεί διορθωτική Πράξη Εφαρμογής το έτος 2020. Στην περίπτωση αυτή, ο νομικός σύμβουλος του Δήμου αποδέχθηκε την εφαρμογή της πενταετούς παραγραφής ως γενικού κανόνα, μολονότι αυτή δεν είχε συμπληρωθεί λόγω της νεότερης διορθωτικής πράξης.
Ωστόσο, ο ίδιος Δήμος υιοθέτησε αντίθετη στάση ως προς άλλο ακίνητο, το οποίο είχε ενταχθεί στο σχέδιο πόλης με Πράξη Εφαρμογής του 2010, αποκρούοντας την εφαρμογή της πενταετούς παραγραφής, παρά το γεγονός ότι στην περίπτωση αυτή δεν υφίστατο νεότερη διορθωτική πράξη, ικανή να επηρεάσει την έναρξη ή τη διακοπή της παραγραφής, γεγονός που ανέδειξε την έλλειψη ενιαίας και συνεπούς διοικητικής πρακτικής».
«Οι ανωτέρω υποθέσεις καταδεικνύουν ότι η μη έγκαιρη βεβαίωση και είσπραξη των εισφορών σε χρήμα δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά επαναλαμβανόμενη πρακτική, η οποία απαιτεί συνεπή εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου από τους ΟΤ.Α» τονίζεται στην έκθεση του ΣτΠ.
Τι ισχύει για εισφορά από μετατροπή γης σε χρήμα
«Πέραν της εισφοράς σε χρήμα του άρθρου 9 του ν. 1337/1983, ζητήματα καθυστέρησης στη βεβαίωση και είσπραξη ανακύπτουν και στις περιπτώσεις μετατροπής της εισφοράς σε γη σε ισάξια χρηματική υποχρέωση, οι οποίες ακολουθούν ειδικότερη διαδικασία και διακριτό νομικό καθεστώς» σημειώνεται στην έκθεση της αρχής .
«Η εισφορά σε γη μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να μετατραπεί σε ισάξια χρηματική υποχρέωση, όταν το προς παραχώρηση τμήμα δεν είναι πολεοδομικά αξιοποιήσιμο ή η αφαίρεσή του είναι φανερά επιζήμια για την ιδιοκτησία. Το ποσό που προκύπτει από τη μετατροπή αυτή διατίθεται αποκλειστικά για τη δημιουργία κοινόχρηστων και κοινωφελών χρήσεων και σκοπών» εξηγεί η έκθεση και σημειώνει ότι:
«Το Υπουργείο Εσωτερικών διευκρίνισε ότι η πενταετής αποσβεστική προθεσμία για τη βεβαίωση της σχετικής χρηματικής υποχρέωσης αρχίζει από τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μετατροπής, καθώς μόνο από το χρονικό αυτό σημείο διαθέτει ο Δήμος πλήρη και οριστικά στοιχεία για τη σύνταξη του βεβαιωτικού καταλόγου. Η μετατροπή εισφοράς γης σε χρήμα δεν εξομοιώνεται πλήρως με την εισφορά σε χρήμα του άρθρου 9 του ν. 1337/1983, όπως επιβεβαιώνεται και από την ερμηνευτική εγκύκλιο 534/2023».
Αναφέρονται σχετικά με την διαγραφή της οφειλής από εισφορές σε χρήμα περιπτώσεις κακής εφαρμογής του νόμου σε Δήμους, ως εξής:
«Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση πολίτη από τον Δήμο Χαλκιδαίων, ο οποίος ζήτησε βεβαίωση περί μη οφειλής για ιδιοκτησίες του που είχαν ενταχθεί στο σχέδιο πόλης της Χαλκίδας με Πράξη Εφαρμογής του 1992 και τη Διορθωτική του 1996. Ο Δήμος, ενώ προχώρησε στη διαγραφή της οφειλής από εισφορές σε χρήμα, αρνήθηκε τη διαγραφή της οφειλής που προερχόταν από μετατροπή εισφοράς από γη σε χρήμα, παρά την πάροδο τριάντα ετών. Μετά την παρέμβαση του Συνηγόρου, η οφειλή διαγράφηκε, καθώς είχε παρέλθει η νόμιμη προθεσμία».
Ζητήματα στον υπολογισμό εισφορών σε περιπτώσεις διορθωτικών πράξεων εφαρμογής για ιδιοκτησίες που στην αρχική πράξη αναγράφονταν με την ένδειξη «άγνωστος»
«Ζητήματα ανέκυψαν και ως προς τον υπολογισμό εισφορών σε περιπτώσεις διορθωτικών πράξεων εφαρμογής για ιδιοκτησίες που στην αρχική πράξη αναγράφονταν με την ένδειξη «άγνωστος», επισημαίνεται στην έκθεση της αρχής και σημειώνεται ότι:
«Σύμφωνα με τη σχετική διευκρινιστική εγκύκλιο (Εγκ-18734/216/19.02.2020 (ΔΤΕ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.ΕΝ.), για τον υπολογισμό της εισφοράς λαμβάνεται υπόψη η οικοπεδική αξία κατά τον χρόνο κύρωσης της διορθωτικής πράξης, εκτός εάν δεν είχαν βεβαιωθεί οι εισφορές της αρχικής πράξης, οπότε λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά τον χρόνο κύρωσης αυτής.
Επομένως, εφόσον έχουν βεβαιωθεί ήδη οι εισφορές σε χρήμα στις ιδιοκτησίες της κυρωμένης πράξης εφαρμογής για τις οποίες είναι γνωστά τα στοιχεία τους, η εισφορά σε χρήμα για τις ιδιοκτησίες που στην κυρωμένη πράξη εφαρμογής οι ιδιοκτήτες αναγράφονται με ελλιπή στοιχεία ή με την ένδειξη «άγνωστος» για τον υπολογισμό της εισφοράς σε χρήμα, λαμβάνεται υπόψη η οικοπεδική αξία κατά τον χρόνο κύρωσης της διορθωτικής πράξης εφαρμογής από το αρμόδιο όργανο».
«Όσον αφορά στην παρέλευση εύλογου χρόνου για τη σύνταξη διορθωτικής πράξης, το Υ.Π.ΕΝ. επεσήμανε ότι η Διοίκηση οφείλει να σταθμίζει την ανάγκη διόρθωσης με τη σταθερότητα των εμπράγματων ρυθμίσεων και την πραγματική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί» υπογραμμίζεται στην έκθεση.
Πηγή: ecopress
—
Λάβετε ενεργά μέρος στην καθημερινή ενημέρωση του https://www.aparaskevi-images.gr/, στέλνοντας φωτογραφίες, video, ή ένα μήνυμα στο info@aparaskevi-images.gr Ή μπείτε στην σελίδα μας στο Facebook ή στο X(Twitter).
Απαγορεύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η χρήση ή η αναπαραγωγή των άρθρων και των φωτογραφιών της ιστοσελίδας aparaskevi-images.gr, σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς να αναγράφεται η πηγή προέλευσης. Η χρήση και η αναπαραγωγή αυτών για εμπορικούς σκοπούς απαιτεί την έγγραφη άδεια του ιδιοκτήτη και κατόχου των αντιστοίχων δικαιωμάτων.
